IKSHPK alarmon: Ndotja e ajrit nga Obiliqi rrezikon shëndetin publik – Masa urgjente të nevojshme

IKSHPK alarmon: Ndotja e ajrit nga Obiliqi rrezikon shëndetin publik – Masa urgjente të nevojshme

Instituti Kombëtar i Shëndetësisë Publike të Kosovës (IKSHPK) ka nxjerrë një paralajmërim të rëndësishëm për popullatën, duke theksuar se ndotja e ajrit nga termoelektranat A dhe B në Obiliqi paraqet një kërcënim serioz për shëndetin publik. Nëse nuk merren masa urgjente, rreziku i rritjes së vdekshmërisë nga sëmundjet kardiovaskulare dhe respiratore do të bëhet shqetësues, duke e kthyer këtë situatë në një emerjencë globale të shëndetit publik.

Termoelektranat e Kosovës: Burim kryesor i ndotjes së ajrit

Termoelektranat e Kosovës, të cilat përdorin thëngjillin si burim kryesor energjie, lëshojnë në atmosferë substanca të dëmshme si:

• Ozoni (O₃) – i cili shkakton inflamacione në sistemin respirator;
• Oksidet e azotit (NOₓ) – që kontribuojnë në formimin e shiu acid dhe probleme të frymëmarrjes;
• Dioksidi i squfurit (SO₂) – i cili rrit incidencën e sëmundjeve kronike të mushkërive;
• Materie grimcore (PM10 dhe PM2.5) – grimca të hollë që depërtojnë thellë në mushkëri dhe gjak.

Sipas të dhënave nga Instituti Hidrometeorologjik i Kosovës (IHMK) dhe Agjensionit për Mbrojtjen e Mjedisit (AMMK), sektori i energjetikës është përgjegjës për 40% të emisioneve ndotëse në vend. Kjo ndotje e ajrit, veçanërisht në zonën e Obiliqit, ka efekte të rënda në popullsinë lokale, duke përfshirë fëmijët, të moshuarit, shtatëzënat dhe personat me sëmundje kronike.

Pasojat e ndotjes së ajrit: Nga infeksionet respiratore deri te kanceri

Efektet e ndotjes së ajrit janë të shumta dhe të rënda, duke ndikuar në shumë sisteme të organizmit:

• Rritja e mortalitetit – veçanërisht nga sëmundjet kardiovaskulare dhe respiratore;
• Sëmundje akute dhe kronike të frymëmarrjes (bronkite, astmë, përkeqësimi i simptomave ekzistuese);
• Irritime në sy dhe mukozat respiratore, duke ulur cilësinë e jetës;
• Efekte toksike në sistemin kardiovaskular, duke rritur rrezikun e sulmeve në zemër;
• Rrezik kancerogjen – veçanërisht nga ekspozimi i gjatë ndaj PM2.5 dhe kimikateve të tjera.

Sipas IKSHPK, më shumë se 90% e grimcave të ndotura absorbohen nga sistemi respirator, duke shkaktuar infeksione të shpeshta tek fëmijët dhe të moshuarit. Nëse nuk veprohet me urgjencë, situata do të përkeqësohet, duke sjellë pasoja të pakthyeshme për shëndetin e popullsisë.

Masa urgjente të propozuara nga IKSHPK

Për të përmirësuar situatën, Instituti Kombëtar i Shëndetësisë Publike ka hartuar një plan të detajuar me masa të ndara në dy kategori:

A. Masat afatshkurtra (urgjente)

• Monitorimi në kohë reale i cilësisë së ajrit dhe publikimi transparent i të dhënave nga KEK-u;
• Kontrolli i rregullt i filtrave në termocentrale, me sanksione nëse nuk funksionojnë si duhet;
• Inspektime të shpeshta nga autoritetet për mbrojtjen e mjedisit, me gjoba të larta për tejkalim të normave;
• Instalimi i teknologjive moderne për reduktimin e emisioneve (desulfurizim, sistemet për NOₓ);
• Modernizimi i pajisjeve ekzistuese për të përmirësuar efikasitetin dhe uljen e ndotjes.

B. Masat për mbrojtjen afatgjata të shëndetit publik

• Krijimi i një sistemi të integruar për reagim në situata emergjente;
• Promovimi i rëndësisë së ajrit të pastër si faktor kyç për shëndetin dhe mirëqenien;
• Ngritja e zonave gjelbëruese midis zonave industriale dhe banimi për të reduktuar ndotjen;
• Vendosja e standardeve të rrepta për emetimet industriale;
• Zbatimi i plotë i ligjeve mjedisore për të garantuar një mjedis të sigurt për të gjithë qytetarët.

Paralajmërim i fundit: Koha për veprim është tani

Ekspertët e IKSHPK kanë theksuar se mosveprimi do të ketë pasoja të pashmangshme:

“Nëse nuk merren masa urgjente, rritja e vdekshmërisë nga sëmundjet kardiovaskulare dhe respiratore do të bëhet shqetësuese. Kjo nuk është vetëm një problem mjedisor, por një krizë shëndetësore që kërkon veprim të menjëhershëm nga të gjitha palët përgjegjëse.”

Ndotja e ajrit në Kosovë, veçanërisht në zonën e Obiliqit, është një sfidë urgjente që kërkon bashkëpunim të gjitha institucioneve. Vetëm përmes veprimit të koordinuar mund të parandalohen dëmet e mëtejshme në shëndetin e popullsisë dhe të garantohen kushte jetese të sigurta për të gjithë qytetarët.

Burimi i lajmit: orainfo.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.