Festë shtetërore, dy skena: Në Shkup shqiptarët mungojnë, në Tetovë festa vjen veçmas

35 vjetori i pavarësisë së Maqedonisë së Veriut po shënohet mes një kontrasti që ka hapur debat të fortë politik: në skenën qendrore të shtetit në Shkup, mbi 30 artistë u përfshinë në program, por asnjë prej tyre shqiptar. Ndërkohë, në Tetovë, përfaqësimi shqiptar shfaqet në një aktivitet të veçantë, me koncertin e “Elita 5”.

Ajo që në fillim mund të dukej si një detaj i programit festiv, tashmë është shndërruar në një pyetje më të madhe politike: kush përfaqësohet kur shteti feston vetveten?

Manifestimi qendror për 35-vjetorin e pavarësisë, i organizuar në sheshin e Shkupit, u shoqërua me një program të gjerë muzikor dhe skenik, me dhjetëra artistë, produksion dhe skenografi të financuar nga buxheti shtetëror.

Por në këtë skenë të përbashkët të shtetit, një komunitet i madh nuk gjeti asnjë përfaqësues.

Asnjë artist shqiptar.

Asnjë emër shqiptar në programin qendror. Asnjë këngë në shqip. Asnjë prani që do të pasqyronte karakterin multietnik të vendit në skenën kryesore të festimit.

Dhe pikërisht këtu fillon paradoksi.

Shkupi feston shtetin, Tetova feston shqiptarët

Më 15 shtator, në Tetovë është paralajmëruar koncerti i “Elita 5”, një prej grupeve më të njohura të muzikës shqiptare, në kuadër të shënimit të 35-vjetorit të pavarësisë.

Lajmin e bëri të ditur zëdhënësja e Qeverisë, Venera Latifi Azizi, e cila e përshkroi mbrëmjen si një natë festive me një emër që, sipas saj, ka lënë gjurmë në muzikën shqiptare.

Në pamje të parë, organizimi i një koncerti shqiptar në Tetovë mund të shihet si përfaqësim kulturor.

Por pyetja që ngrihet tashmë është tjetër:

Pse përfaqësimi shqiptar shfaqet në një skenë të veçantë në Tetovë dhe jo në skenën qendrore shtetërore në Shkup?

Sepse një gjë është të organizosh një koncert në Tetovë.

Tjetër gjë është që shqiptari të jetë pjesë e fotografisë qendrore të shtetit.

Dhe pikërisht kjo fotografi mungoi.

“Festohet edhe me paratë tona, por pa neve”

Gazetari Urim Hasipi ishte ndër të parët që e artikuloi kritikën publikisht.

“Festohet edhe me paratë tona, por pa neve.”

Një fjali e shkurtër, por që përmbledh thelbin e debatit.

Sepse çështja nuk lidhet vetëm me këngëtarët.

Bëhet fjalë për mënyrën se si shteti e paraqet veten në një moment simbolik: në 35-vjetorin e pavarësisë.

Nëse skena qendrore është skena e shtetit, atëherë mungesa e plotë e një komuniteti të madh nuk mund të trajtohet vetëm si çështje e preferencave artistike apo e përzgjedhjes së programit.

Ajo bëhet çështje përfaqësimi.

Nga mungesa e artistëve te “mono-manifestimi”

Analisti Sefer Selimi e interpretoi këtë zhvillim si shenjë të një problemi më të thellë, duke argumentuar se, edhe 35 vjet pas pavarësisë, shteti ende nuk është shkëputur plotësisht nga mentaliteti i vjetër.

Sipas kritikëve, problemi nuk është vetëm se kush këndon.

Problemi është kush shihet, kush dëgjohet dhe kush konsiderohet pjesë e narrativës zyrtare të shtetit.

Në këtë kuptim, manifestimi qendror në Shkup është cilësuar si një “mono-manifestim” – një festë ku simbolika shtetërore, programi kulturor dhe prezantimi publik nuk pasqyrojnë plotësisht realitetin multietnik të Maqedonisë së Veriut.

Dhe kjo e bën edhe më të dukshëm kontrastin me Tetovën.

Atje shqiptarët kanë skenën e tyre.

Në Shkup, në skenën kryesore të shtetit, nuk kishin asnjë përfaqësues.

ASH: Nuk është lëshim, është përjashtim

Aleanca për Shqiptarët e ka ngritur tonin e kritikës duke e cilësuar mungesën e artistëve shqiptarë jo si një lëshim organizativ, por si “përjashtim”.

Sipas ASH-së, mbi 30 artistë u ngjitën në skenën qendrore, por asnjë prej tyre nuk ishte shqiptar.

Partia e lidh këtë me përgjegjësinë e përfaqësuesve shqiptarë në pushtet.

“Shqiptarët mungojnë nga koncerti shtetëror, mungojnë nga promovimi, mungojnë nga fotografia zyrtare e shtetit. Ndërkohë VLEN rri në Qeveri dhe sillet sikur nuk ka ndodhur asgjë”, thuhet në reagimin e ASH-së.

Por kritika shkon edhe më tej.

ASH pyet se çfarë vlere kanë postet institucionale nëse ato nuk përkthehen në ndikim konkret.

“Për çfarë ju duhen shqiptarëve ministrat, zëvendësministrat, drejtorët dhe funksionarët e VLEN-it, nëse nuk arrini të siguroni as përfaqësim elementar në festën e shtetit ku bashkëjetojmë?”

Mesazhi politik është i qartë: nuk mjafton të jesh në Qeveri nëse nuk ke fuqi të ndikosh në mënyrën se si shteti përfaqëson qytetarët e tij.

“Shqiptarët nuk janë folklor lokal”

Një nga formulimet më të forta të ASH-së lidhet pikërisht me ndarjen e festimeve sipas hapësirave.

“Shqiptarët nuk janë folklor lokal që duhen mbyllur në Tetovë.”

Kjo frazë e zhvendos debatin nga koncerti te koncepti i shtetit.

Sepse nëse artistët shqiptarë shfaqen në Tetovë, por jo në Shkup, atëherë pyetja nuk është më nëse shqiptarët janë përfshirë diku në program.

Pyetja është nëse ata janë përfshirë në mënyrë të barabartë në simbolikën shtetërore.

BDI: “Kjo nuk është rastësi. Është politikë.”

Në këtë debat është përfshirë edhe BDI-ja.

Partia pretendon se mungesa e shqiptarëve nuk kufizohet vetëm te koncerti i pavarësisë, por shtrihet edhe në fusha të tjera.

“Nga ceremonitë shtetërore, te sporti, kultura dhe institucionet – shqiptarët po përjashtohen gjithkund, ndërsa VLEN hesht”, thuhet në reagimin e BDI-së.

BDI e ka lidhur gjithashtu debatin me çmimet shtetërore “8 Shtatori”, duke pretenduar se asnjë shqiptar nuk është përfshirë në mesin e të vlerësuarve.

Sipas partisë, ky është një tjetër tregues i një problemi më të gjerë në mënyrën se si shteti i njeh dhe i promovon sukseset e qytetarëve shqiptarë.

“Kjo nuk është rastësi. Është politikë.”

Kjo është akuza politike e BDI-së.

Osmani: Kur heshtja bëhet nënshtrim

Në të njëjtën linjë ka reaguar edhe ish-ministri i Jashtëm dhe eksponenti i lartë i BDI-së, Bujar Osmani.

“Ka një çast kur heshtja pushon së qeni durim dhe bëhet nënshtrim”, shkroi Osmani.

Ai e vendosi në qendër të reagimit pikërisht dy elemente: mungesën e plotë të shqiptarëve në koncertin qendror dhe mungesën, sipas tij, të shqiptarëve në mesin e laureatëve të çmimit “8 Shtatori”.

Për Osmanin, kjo nuk është më një çështje protokolli.

Është një çështje politike.

Ku është VLEN-i?

Në gjithë këtë debat, objektivi kryesor i kritikave politike është VLEN-i.

BDI dhe ASH e kanë drejtuar vëmendjen te përfaqësuesit shqiptarë që janë pjesë e pushtetit.

Ku janë zëvendëskryeministrat?
Ku janë ministrat?
Ku janë premtimet për përfaqësim të drejtë dhe adekuat?

Këto janë pyetjet që po dominojnë debatin.

Sepse paradoksi është i qartë:

Shqiptarët janë pjesë e Qeverisë, por mungojnë nga skena qendrore e festës shtetërore.

Dhe kjo krijon një hendek mes përfaqësimit institucional dhe përfaqësimit simbolik.

35 vjet më pas, problemi nuk është vetëm një koncert

Nëse debati do të ishte vetëm për një këngëtar, një grup muzikor apo një program koncerti, polemika do të mbyllej me një shpjegim organizativ.

Por nuk është më kështu.

Kur në të njëjtën periudhë përmenden mungesa e gjuhës shqipe, mungesa e artistëve shqiptarë, mungesa e përfaqësimit në çmime shtetërore dhe heshtja e përfaqësuesve shqiptarë në pushtet, atëherë bëhet fjalë për një debat shumë më të gjerë.

Për mënyrën se si shteti e përfytyron veten.

Maqedonia e Veriut është shtet multietnik.

Por festimi i një shteti multietnik kërkon më shumë sesa një flamur të përbashkët dhe një skenë të madhe.

Kërkon që qytetarët e tij të mund ta shohin veten në atë skenë.

Dhe pikërisht këtu qëndron dilema e këtij 35-vjetori:

Nëse festa është shtetërore, pse përfaqësimi shqiptar duhet të jetë i veçuar?

Nëse Shkupi është skena e shtetit, pse Tetova duhet të jetë skena ku shqiptarët festojnë veçmas?

Dhe nëse shqiptarët janë pjesë e këtij shteti jo vetëm si qytetarë, por edhe si pjesë përbërëse e realitetit të tij politik, kulturor dhe shoqëror, atëherë mungesa e tyre në skenën qendrore nuk mund të mos ngrejë pyetje.

Sepse 35 vjet pas pavarësisë, debati nuk është më vetëm se kush këndoi në Sheshin e Shkupit.

Debati është se kush u pa në fotografinë e shtetit.

The post Festë shtetërore, dy skena: Në Shkup shqiptarët mungojnë, në Tetovë festa vjen veçmas appeared first on Flaka, në çdo lajm... .

Burimi i lajmit: flaka.com.mk
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.