31 vite pas masakrës së Srebrenicës: Pse kjo tragjedi mbetet një ndotje në historinë e Evropës

31 vite pas masakrës së Srebrenicës: Pse kjo tragjedi mbetet një ndotje në historinë e Evropës

Bosnja dhe Hercegovina, si dhe komuniteti ndërkombëtar, sot përkujtojnë 31 vjetorin e masakrës së Srebrenicës, një nga ngjarjet më të errëta të shekullit të XX-të. Kjo tragjedi, e cila u klasifikua si gjenocid nga Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë, la mbrapa mbi 8 mijë viktima civile, kryesisht burra dhe djem myslimanë, duke shënuar një faqe të zezë në historinë e Evropës që nga Lufta e Dytë Botërore.

Si filloi tragjedia: Rrethimi dhe sulmi ndaj "zonës së sigurt"

Në korrik të vitit 1995, forcat serbe të Bosnjës, të udhëhequra nga Ratko Mladić dhe duke vepruar sipas urdhrave të Radovan Karadžić, sulmuan enklavën e Srebrenicës, një zonë e shpallur si "e sigurt" nga Kombet e Bashkuara (KB). Më 9 korrik 1995, Karadžić lëshoi urdhërin për pushtimin e zonës, duke rrethuar enklavën dhe duke marrë peng 30 paqeruajtës holandezë. Ditën tjetër, forcat serbe filluan një sulm të pamëshirshëm kundër popullsisë civile.

Frika, mashtrimi dhe arratisja e refugjatëve

Rreth 30 mijë refugjatësh, kryesisht gra, fëmijë dhe të moshuar, u grumbulluan në bazën e paqeruajtësve holandezë në Potoçari, duke u mbështetur tek premtimet e Mladić që u tha se "nuk kishin pse të kishin frikë". Megjithatë, forcat serbe i futën refugjatët në autobusë, duke pretenduar se do t’i transportonin në zona të sigurta. Në realitet, shumë prej tyre u dërguan në zona të kontrolluara nga serbët, ndërsa të tjerët u detyruan të niseshin në këmbë drejt Kladanjit, 50 km larg, duke u ekspozuar ndaj sulmeve të vazhdueshme.

Vdekja në rrugën drejt shpëtimit

Rreth 15 mijë ushtarë dhe civilë u nisën natën për të arratisur nga Srebrenica, duke u përpjekur të arrinin në territorin e kontrolluar nga forcat boshnjake. Shumë u vranë gjatë rrugës nga bombardimet dhe goditjet e snajperëve. Gjatë javës që pasoi, forcat serbe vranë dhe varrosën mbi 8 mijë burra dhe djem në varre masive, duke përdorur ekskavatorë për të fshehur krimet e tyre.

Varre masive dhe lufta për identifikimin e viktimave

Edhe pas dekadave, varre masive vazhdojnë të zbulohen në rajonin e Srebrenicës. Identifikimi i viktimave është një proces i vështirë, pasi shumë nga eshtrat janë copëtuar ose tërhequr nga ekskavatorët. Që nga viti 2001, Qendra Përkujtimore e Potoçarit ka qenë vendi ku çdo vit, më 11 korrik, varrosen eshtrat e atyre që janë identifikuar gjatë vitit të kaluar. Deri më sot, janë identifikuar dhe varrosur mbi 6 mijë viktima, ndërsa rreth 1 mijë persona mbeten të zhdukur.

Përgjigja ndërkombëtare: Dështimi i KB-së dhe gjykimet e mëvonshme

Kjo masakër ishte një dështim i madh për Kombet e Bashkuara, të cilat nuk arritën të mbrojnë "zonën e sigurt" të Srebrenicës. Gjykata Ndërkombëtare për ish-Jugosllavinë (ICTY) ka dënuar disa figura kryesore për gjenocid, duke përfshirë Ratko Mladić dhe Radovan Karadžić, të cilët janë dënuar me burgim të përjetshëm. Megjithatë, për shumë familje të viktimave, drejtësia mbetet e pambaruar.

Përkujtimi dhe mesazhi për të ardhmen

Përkujtimi i 11 korrikut nuk është vetëm një akt respekti për viktimat, por edhe një thirrje për të mos harruar krimet e luftës dhe për të luftuar kundër intolerancës dhe urrejtjes. Siç thotë një mbishkrim në Qendrën e Potoçarit: "Përjetë do të mbajnë në zemër këtë ditë, sepse kurrë nuk duhet të përsëritet."

Burimi i lajmit: orainfo.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.