Kosova i dërgon ftesa gjyqësore në Serbi: Si arritën atje?

Si Kosova i dërgon ftesat gjyqësore personave në Serbi për krime lufte

Institucionet e Kosovës kanë filluar të dërgojnë ftesat gjyqësore personave që jetojnë në Serbi dhe dyshohen për krime lufte gjatë konfliktit të vitit 1998-1999. Ky veprim ka ngritur pyetje se si janë siguruar adresat e tyre dhe përmes cilave kanale kanë arritur në destinacion. Ministria e Drejtësisë e Serbisë ka reaguar duke theksuar se institucionet shtetërore nuk kanë marrë pjesë në këtë proces, ndërsa prokuroria speciale e Kosovës nuk ka dhënë komente të hollësishme.

Mungesa e bashkëpunimit juridik ndërmjet Kosovës dhe Serbisë

Serbia nuk e njeh pavarësinë e Kosovës, të shpallur në vitin 2008, dhe për këtë arsye nuk ka marrëveshje direkte për bashkëpunim juridik. Komunikimi ndërmjet dy vendeve zhvillohet përmes misionit të Bashkimit Evropian për Sundimin e Ligjit në Kosovë (EULEX), i cili ka mbikëqyrë sistemin gjyqësor kosovar që nga viti 2018. EULEX-i ka transferuar kompetencat e tij institucioneve vendore, duke përfshirë edhe rastet e krimeve të luftës.

Si janë dorëzuar ftesat në Serbi?

Sipas deklaratave të ish-komandantit të Xhandarmërisë serbe, Goran Radosavleviq Guri, veteranë të ushtrisë dhe policisë serbe kanë marrë ftesa në adresat e tyre. Ai ka shprehur dyshimin se "dikush nga tanët" ka mundur t’i furnizojë autoritetet kosovare me të dhënat personale të këtyre personave. Shtetet e Bashkuara kanë lidhur Radosavleviqin me vrasjen e vëllezërve Bytyqi në vitin 1999.

Në rrjetet sociale janë shfaqur pretendime se ftesat janë dërguar përmes Vjenës, por ushtruesi i detyrës së drejtorit të Postës serbe, Zoran Angjellkoviq, ka sqaruar se dërgesat postare ndërmjet Kosovës dhe Serbisë kalojnë përmes shkëmbimit ndërkombëtar, duke përfshirë edhe qytete si Lubjana dhe Budapesti.

Reagimi i institucioneve serbe

Ministria e Drejtësisë e Serbisë ka deklaruar se organet kompetente do të shqyrtojnë rrethanat që kanë "shqetësuar opinionin publik". Në një njoftim zyrtar thuhet se qytetarët "nuk janë të detyruar t’i trajtojnë këto letra si akte të vlefshme".

Deputeti Millovan Drecun ka thënë se nuk dihet se si janë siguruar adresat e ish-ushtarakëve dhe policëve, duke theksuar se shumë letra kanë adresa të pasakta ose të paplota. Ai ka akuzuar institucionet e Kosovës se kanë anashkaluar mekanizmin e ndihmës juridike ndërmjetësuar nga EULEX, duke dërguar ftesat drejtpërdrejt personave.

Drejtësia tranzicionale: Një sfidë për pajtim

Bekim Blakaj, nga Fondi për të Drejtën Humanitare në Kosovë, ka theksuar se fokusi duhet të jetë te arritja e drejtësisë, jo te mënyra e dorëzimit të ftesave. Ai ka cilësuar reagimin e Serbisë si "keqardhës", duke theksuar se mungesa e bashkëpunimit ndërmjet shteteve të rajonit ka dështuar drejtësinë tranzicionale.

"Paqja në rajon nuk është e mundur nëse nuk përballemi me të kaluarën dhe nuk pranojmë viktimat dhe krimet që janë kryer", ka thënë Blakaj. Ai ka shtuar se çdo mungesë bashkëpunimi në ndjekjen penale të krimeve të luftës nënkupton edhe mohimin e drejtësisë për viktima.

Gjykimet në mungesë: Një rrugë e mundshme drejt drejtësisë

Që nga viti 2022, Kosova ka mundësuar gjykimet në mungesë për krime lufte, sipas ndryshimeve në Kodin e Procedurës Penale. Aktgjykimi i parë i tillë u dha në dhjetor 2024, kur Çedomir Aksiqi u dënua me 15 vjet burg për krime kundër popullsisë civile në fshatrat Reçak, Mollopolc dhe Petrovë.

Instituti i Kosovës për Drejtësi (IKD) ka deklaruar se ka të drejtë të kërkojë lëshimin e një ‘njoftimi të kuq’ të Interpolit për personat e dënuar në mungesë. Megjithatë, ky dokument nuk është i njëjtë me një urdhërarrestim, pasi çdo shtet anëtar i Interpolit vendos pavarësisht nëse do ta zbatojë.

Perspektiva për të ardhmen

Megjithë mungesën e marrëveshjeve direkte, Kosova dhe Serbia kanë miratuar Deklaratën për Personat e Zhdukur, duke formuar një Komision të Përbashkët për identifikimin e varrezave masive. Ky hap është parë si një hapi drejt pajtimit, por ekspertët theksojnë se pa bashkëpunim të vërtetë juridik, drejtësia mbetet e vështirë të arrihet.

Gjatë luftës në Kosovë, mbi 13.000 njerëz u vranë, ndërsa mijëra të tjerë u zhdukën. Kërkimet vazhdojnë ende për rreth 1.600 persona të zhdukur, shumica prej tyre shqiptarë.

Burimi i lajmit: orainfo.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.