Momentumi i ri i BE-së për Ballkanin Perëndimor: Karrotë më të mëdha ose shkop më të gjatë për kandidatët

Momentumi i ri i BE-së për Ballkanin Perëndimor: Karrotë më të mëdha ose shkop më të gjatë për kandidatët

Në një lëvizje të rëndësishme drejt afrimit të vendeve të Ballkanit Perëndimor me Bashkimin Evropian, kancelari gjerman Friedrich Merz dhe presidenti francez Emmanuel Macron kanë zbuluar një dokument jozyrtar, të quajtur non-paper, i cili premton një dinamikë të re në procesin e zgjerimit të BE-së. Ky dokument, i cili mbështetet edhe nga kryetarja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, paraqet një plan të integrimit gradual përmes elementeve ndërtuese që mund të ndryshojnë lojën për vendet kandidate.

Sipas këtij plani, vendet e Ballkanit Perëndimor mund të përfitojnë nga një sërë avantazhesh, duke përfshirë pjesëmarrjen në takime të përbashkëta si vëzhgues, bashkëpunim në fushën e sigurisë, integrim në tregun e përbashkët të BE-së përmes SEPA, roaming falas, dhe pjesëmarrje në programe si Erasmus+ dhe Europa Digjitale. Megjithatë, ky plan nuk është i barabartë për të gjithë kandidatët: disa mund të marrin një karrotë më të madhe, ndërsa të tjerë një shkop më të gjatë, duke i detyruar ata të plotësojnë kushte më të rrepta për të avancuar. ---

Çfarë janë elementet ndërtuese të këtij plani?

Dokumenti non-paper paraqet një proces të integrimit gradual, i cili bazohet në merita dhe thjeshton procedurat ekzistuese. Qëllimi është të sigurohet një nxitje shtesë për vendet kandidate, duke i lejuar ato të avancojnë më shpejt në procesin e anëtarësimit. Megjithatë, ky plan nuk synon të zëvendësojë anëtarësimin e plotë, por të shpejtojë përparimin duke i dhënë atyre mundësinë të integrohen gradualisht në strukturat e BE-së.

Për të marrë pjesë në këtë proces, vendet kandidate duhet të plotësojnë kushte të caktuara, siç janë: mbyllja e kapitujve negociues, harmonizimi me legjislacionin evropian, dhe plotësimi i standardeve të kërkuara. Për shembull, për të marrë pjesë si vëzhgues në takimet e Këshillit të BE-së, kandidatët duhet të kenë mbyllur përkohësisht Kapitulli 31, i cili përfshin politikën e jashtme, sigurinë dhe mbrojtjen e përbashkët. ---

Si ndikon ky plan në vendet e Ballkanit?

Nga dokumenti del se Mali i Zi dhe Shqipëria janë vendet që kanë më shumë të fitojnë nga ky plan, pasi kanë avancuar më shumë në procesin e anëtarësimit. Mali i Zi, për shembull, synon të përfundojë bisedimet deri në fund të këtij viti, ndërsa Shqipëria ka hapur të gjithë klasterët negociues dhe synon të përfundojë procesin deri në vitin 2027.

Nga ana tjetër, Maqedonia e Veriut ndodhet në një situatë më të vështirë. Edhe pse ka bërë përparim në disa fusha, si p.sh. pjesëmarrja në SEPA dhe marrëveshjet me Frontex, procesi i anëtarësimit ka ngecur. Presidentja Gordana Siljanovska Davkova ka shprehur mbështetje për procesin, ndërsa zëvendëskryeministri Aleksandar Nikolloski ka qenë më kritike, duke thënë se BE-ja ka ndryshuar qëndrimin ndaj vendit dhe se procesi është ndërprerë që nga viti 2013.

Kryeministri Hristijan Mickoski, megjithatë, ka shprehur optimizëm pas takimeve me liderët evropianë, duke deklaruar se bisedimet kanë qenë jashtëzakonisht të mira. ---

Çfarë ndodh me procesin e anëtarësimit?

Ky non-paper nuk është i pari dokument i këtij lloji që paraqitet nga vendet anëtare të BE-së. Në vitin 2019, Franca kishte paraqitur një dokument të ngjashëm, i cili kërkonte reverzibilitet në procesin e anëtarësimit, duke i lejuar BE-së të ndalojë përparimin e një vendi kandidat nëse ky nuk përmbush kriteret e vendosura. Megjithatë, ky plan nuk ka ndryshuar shumë nga ai i vitit 2019, duke mbetur e paqartë se si do të zbatohet në praktikë.

Një gjë është e qartë: BE-ja po kërkon më shumë përgjegjësi nga vendet kandidate, por gjithashtu po u ofron atyre më shumë mundësi për të avancuar. Çështja tani është se cilat vende do të përfitojnë më shumë nga ky plan dhe cilat do të ndihen të detyruara të pranojnë një shkop më të gjatë në rrugën e tyre drejt anëtarësimit. ---

Në fund, ky moment i ri i BE-së për Ballkanin Perëndimor paraqet një shans të ri për vendet e rajonit, por gjithashtu edhe një sfidë të madhe. A do të jetë ky plan një karrotë e madhe për disa ose një shkop më i gjatë për të tjerët? Koha do të tregojë.

Burimi i lajmit: lajmpress.org
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.