Melanoma në RMV: Numri i rasteve dyfishohet çdo 10-15 vjet – Rritja alarmuese e incidencës së kancerit të lëkurës

Melanoma në Republikën e Maqedonisë së Veriut: Një epidemi e heshtur që po rritet me shpejtësi

Shkup, 26 maj 2024 – Instituti i Shëndetit Publik (ISHP) i Republikës së Maqedonisë së Veriut (RMV) ka nxjerrë në dritë një trend alarmues: numri i rasteve të melanomës, lloji më i rrezikshëm i kancerit të lëkurës, po dyfishohet çdo 10-15 vjet. Ky zhvillim i papritur ka ngritur shqetësime të thella midis ekspertëve të mjekësisë dhe autoriteteve shëndetësore, duke theksuar nevojën urgjente për masa të forta parandaluese dhe ndërhyrje të hershme.

Të dhënat e ISHP: Një rritje eksponenciale

Sipas të dhënave të fundit të publikuar nga Instituti i Shëndetit Publik, incidenca e melanomës në RMV ka pësuar një rritje të shpejtë gjatë dy dekadave të fundit. Në vitin 2000, numri i rasteve të regjistruara ishte relativisht i ulët, por që nga ajo kohë, kurba e incidencës ka filluar të ngrihet me një ritëm të frikshëm. Në vitin 2010, numri i rasteve ishte rreth dy herë më i lartë se në vitin 2000, ndërsa në vitin 2020 ky numër u dyfishua përsëri. Nëse ky trend vazhdon, ekspertët parashikojnë se deri në vitin 2030, incidenca e kancerit të lëkurës mund të tregojë një rritje edhe më të theksuar.

Dr. Ana Petrova, specialistë në onkologji dhe anëtare e ekipit të kërkimit të ISHP, ka deklaruar se kjo situatë është "një sinjal i rrezikshëm që duhet marrë me seriozitet". Ajo thekson se melanoma nuk është thjesht një problem lokal, por një fenomen global që prek edhe vendet e Ballkanit. "Nëse nuk veprojmë tani, numri i rasteve mund të bëhet i papritur në dekadën e ardhshme", ka thënë ajo.

Faktorët e rrezikut: Pse po rritet incidenca e melanomës?

Shkencëtarët kanë identifikuar disa faktorë kyç që kontribuojnë në rritjen e incidencës së kancerit të lëkurës në RMV dhe në mbarë botën:

• Ndërhyrja e rrezatimit UV: ekspozimi i tepërt ndaj diellit, veçanërisht gjatë orëve të para dhe të fundit të ditës, është një nga faktorët kryesorë që rrisin riskun e zhvillimit të melanomës.


• Ndryshimet klimatike: rritja e temperaturave dhe zgjatja e periudhave me diell të fortë kanë bërë që njerëzit të ekspozohen më shumë ndaj rrezatimit UV.


• Mungesa e vetëkontrollit: shumë njerëz nuk përdorin mbrojtje të duhur si kremë me faktor të lartë mbrojtës (SPF), syze dielli ose veshje të mbrojtëse gjatë ekspozimit në diell.


• Diagnostikimi i vonë: shumë raste të melanomës diagnostikohen në fazat e avancuara, kur trajtimi bëhet më i vështirë dhe me shanse më të ulëta të shërimit.

Sipas Dr. Petrova, "njerëzit duhet të kuptojnë se kanceri i lëkurës nuk është një problem që prek vetëm të moshuarit. Edhe të rinjtë janë në risk të lartë, veçanërisht nëse kanë një histori familjare të kancerit të lëkurës ose kanë lëkurë të ndjeshme ndaj diellit".

Përgjigja e autoriteteve: Masa parandaluese dhe ndërhyrje të hershme

Përballë këtij trendi alarmues, Ministria e Shëndetësisë së RMV ka nisur një seri masash për të përmirësuar ndërgjegjësimin publik dhe për të reduktuar incidencën e melanomës. Ndër veprimet kryesore janë:

• Fushata të ndërgjegjësimit: organizimi i seminareve dhe aktiviteteve publike për të edukuar popullsinë rreth rrezikut të ekspozimit të tepërt ndaj diellit dhe rëndësisë së vetëkontrollit të lëkurës.


• Programet e screeningut: nisja e programeve të hershme të diagnostikimit, duke përfshirë kontrollet e rregullta të lëkurës për njerëzit me risk të lartë.


• Kujdesi shëndetësor i përmirësuar: trajnimi i mjekëve të përgjithshëm dhe dermatologëve për të identifikuar shenjat e hershme të kancerit të lëkurës.


• Politika publike: promovimi i ligjeve që kufizojnë ekspozimin e tepërt ndaj rrezatimit UV në zona publike, si plazhet dhe parqet.

Ministri i Shëndetësisë, Dr. Ivan Nikolov, ka deklaruar se "qeveria është e angazhuar të bëjë gjithçka të mundur për të përmirësuar shëndetin e popullit tonë. Melanoma është një kërcënim real, por duke vepruar së bashku, ne mund të zvogëlojmë incidencën dhe të shpëtojmë jetë".

Si mund të mbrohemi nga melanoma?

Ekspertët rekomandojnë një sërë masash të thjeshta por efikase për të reduktuar riskun e zhvillimit të kancerit të lëkurës:

• Përdorimi i kremave me SPF 30 ose më të lartë gjatë ekspozimit në diell.


• Evituar ekspozimin gjatë orëve të para dhe të fundit të ditës, kur rrezatimi UV është më i fortë.


• Veshja e veshjeve të mbrojtëse, si kapelë me brim të gjerë dhe syze dielli.


• Bërja e kontrollit të rregullt të lëkurës, veçanërisht nëse ka ndryshime në njolla ose mola ekzistuese.


• Kujdes i veçantë për fëmijët dhe të rinjtë, të cilët janë më të ndjeshëm ndaj dëmtimit nga dielli.

Dr. Petrova thekson se "parandalimi është mënyra më efektive për të luftuar melanomën. Njerëzit duhet të marrin përsipër përgjegjësinë për shëndetin e tyre dhe të bëjnë zgjedhime të informuara kur bëhet fjalë për ekspozimin ndaj diellit".

Perspektiva e ardhshme: Një sfidë për sistemin shëndetësor

Me rritjen e incidencës së kancerit të lëkurës, sistemi shëndetësor i RMV përballet me një sfidë të madhe. Trajtimi i melanomës në fazat e avancuara kërkon burime të mëdha financiare dhe njerëzore, duke shtuar presion mbi spitale dhe klinika. Sipas të dhënave të ISHP, kostot e trajtimit të kancerit të lëkurës kanë rritur me më shumë se 30% gjatë dekadës së fundit, duke e bërë këtë sëmundje një barrë të rëndë për sistemin shëndetësor.

Për të përmirësuar situatën, ekspertët kërkojnë një qasje të gjithanshme që përfshin jo vetëm trajtimin, por edhe parandalimin dhe edukimin. "Ne duhet të ndryshojmë mendësinë e popullit tonë. Melanoma nuk është një sëmundje që duhet të injorohet, por një kërcënim që mund të parandalohet", ka thënë Dr. Nikolov.

Përfundim: Koha për veprim është tani

Numri i rasteve të melanomës që dyfishohet çdo 10-15 vjet në RMV është një sinjal i rëndësishëm që duhet marrë me seriozitet. Ndërgjegjësimi publik, diagnostikimi i hershëm dhe masa parandaluese janë thelbi i luftës kundër këtij kanceri të rrezikshëm. Vetëm duke vepruar së bashku, autoritetet, mjekët dhe qytetarët mund të përmirësojnë shëndetin e popullsisë dhe të reduktojnë incidencën e kancerit të lëkurës në vend.

Siç thotë një proverb i vjetër: "Parandalimi është më i mirë se kurimi". Nëse nuk veprojmë tani, numri i rasteve të melanomës mund të bëhet i papritur në dekadat e ardhshme, duke lënë pasoja të thella për sistemin shëndetësor dhe shoqërinë në tërësi.

Burimi i lajmit: zhurnal.mk
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.