Gjykatë Speciale në Hagë: Miliona Euro për Drejtësi të Paplotë – Raporti i ekspertëve britanikë zbulon dështime të mëdha

Gjykatë Speciale në Hagë: Miliona Euro për Drejtësi të Paplotë – Raporti i ekspertëve britanikë zbulon dështime të mëdha

Profesori amerikan Daniel Serwer, një nga zërat më autoritativë në fushën e marrëdhënieve ndërkombëtare, ka ngritur një sinjal alarmi për Gjykatën Speciale me seli në Hagë, duke e cilësuar atë si një institucion që, pavarësisht nga investimi i miliona eurove nga bashkësia ndërkombëtare, ka dështuar në ofrimin e drejtësisë sipas standardeve të pritshme. Në një analizë të hollësishme të raportit të ekspertëve britanikë, Serwer ka theksuar se dështimet sistematike në proceset gjyqësore, duke përfshirë paraburgimin e paligjshëm, mungesën e barazisë së armëve dhe pranim të dyshimtë të provave, kanë ngritur shqetësime serioze për legjitimitetin dhe efektivitetin të këtij organi gjyqësor.

Raporti i ekspertëve britanikë, i porositur nga Komiteti i Odës së Avokatëve për të Drejtat e Njeriut të Anglisë dhe Uellsit — një organizatë e pavarur dhe me kredibilitet të njohur ndërkombëtarisht — ka zbuluar një sërë shkeljesh të rënda të të drejtave të njeriut dhe pamundësi të drejtësisë në proceset kundër ish-krerëve të UÇK-së. Ky dokument, i cili ka mbledhur prova gjatë një periudhe të gjatë, paraqet një analizë kritike të mandatit të Dhomave Speciale të Kosovës (DhSK), duke nxjerrë në pah kontradiktat juridike, konflikte të interesit dhe mungesën e pavarësisë gjyqësore. ---

Raporti i ekspertëve: Shkelje të shumta në proceset gjyqësore

Një nga problemet më të rëndësishme të evidentuara në raport është paraburgimi i paligjshëm i akuzuarve, duke përfshirë ish-kryetarët e UÇK-së si Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Jakup Krasniqi dhe Rexhep Selimi. Raporti dokumenton se janë paraqitur mbi 100 kërkesa për lirim, por asnjëra nuk është aprovuar, duke ngritur shqetësime serioze për respektimin e të drejtës për liri dhe parimin e pafajësisë.

Sipas ekspertëve, kufizimet strukturore për lirim të përkohshëm janë rezultat i marrëveshjeve administrative që kanë penguar proceset e drejta. Raporti thekson se ligjshmëria e paraburgimit nuk mund të vlerësohet në mënyrë të izoluar, por duhet të shqyrtohet në kontekstin e nenit 5 të Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut (KEDNj) dhe nenit 9 të Kovenantit Ndërkombëtar për të Drejtat Civile dhe Politike (KNDCP).

Ndër të tjera shkelje të dokumentuara janë:

• Kufizimi i takimeve me familjarët dhe përdorimi i video-callëve të monitoruara.
• Refuzimi i lejes për të marrë pjesë në ceremonitë mortore të anëtarëve të familjes.
• Përdorimi i provave nga Serbia, një palë e interesuar në dënimin e akuzuarve, duke rrezikuar besueshmërinë e tyre.

---

Gjyqtarët si prokurorë: Konflikte të interesit dhe mungesë e pavarësisë

Raporti paraqet një analizë të thellë të strukturës së Dhomave Speciale, duke konstatuar se krejt gjyqtarët janë ndërkombëtarë, shumica e tyre nga shtetet që financojnë këtë gjykatë. Kjo ka çuar në mungesë të njohurive të thella për realitetin e luftës në Kosovë dhe ka ngritur dilemat për pavarësinë gjyqësore.

Një nga problemet më të mëdha është se kryetarja e Gjykatës Speciale ka fuqinë të emërojë, caktojë ose anulojë trupat gjykuese, duke krijuar një konflikt të qartë të interesit. Raporti thekson se takimet e fshehta midis gjyqtarëve, prokurorëve dhe kryetares kanë ndikuar në pavarësinë gjyqësore.

Ekspertët kanë vënë në dukje se gjyqtarët kanë marrë rolin e prokurorëve, duke marrë pjesë aktive në marrjen e dëshmive dhe duke kaluar kohë të tepërt në pyetje të dëshmitarëve. Në një rast konkret, paneli gjyqësor ka shpenzuar 71 orë në pyetje, ndërsa mbrojtja vetëm 31 orë e 23 minuta në kundërpyetje, duke evidentuar një pengesë të rëndë për barazinë e armëve. ---

Provave nga Serbia: Një burim i dyshimtë i provave

Raporti ka analizuar gjithashtu provat e siguruara nga Serbia, duke konstatuar se ato janë të dyshimta për disa arsye:

• Serbia nuk e njeh pavarësinë e Kosovës dhe e konsideron UÇK-në si organizatë terroriste.
• Ka një narrativë të ndërtuar në media serbe që minimizon krime kundër shqiptarëve.
• Provave nuk mund t’u besohet plotësisht, pasi Serbia ka interes të qartë në dënimin e akuzuarve.

Ekspertët kanë konkluduar se përfshirja e Serbisë në mbledhjen e provave nuk mund të konsiderohet neutrale, duke rrezikuar drejtësinë dhe besueshmërinë e procesit. ---

Nevojë për një mekanizëm të pavarur mbikëqyrës

Raporti përfundon duke kërkuar krijimin e një mekanizmi të pavarur mbikëqyrës për Gjykatën Speciale, i cili do të siguronte transparencë, llogaridhënie dhe respektimin e të drejtave të njeriut. Ekspertët kanë theksuar se vendimet e këtij gjykati kanë implikime të mëdha jo vetëm për individët e akuzuar, por edhe për paqen dhe stabilitetin në rajon.

Siç thotë raporti: “Viktimat kanë pritur me dekada për drejtësi, dhe komunitetet e prekura kanë nevojë të shohin se drejtësia po zbatohet në mënyrë të drejtë. Vendimet e Dhomave Speciale do të ndikojnë në arkitekturën e paqes dhe stabilitetit në Ballkan.”

Avokati i Popullit në Kosovë ka njoftuar se ky raport do të dorëzohet misioneve diplomatike në Kosovë, duke kërkuar një reagim ndërkombëtar për të garantuar drejtësinë dhe lirinë e individëve të akuzuar. ---

Përfundim

Raporti i ekspertëve britanikë paraqet një dështim të rëndë të sistemit gjyqësor ndërkombëtar në Kosovë. Nga paraburgimi i paligjshëm deri te mungesa e barazisë së armëve dhe përdorimi i provave të dyshimta, çdo aspekt i këtij procesi është i shënuar nga pamundësia e drejtësisë. Kërkesa për një mekanizëm të pavarur mbikëqyrës është një sinjal i qartë se Gjykata Speciale në Hagë duhet të reformohet ose të rishikohet në mënyrë radikale për të përmbushur standardet ndërkombëtare.

Burimi i lajmit: orainfo.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.