Lufta SHBA-Iran në prag të fundit? Analiza e ekspertit kroat për "Projektin Liri" të Trumpit

Lufta SHBA-Iran në prag të fundit? Analiza e ekspertit kroat për "Projektin Liri" të Trumpit

Presidenti amerikan Donald Trump ka vendosur një ndalesë të përkohshme për operacionin e Projektit Liri, duke synuar hapjen e Ngushticës së Hormuzit pas vetëm 48 orësh aktivitet. Ky vendim, i shpallur si rezultat i një "progresi të madh" drejt një marrëveshjeje gjithëpërfshirëse me Iranin, ka ngritur pyetje të shumta. Për të sqaruar motivet e vërteta dhe pasojat e këtij veprimi, analisti politik kroat, prof. dr. Žarko Puhovski, ka dhënë një interpretim të hollësishëm.

Ndalimi i luftës: Fitore ushtarake, humbje politike

Sipas Puhovskit, vendimi i Trumpit nuk është i rastësishëm. ShBA-ja ka shkatërruar në masë forcat e armatosura iraniane, duke arritur një fitore ushtarake të dukshme. Megjithatë, kjo fitore ka sjellë pasoja të rënda politike:

• Rritja e çmimeve të karburantit në SHBA, që ka kaluar mbi 50% që nga fillimi i luftës, duke e shtyrë Trumpin të ndalojë operacionet për të shmangur një krizë ekonomike.
• Presioni i tregjeve financiare, të cilat kanë reaguar negativisht ndaj vazhdimit të luftës.
• Humbja e mbështetjes së elektoratit, pasi qytetarët amerikanë janë të pakënaqur me kushtet ekonomike të rënda.

Puhovski e krahason këtë situatë me bombardimet e NATO-s kundër Jugosllavisë në vitin 1999, ku edhe atëherë, fundi i sulmeve u festua si fitore në Serbi, pavarësisht humbjeve të mëdha. Në mënyrë të ngjashme, Irani po përpiqet ta paraqesë ndalimin e "Projektit Liri" si një fitore të vetën, duke shfrytëzuar propagandën për të forcuar moralin e brendshëm.

Struktura e rezistencës iraniane: Një sistem që nuk bie lehtë

Një nga faktorët kyçë që e bën Iranin një kundërshtar të vështirë është struktura e tij politike dhe ushtarake. Puhovski e përshkruan atë si një konsocijacion totalitar, ku:

• Nuk është një regjim që mund të destabilizohet me eliminimin e liderit kryesor (siç ndodhi në disa shtete arabe gjatë Pranverës Arabe).
• Pjesë të ndryshme të sistemit funksionojnë në mënyrë autonome, duke e bërë atë më rezistent ndaj presioneve të jashtme.
• Rezistenca ka shpërndarë aktivitetet e saj në vende fqinje, duke e bërë luftën më të gjatë dhe më të komplikuar.

Kjo strukturë shpjegon pse, edhe pas sulmeve të ashpra amerikane, Irani ka vazhduar të veprojë përmes Gardës së Revolucionit, e cila operon pjesërisht në mënyrë të pavarur nga qeveria qendrore. Siç thotë Puhovski: "Garda Revolucionare godet atë që mund të godasë, duke synuar objektiva më të arritshme si Emiratet e Bashkuara Arabe (EBA), të cilat ajo i mohon zyrtarisht."

Rruga drejt marrëveshjes: Çfarë pritet në ditët e ardhshme?

Pavarësisht rezistencës iraniane, analisti është i bindur se një marrëveshje është afër. Ai parashikon një armëpushim të vërtetë brenda ditëve ose javëve të ardhshme, duke u bazuar në:

• Negociatat e fshehta midis SHBA-së dhe Iranit, të cilat janë në një fazë të avancuar për një memorandum që do të përfundojë luftën.
• Një marrëveshje e mundshme për shitjen e naftës iraniane, në këmbim të kontrollit ndërkombëtar të programit bërthamor.
• Presioni ekonomik në rritje, i cili detyron të dy palët të kërkojnë një zgjidhje të shpejtë.

Burime të Reuters nga Pakistani konfirmojnë se negociatat janë në një fazë të fundit, duke ngritur shpresat për një zgjidhje të qëndrueshme. Megjithatë, Puhovski thekson se çështja nuk është thjesht ushtarake, por edhe politike dhe ekonomike, duke kërkuar një balancë të hollë midis fitores simbolike dhe stabilitetit të gjatë.

Perspektiva për të ardhmen: A do të zgjasë paqja?

Edhe nëse një marrëveshje arrihet, sfidat e mëtejshme mbeten të mëdha. Puhovski vëren se:

• Irani do të duhet të pranojë kufizime të rënda në programin e tij bërthamor, gjë që mund të shkaktojë tensione të brendshme.
• SHBA-ja duhet të menaxhojë presionin e aleatëve të saj në Lindjen e Mesme, veçanërisht Izraelit dhe Arabisë Saudite, të cilët kanë interesa të ndryshme nga ato të Washingtonit.
• Stabiliteti i rajonit mbetet i pasigurt, pasi grupet e armatosura pro-iraniane në Irak, Sirinë dhe Jemenin mund të vazhdojnë të veprojnë në mënyrë të pavarur.

Një gjë është e qartë: lufta nuk ka mbaruar plotësisht, por një marrëveshje e shpejtë do të ishte një hap i rëndësishëm drejt paqes. Nëse Trump dhe liderët iranianë arrijnë të gjejnë një kompromis, ajo do të shënojë fundin e një konflikti që ka tronditur gjithë Lindjen e Mesme.

Burimi i lajmit: ina-online.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.