Kosova regjistron rritje të vdekshmërisë në 2025: 12.119 raste, çfarë thonë statistikat?

Numri i vdekjeve në Kosovë rritet për vitin e dytë radhazi

Në vitin 2025, Kosova ka regjistruar një rritje të dukshme të vdekshmërisë, me gjithsej 12.119 raste të dokumentuara brenda dhe jashtë vendit. Kjo shënon një rritje prej 309 vdekjesh krahasuar me vitin 2024, duke theksuar një tendencë të shqetësueshme për sistemin shëndetësor dhe strukturat sociale të vendit.

Sipas të dhënave të Agjencisë së Statistikave të Kosovës, numri i vdekjeve brenda territorit të Kosovës ka arritur në 10.351 raste, ndërsa jashtë vendit janë regjistruar 1.768 vdekje të shtetasve kosovarë. Kjo tregon se problemi i vdekshmërisë nuk prek vetëm vendin, por edhe komunitetin e tij në diasporë.

Ndryshimet demografike: Meshkujt më të prekshëm se femrat

Nga 10.351 vdekjet brenda Kosovës, 5.507 (53,2%) kanë qenë meshkuj, ndërsa 4.844 (46,8%) femra. Krahasuar me vitin 2024, kur ishin regjistruar 10.137 vdekje, rritja është e dukshme me 214 raste më shumë. Jashtë vendit, numri i vdekjeve ka rritur për 95 raste, duke u ngritur nga 1.673 në 1.768.

Mosha mesatare e vdekjes në vitin 2025 ishte 72 vjeç, me një diferencë të dukshme midis gjinive: 70 vjeç për meshkujt dhe 74 vjeç për femrat. Kjo konfirmon se gratë në Kosovë kanë një jetëgjatësi më të gjatë, një trend i vërejtur edhe në nivel global.

Vdekjet e foshnjave: Një problem i vazhdueshëm i shëndetësisë publike

Një nga zbulimet më shqetësuese të statistikave është numri i 198 foshnjave të vdekur gjatë vitit 2025, që përbëjnë 1,9% të totalit të vdekjeve. Nga këto, 109 ishin meshkuj dhe 89 femra.

Shumica e këtyre vdekjeve kanë ndodhur në ditët e para të jetës:

• 139 foshnja (70,2%) kanë vdekur deri në moshën gjashtëditore;
• 41 raste (20,7%) kanë ndodhur midis ditës së shtatë dhe ditës së 27-të;
• 18 raste (9,1%) kanë ndodhur midis ditës së 28-të dhe moshës njëvjeçare.

Këto të dhëna theksojnë nevojën për përmirësime të menjëhershme në kujdesin perinatal dhe neonatal në Kosovë.

Ndarja komunale: Ku janë regjistruar më shumë vdekje?

Sipas statistikave, numri më i lartë i vdekjeve është regjistruar në Prishtinë me 2.979 raste (24,6% e totalit). Pas saj renditen:

• Prizreni me 1.050 raste (8,7%);
• Peja me 736 raste (6,1%);
• Ferizaji me 689 raste (5,7%);
• Gjakova me 598 raste (4,9%).

Këto të dhëna tregojnë se qytetet më të populluara janë më të prekura nga vdekshmëria, një fakt që mund të lidhet me densitetin e popullsisë dhe presionin mbi sistemin shëndetësor.

Pse rritet vdekshmëria në Kosovë?

Edhe pse statistikat ofrojnë një pamje të hollësishme të situatës, arsyet për rritjen e vdekshmërisë janë të shumta dhe të ndërlikuara. Ndër faktorët kryesorë përmenden:

• Plakja e popullsisë: Mosha mesatare e vdekjes është 72 vjeç, duke treguar se një pjesë e madhe e vdekjeve janë të lidhura me moshat e avancuara;
• Sëmundjet kronike: Diabeti, sëmundjet kardiovaskulare dhe kanceri janë ndër shkaktarët kryesorë të vdekjeve;
• Kujdesi perinatal i pamjaftueshëm: Numri i lartë i vdekjeve të foshnjave dëshmon për mangësi në sistemin e kujdesit shëndetësor gjatë lindjes dhe javëve të para të jetës;
• Migrimi dhe diaspora: Një pjesë e rritjes së vdekshmërisë jashtë vendit mund të lidhet me kushtet e jetesës dhe mungesën e aksesit në kujdes shëndetësor në vendet e pritjes.

Një analizë më e thellë nga ekspertët shëndetësorë dhe autoritetet lokale është e domosdoshme për të identifikuar zgjidhje konkrete.

Çfarë duhet të bëhet tani?

Për të përmirësuar situatën, ekspertët rekomandojnë një sërë masash:

• Fortalimi i sistemit shëndetësor: Investime në pajisje moderne, trajnime për mjekët dhe rritja e numrit të personelit mjekësor;
• Programet e parandalimit: Fushata për ndërgjegjësimin e popullsisë rreth sëmundjeve kronike, ushqyerjes së shëndetshme dhe aktivitetit fizik;
• Kujdesi perinatal i përmirësuar: Staf më i trajnuar, pajisje moderne në spitale dhe monitorim i vazhdueshëm i shtatzanive;
• Hulumtime të mëtejshme: Analiza e të dhënave për të identifikuar zonat më të prekura dhe grupet më të rrezikuara.

Viti 2025 ka sjellë një paralajmërim të qartë: Kosova duhet të veprojë shpejt për të përmirësuar kujdesin shëndetësor dhe të reduktojë vdekshmërinë në vitet që vijnë.

Burimi i lajmit: orainfo.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.