Boshti Budapest–Shkup: Lidhjet politike mes Viktor Orbánit, Nikola Gruevskit dhe Hristijan Mickoskit

Analiza Flaka

Marrëdhëniet ndërmjet Fidesz dhe VMRO-DPMNE nuk janë thjesht bashkëpunim partiak në kuadër të së djathtës europiane. Ato përbëjnë një aleancë të konsoliduar politike, ideologjike dhe strategjike, që është thelluar gjatë më shumë se një dekade dhe vazhdon të mbetet aktive edhe pas ndryshimeve të lidershipit në Shkup, shkruan Gazeta Flaka

Origjina e afërsisë: Orbán – Gruevski

Lidhja midis Viktor Orbán dhe Nikola Gruevski daton që nga periudha kur të dy drejtonin qeveritë respektive.

Kjo marrëdhënie u ndërtua mbi disa shtylla, edhe atë afërsi ideologjike: nacionalizëm konservator, kontroll i fortë institucional dhe retorikë anti-liberale, bashkëpunim në rrjete partiake europiane (sidomos në krahun e djathtë) dhe mbështetje reciproke politike në arenën ndërkombëtare.

Por momenti më domethënës ishte viti 2018.

Azili i Gruevskit në Hungari: akt politik, jo vetëm juridik

Arratisja e Nikola Gruevski nga Maqedonia e Verirut dhe dhënia e azilit politik nga Hungaria shënuan kulmin e kësaj marrëdhënieje.

Ky veprim u pa si mbrojtje direkte nga Viktor Orbán ndaj një aleati politik, shkaktoi tensione diplomatike dhe kritika nga BE-ja, dhe ngriti dyshime për përdorimin e mekanizmave shtetërorë për qëllime politike.

Rruga e arratisjes së Gruevskit – përmes disa vendeve të Ballkanit – dhe mbërritja në Budapest u interpretuan nga shumë analistë si një operacion i koordinuar, edhe pse zyrtarisht kjo është mohuar.

Në thelb, azili nuk ishte vetëm një çështje ligjore – ishte një deklaratë politike lojaliteti.

Nga Gruevski te Mickoski: vazhdimësi pa ndërprerje

Megjithëse pati tensione të brendshme midis Nikola Gruevski dhe Hristijan Mickoski, kjo nuk u reflektua në marrëdhëniet me Budapestin.

Përkundrazi, Hristijan Mickoski ruajti dhe forcoi lidhjet me Viktor Orbán, kurse bashkëpunimi mes VMRO-DPMNE dhe Fidesz vazhdoi në nivel politik dhe organizativ

Kjo tregon se lidhja nuk është personale, por strukturore dhe strategjike.

Kredia 1 miliard euro: ndikim ekonomik apo politik?

Një nga zhvillimet më të debatueshme është marrëveshja për kredi rreth 1 miliard euro nga Hungaria.

Kjo marrëveshje ngre disa pyetje kyçe, edhe atë: A është kjo një ndihmë financiare apo një instrument ndikimi politik? A krijon varësi ekonomike ndaj Budapestit? Dhe, a është kjo pjesë e një strategjie më të gjerë rajonale të Viktor Orbán?

Në kontekstin e politikës së jashtme të Hungarisë – që përfshin zgjerimin e ndikimit në Ballkan – kjo kredi mund të lexohet si një investim politik afatgjatë.

Dimensioni ideologjik: “orbánizmi” në Ballkan

Lidhja mes Fidesz dhe VMRO-DPMNE nuk është vetëm pragmatike. Ajo reflekton një afërsi ideologjike, duke afishuar skepticizëm ndaj liberalizmit perëndimor, theks mbi sovranitetin kombëtar dhe kontroll më i fortë mbi institucionet dhe median.

Ky model – shpesh i quajtur “orbánizëm” – ka gjetur rezonancë në disa qarqe politike në Ballkan.

Media dhe ndikimi indirekt

Ka pasur raportime ndër vite për investime të aktorëve hungarezë në media në RMV, dhe mbështetje indirekte për narrativa politike të afërta me VMRO-DPMNE.

Kjo sugjeron një dimension tjetër të ndikimit: formësimin e opinionit publik.

A ka ndarje reale mes Gruevskit dhe Mickoskit?

Megjithëse publikisht është folur për përçarje nuk ka prova për një ndarje strategjike, kurse lidhjet me Orbán mbeten të qëndrueshme në të dy krahët.

Kjo krijon perceptimin se përtej rivaliteteve personale, ekziston një vijë e përbashkët politike që lidhet me Budapestin.

Një aleancë që tejkalon individët

Marrëdhënia mes Viktor Orbán dhe elitës së VMRO-DPMNE nuk është episodike. Ajo është, të paktën deri sot, e qëndrueshme në kohë, e thelluar në nivele të ndryshme (politike, ekonomike, mediatike) dhe e pavarur nga ndryshimet individuale në lidership.

Rasti i azilit të Nikola Gruevski dhe bashkëpunimi aktual me Hristijan Mickoski janë dy anë të së njëjtës strategji.

Boshti Budapest–Pekin–Moskë–Beograd dhe ndikimi në Shkup

Boshti i afërsisë mes Hungarisë, Kinës, Rusisë dhe Serbisë përfaqëson një rrjet interesash politike dhe ekonomike që shtrihet gradualisht drejt Shkupit prej vitesh, duke krijuar një ndikim të shumëfishtë në vendimmarrjen strategjike.

Përmes investimeve infrastrukturore kineze, lidhjeve energjetike me Rusinë, koordinimit politik me Beogradin dhe mbështetjes partiake nga Budapesti, ky bosht synonte të ndërtojë një hapësirë ndikimi alternativ ndaj European Union.

Në këtë kontekst, Shkupi bëhet një pikë kontakti ku përplasen orientimi euro-atlantik dhe ofertat lindore, ndërsa aktorë të brendshëm politikë shpesh shfrytëzojnë këtë balancë për përfitime afatshkurtra, duke rrezikuar qartësinë strategjike të vendit.

Mesazhi për të ardhmen

Kjo afërsi ngre një pyetje thelbësore për RMV-në: A është kjo një aleancë që forcon pozicionin ndërkombëtar të vendit, apo një orientim që mund ta largojë atë nga standardet dhe pritshmëritë e Bashkimit Evropian?

Në një rajon ku balancat gjeopolitike janë gjithnjë e më të ndjeshme, lidhje të tilla nuk janë vetëm çështje bashkëpunimi – por edhe përcaktim i drejtimit strategjik. Gazeta Flaka

The post Boshti Budapest–Shkup: Lidhjet politike mes Viktor Orbánit, Nikola Gruevskit dhe Hristijan Mickoskit appeared first on Flaka, në çdo lajm... .