Dita Botërore Pa Duhan 2024: Rreziqet e duhanit dhe strategjitë për t’i lënë

Dita Botërore Pa Duhan 2024: Një thirrje globale për një jetë më të shëndetshme

Çdo vit, më 31 maj, Dita Botërore Pa Duhan ngritet si një simbol i rëndësishëm global për të rritur ndërgjegjësimin rreth rreziqeve të duhanit dhe të ekspozimit ndaj tymosjes së dytë. Kjo ditë, e organizuar nga Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH), ka si qëllim jo vetëm të informojë publikun për dëmin e pashmangshëm që sjell pirja e duhanit, por edhe të nxjerrë në pah strategjitë efektive për uljen e konsumit të tij në nivel global.

Tema e vitit 2024: “Zotohu dhe lëre” – Një udhëzim për lirinë nga varësia

Në vitin 2024, fushata e OBSH-së mbështetet në temën “Zotohu dhe lëre”, duke theksuar rëndësinë e ofrimit të mjeteve konkrete për ata që dëshirojnë të ndalojnë pirjen e duhanit. Kjo fushatë nuk kufizohet vetëm në paralajmërime, por ofron edhe burime digjitale dhe mbështetje praktike për të gjithë ata që janë gati të bëjnë ndryshimin. Në këtë kontekst, OBSH-ja thekson se lënia e duhanit është një proces i mundshëm, por që kërkon përgatitje dhe mbështetje të vazhdueshme.

Duhani: Një rrezik i madh për shëndetin publik

Duhani është një nga faktorët kryesorë të rrezikut për zhvillimin e sëmundjeve jo-ngjitëse, duke përfshirë:

• Sëmundjet kardiovaskulare – duke rritur rrezikun e sulmeve në zemër dhe goditjeve në tru;
• Kancerin – veçanërisht atë të mushkërive, gojës, fytit dhe ezofagut;
• Sëmundjet e frymëmarrjes – si bronkiti kronik dhe COPD (Sëmundja Obstruktive Kronike e Mushkërive);
• Diabetin – duke ndikuar negativisht në kontrollin e nivelit të sheqerit në gjak.

Për më tepër, tymosja e dytë – ajo që ekspozohen njerëzit që nuk pinë duhan, por që janë në kontakt me tymin e duhanit – është gjithashtu një burim i rrezikut, duke shkaktuar sëmundje të ngjashme, veçanërisht tek fëmijët dhe gratë shtatzëna.

Përfitimet e menjëhershme të lënies së duhanit

Një nga mesazhet më frymëzuese të OBSH-së është se përfitimet e lënies së duhanit fillojnë të ndihen brenda minutave të para. Këto janë disa nga ndryshimet më të rëndësishme që ndodhin në trup pasi dikush ndalon pirjen e duhanit:

• Pas 20 minutave: Rrahjet e zemrës fillojnë të bien në norma normale;
• Brenda 12 orëve: Niveli i monoksidit të karbonit në gjak kthehet në normal;
• Pas 2-12 javësh: Qarkullimi i gjakut përmirësohet, ndërsa funksioni i mushkërive rritet;
• Brenda 1-9 muajsh: Kollitja dhe gulçimi zvogëlohen ndjeshëm;
• Pas 5-15 vjetësh: Rreziku i goditjes në tru bëhet i barabartë me atë të njerëzve që nuk pinë duhan;
• Brenda 10 vjetësh: Shkalla e vdekshmërisë nga kanceri i mushkërive ulet për gjysmë;
• Pas 15 vjetësh: Rreziku i sëmundjeve të zemrës bëhet i barabartë me atë të njerëzve që nuk kanë pirë kurrë duhan.

Këto të dhëna tregojnë se çdo ditë pa duhan është një hap drejt një jetë më të gjatë dhe më të shëndetshme.

Si mund të ndihmohen duhanpirësit të lënë duhanin?

Sipas studimeve, shanset për të lënë duhanin me sukses rriten me 84% nëse personi merr këshilla intensive nga një mjek ose specialist. Në këtë drejtim, OBSH-ja dhe partnerët e saj kanë zhvilluar mjete digjitale inovative për të mbështetur këtë proces:

• Sfida e Lënies së Duhanit (Quit Challenge): Një chatbot që ofron këshilla të përditshme dhe inkurajim për një periudhë deri në gjashtë muaj;
• Florence, asistenti digjital me Inteligjencë Artificiale: Një platformë që simulon një punëtor shëndetësor, duke ofruar informacione të sakta për efeket e duhanit dhe duke i referuar përdoruesit në shërbime lokale për ndihmë;
• Aplikacioni falas në platformat sociale: Të disponueshëm në WhatsApp, Viber, Facebook Messenger dhe WeChat, këto mjete lejojnë përdoruesit të marrin mbështetje në kohë reale.

Statistikat globale: Një sfidë që kërkon veprime të menjëhershme

Sipas të dhënave më të fundit, 39% e meshkujve dhe 9% e femrave në mbarë botën janë duhanpirës. Regjionet me normat më të larta janë Evropa (26%), ndërsa parashikimet tregojnë se, nëse nuk ndërmerren veprime të forta, rënia e konsumit të duhanit do të jetë vetëm 2% deri në vitin 2025. Kjo tregon se politikat publike duhet të intensifikohen për të arritur objektivat e OBSH-së për një botë pa duhan deri në vitin 2040.

Çfarë mund të bëjnë individët dhe qeveritë?

Për të përmirësuar situatën, ekspertët rekomandojnë një sërë veprimesh:

• Ndërgjegjësimi i vazhdueshëm: Duke përdorur fushata mediatike dhe arsimore për të informuar rreth rreziqeve;
• Politika të forta kundër duhanit: Si rritja e taksave mbi duhanin, ndalimi i reklamave dhe mbrojtja e mjediseve publike pa tym;
• Mbështetje për lënie e duhanit: Duke ofruar qasje të lehtë në programe ndihmëse dhe mjete digjitale;
• Monitorimi i vazhdueshëm: Duke mbledhur të dhëna për të vlerësuar efektivitetin e masave të ndërmarra.

Një mesazh i shpresës për të ardhmen

Edhe pse sfidat janë të mëdha, Dita Botërore Pa Duhan mbetet një shans për të rritur ndërgjegjësimin dhe për të nxitur ndryshime pozitive. Me përpjekjet e përbashkëta të qeverive, organizatave dhe individëve, është e mundur të krijojmë një botë ku tymi i duhanit nuk do të ketë vend. Për më tepër, secili prej nesh mund të bëjë një ndryshim duke ndarë informacionin, duke mbështetur të afërmit që dëshirojnë të lënë duhanin ose duke mbështetur politikat që promovojnë shëndetin publik.

Siç thotë OBSH-ja: “Çdo frymë pa tym është një hap drejt një jetë më të mirë.”

Burimi i lajmit: orainfo.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.