Dy festa për një shtet? Kur korrigjimi vjen vetëm pas zhurmës

Editorial Flaka

A po e feston Maqedonia e Veriut 35-vjetorin e pavarësisë si një shtet i përbashkët, apo po krijon gjithnjë e më shumë skena të ndara sipas përkatësisë etnike?

Kjo është pyetja që duhet të shtrohet pas mënyrës se si u organizuan manifestimet e sivjetshme.

Në Shkup, në skenën qendrore të festimeve, mbi 30 artistë u parakaluan në programin muzikor për 35-vjetorin e pavarësisë. Asnjë prej tyre shqiptar. Qeveria, e pyetur për këtë mungesë, u përgjigj se në Tetovë do të kishte program të veçantë dhe interpretues në gjuhën shqipe.

Në letër, përgjigjja mund të duket si një sqarim.

Në realitet, ajo hap një problem shumë më të madh.

Sepse festa qendrore ishte në Shkup, në ditën e pavarësisë.

Programi shqiptar vjen më vonë, në Tetovë.

Dy qytete. Dy momente. Dy skena. Dy përfaqësime.

Dhe pikërisht këtu duhet të ndalemi.

Pse duhej të shpërthente debati?

Pyetja më e rëndësishme nuk është vetëm pse nuk pati artistë shqiptarë në Shkup.

Pyetja është:

Pse u desh zhurma mediatike dhe reagimet politike që të rikthehej në tavolinë çështja e përfaqësimit shqiptar?

Nëse qeveria kishte planifikuar që Tetova të kishte program të veçantë me artistë shqiptarë, atëherë pse kjo nuk ishte komunikuar qartë që në fillim?

Pse qytetarët duhej ta mësonin arsyetimin vetëm pasi mediat ngritën pyetjen?

Pse nuk u tha paraprakisht:

Po, në Shkup do të ketë programin qendror, ndërsa në Tetovë do të zhvillohet një manifestim i veçantë në gjuhën shqipe, si pjesë e festimeve shtetërore?

Kjo do ta kishte ndryshuar krejt perceptimin.

Por kur një komunitet mungon nga skena kryesore dhe shpjegimi vjen vetëm pasi mungesa bëhet lajm, krijohet përshtypja se reagimi nuk ishte pjesë e planit fillestar, por pjesë e menaxhimit të krizës politike.

Dhe kjo është shumë më serioze se një koncert.

Tetova si zgjidhje apo si “kompensim”?

Nuk ka asgjë të keqe që Tetova të ketë një manifestim të veçantë.

Përkundrazi.

Është pozitive që artistët shqiptarë të kenë hapësirën e tyre dhe që gjuha shqipe të jetë pjesë e festimeve.

Por ekziston një vijë shumë e hollë mes përfaqësimit dhe ndarjes.

Nëse Tetova është një pjesë shtesë e festimeve, atëherë mirë.

Nëse Tetova përdoret për të justifikuar mungesën e shqiptarëve në manifestimin qendror të shtetit, atëherë kemi problem.

Sepse shqiptarët nuk janë komunitet i Tetovës.

Janë qytetarë të Maqedonisë së Veriut.

Prandaj prania e tyre në Shkup nuk do të ishte favor ndaj shqiptarëve.

Do të ishte normalitet shtetëror.

Rreziku i “ndarjes kulturore”

Këtu qëndron edhe rreziku më i madh i këtyre manovrave.

Sot kemi një skenë në Shkup me një përbërje etnike.

Pastaj një javë më vonë kemi një skenë në Tetovë me një përbërje tjetër.

Në vend që një festë e përbashkët të bashkojë elementet e ndryshme kulturore në një skenë, krijohen dy hapësira ku secili komunitet sheh veten veçmas.

Dhe kjo mund të duket e padëmshme.

Por politika simbolike ka pasoja.

Sepse shteti nuk është vetëm ajo që shkruhet në Kushtetutë.

Shteti është edhe ajo që qytetari sheh.

Nëse qytetari shqiptar sheh se në ditën qendrore të pavarësisë, në skenën qendrore, nuk ka asnjë artist shqiptar, ndërsa më vonë i thuhet se “për ju kemi organizuar diçka në Tetovë”, mesazhi mund të perceptohet si:

“Festa e përbashkët është në Shkup. Festa juaj është në Tetovë.”

Dhe ky do të ishte një mesazh jashtëzakonisht i gabuar për një shtet që pretendon të jetë multietnik.

Po VLEN-i ku është?

Këtu përgjegjësia nuk i takon vetëm Qeverisë si institucion.

I takon edhe përfaqësuesve shqiptarë brenda saj.

Sepse nëse VLEN është në Qeveri, qytetarët shqiptarë kanë të drejtë të presin që përfaqësimi i tyre të jetë substancial, jo vetëm numerik.

Nuk mjafton të thuhet se ka ministra shqiptarë.

Nuk mjafton të thuhet se ka zëvendësministra shqiptarë.

Nuk mjafton as një manifestim në Tetovë.

Pyetja është: a kanë ata ndikim në mënyrën se si konceptohen ngjarjet shtetërore?

Sepse nëse programi qendror përfundon pa asnjë artist shqiptar dhe vetëm pas reagimeve publike njoftohet një manifestim i veçantë në Tetovë, atëherë qytetarët kanë të drejtë të pyesin:

Kush e ndërtoi këtë koncept? Dhe kush e miratoi?

Problemi nuk është Elita 5

Duhet të jemi të qartë edhe për një gjë.

Problemi nuk është se Elita 5 do të këndojë në Tetovë.

Përkundrazi, Elita 5 është një prej emrave më të njohur të muzikës shqiptare dhe prania e saj në festimet e 35-vjetorit është e mirëseardhur.

Problemi është pse kjo prani duhet të jetë e ndarë nga skena qendrore.

Pse një artist shqiptar nuk mund të jetë pjesë e festës në Shkup dhe njëkohësisht të ketë edhe një program në Tetovë?

Pse duhet të jetë:

Shkupi për maqedonasit, Tetova për shqiptarët?

Kjo është pikërisht ndarja që një shtet serioz duhet ta shmangë.

Një shtet, një festë, shumë identitete

Maqedonia e Veriut nuk ka pse të jetë një shtet ku të gjithë duhet të duken njësoj.

Përkundrazi.

Një shtet multietnik duhet të ketë guximin ta shfaqë diversitetin e tij.

Në të njëjtën skenë.

Në të njëjtën ditë.

Në të njëjtën festë.

Një këngë maqedonase.

Një këngë shqiptare.

Një artist maqedonas.

Një artist shqiptar.

Një histori e përbashkët, por me kujtesa dhe kultura të ndryshme.

Kjo do të ishte fotografia e një shteti multietnik.

Jo dy fotografi të ndara.

Dhe pyetja mbetet

Nëse manifestimi në Tetovë ishte planifikuar që më herët, pse nuk u komunikua në mënyrë transparente?

Nëse ishte pjesë e konceptit fillestar, pse u desh debati publik që qeveria të shpjegonte ekzistencën e tij?

Nëse ishte planifikuar si pjesë e festimeve, pse nuk u bë që në fillim e qartë se shqiptarët do të ishin të përfaqësuar në mënyrë të dukshme?

Dhe, mbi të gjitha:

A po përdoret kultura për të bashkuar qytetarët, apo po organizohet në atë mënyrë që qytetarët të festojnë gjithnjë e më shumë veçmas?

Sepse ndarjet etnike nuk fillojnë gjithmonë me konflikte.

Ndonjëherë fillojnë shumë më qetë.

Me dy programe.

Me dy skena.

Me dy narrativa.

Me dy festa që zhvillohen në emër të së njëjtës pavarësi.

Dhe pikërisht për këtë arsye, kjo nuk është më çështje koncerti. Është çështje e modelit të shtetit që po ndërtojmë.

Flaka e sheh si shqetësuese çdo qasje që, në vend se ta sjellë diversitetin shqiptar në qendër të festës shtetërore, e zhvendos atë në një manifestim të veçantë, një javë më vonë dhe vetëm pasi shpërthen debati publik.

Sepse në një shtet të përbashkët, shqiptarët nuk duhet të kenë nevojë për një “festë të tyre” që të ndihen pjesë e festës së shtetit.

Duhet të jenë pjesë e saj që në skenën e parë, në ditën e parë, në qytetin e parë.

Dhe nëse kjo nuk ndodh, pyetja nuk është pse shqiptarët reagojnë.

Pyetja është pse shteti po i jep vazhdimisht arsye për të reaguar.

The post Dy festa për një shtet? Kur korrigjimi vjen vetëm pas zhurmës appeared first on Flaka, në çdo lajm... .

Burimi i lajmit: flaka.com.mk
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.