Nga arratia te Bllaca: Kush u kthye dhe kush vazhdon t’i shmanget drejtësisë?

Analiza Flaka

Artan Grubi dhe Përparim Bajrami u kthyen në Maqedoninë e Veriut pas një periudhe në arrati. Nikolla Gruevski dhe Vasko Kovaçevski vazhdojnë të jenë jashtë vendit. Katër emra, katër histori dhe një pyetje që vazhdon të mbetet e hapur: çfarë e shtyn një të kërkuar nga drejtësia të kthehet dhe çfarë e mban një tjetër larg saj?

Në politikën vendose të Maqedonisë së Veriut, arratisja nga drejtësia nuk është fenomen i ri. Por kthimi i dy emrave të lidhur me pushtetin e kaluar – Artan Grubit dhe Përparim Bajramit – e ka rikthyer në qendër të vëmendjes një debat më të gjerë: a është kthimi përballje me drejtësinë, apo thjesht një ndryshim strategjie pasi qëndrimi jashtë vendit bëhet më i vështirë?

Në këtë tablo, dallimi me Nikolla Gruevskin dhe Vasko Kovaçevskin është i madh. Të parët janë kthyer dhe tani përballen me procedurat vendore. Dy të dytët vazhdojnë të jenë jashtë vendit.

Grubi: 14 muaj jashtë, pastaj Bllaca

Artan Grubi u largua nga Maqedonia e Veriut në fund të vitit 2024, pasi autoritetet nisën procedura ndaj tij në lidhje me rastin e Lotarisë Shtetërore. Ai qëndroi rreth 14 muaj jashtë vendit.

Më 23 shkurt 2026, Grubi u paraqit në pikën kufitare Bllacë, gjatë hyrjes në vend, dhe u mor në custody nga policia. Këtë e konfirmoi edhe vetë Ministria e Punëve të Brendshme.

Grubi është deklaruar i pafajshëm në rastin e Lotarisë Shtetërore. Në shkurt 2026, pas kthimit, gjykata vendosi masë arresti shtëpiak, ndërsa më vonë ai u paraqit para gjykatës.

Pra, pas më shumë se një viti jashtë vendit, ish-zëvendëskryeministri zgjodhi të kthehet dhe të përballet me procesin.

Përparim Bajrami: dy vjet në arrati dhe kthimi pikërisht në Bllacë

Rasti i Përparim Bajramit është edhe më i freskët.

Ish-drejtori i Lotarisë Shtetërore kërkohej me fletarrest ndërkombëtar në lidhje me rastin ku ai dyshohet për përvetësim dhe keqpërdorim të pozitës zyrtare. Për shkak se nuk ishte i kapshëm për organet e ndjekjes, gjykata kishte vendosur që procedura ndaj tij të zhvillohej edhe në mungesë.

Por më 9 shtator 2026, Bajrami u paraqit në pikën kufitare Bllacë. Sapo hyri në territorin e vendit, u arrestua dhe u dërgua në Burgun e Shutkës. Sipas raportimeve të ditës, ai kishte kaluar rreth dy vjet në arrati.

Kthimi i tij ndodhi vetëm disa muaj pas kthimit të Grubit. Dhe pikërisht kjo i jep zhvillimit një dimension politik: dy persona të kërkuar në të njëjtin rast të madh hetimor, pasi për një kohë qëndruan jashtë vendit, tani ndodhen përsëri në territorin ku zhvillohet procedura.

Por çfarë ndodh me ata që nuk kthehen?

Këtu hyjnë dy emra të tjerë: Nikolla Gruevski dhe Vasko Kovaçevski.

Nikolla Gruevski është rasti më i gjatë dhe më simbolik. Në maj 2018, ai u dënua me dy vjet burg në rastin “Tanku”, për çështjen e blerjes së Mercedesit luksoz. Pasi u refuzuan kërkesat për shtyrjen e vuajtjes së dënimit, Gruevski u largua nga vendi në nëntor 2018 dhe kërkoi azil politik në Hungari.

Që atëherë kanë kaluar gati tetë vjet.

Gruevski nuk është kthyer në Maqedoninë e Veriut. Përkundrazi, gjatë viteve të qëndrimit në Hungari është përballur edhe me procese të tjera gjyqësore në vend. Në një prej rasteve, në vitin 2022 u dënua në mungesë me shtatë vjet burg, ndërsa dënimi më vonë u rrit në nëntë vjet nga Gjykata e Apelit, sipas të dhënave publike të raportuara për rastin.

Kjo e bën Gruevskin një nga figurat më jetëgjata në listën e ish-funksionarëve maqedonas që kanë mbetur jashtë vendit për t’iu shmangur ekzekutimit të dënimit dhe procedurave vendore.

Kovaçevski: nga drejtori i ESM-së në statusin e të kërkuarit

Vasko Kovaçevski paraqet një histori tjetër.

Ish-drejtori i ESM-së u bë i pakapshëm për autoritetet para aksionit të dhjetorit 2024, kur policia dhe prokuroria nisën një hetim të gjerë lidhur me dyshime për keqpërdorime në sektorin energjetik.

Në dhjetor 2024, kryeministri Hristijan Mickoski konfirmoi publikisht se Kovaçevski nuk ndodhej në vend dhe se ishte i paarritshëm për organet e ndjekjes.

Në mars 2025, ai u përfshi edhe në një hetim me 13 persona të dyshuar për keqpërdorime në furnizimin me mazut dhe pastrim parash.

Pra, Kovaçevski ka qenë jashtë vendit të paktën që nga dhjetori 2024, që do të thotë rreth një vit e nëntë muaj deri në shtator 2026. Nuk ka të dhëna të besueshme që ai është kthyer në vend.

Katër emra, dy rrugë

Nëse këto katër raste vendosen përballë njëri-tjetrit, krijohet një tablo interesante:

Këtu lind edhe pyetja më interesante politike: a është kthimi një akt guximi apo një llogari juridike?

Mund të interpretohet në të dyja mënyrat.

Nga njëra anë, kthimi nënkupton pranimin e faktit se procedura nuk mund të shmanget pafundësisht. Grubi dhe Bajrami e dinin se ndaj tyre ekzistonin procedura dhe se hyrja në vend do të pasohej nga ndalimi.

Nga ana tjetër, kthimi nuk mund të quhet automatikisht “guxim”. Mund të jetë edhe rezultat i një llogarie personale dhe juridike: ndryshimi i rrethanave, bindja se mbrojtja në procedurë është më e favorshme, pamundësia për të vazhduar jetën jashtë vendit ose besimi se procesi mund të përfundojë ndryshe.

Pse dikush qëndron me vite në arrati?

Rasti i Gruevskit është ekstrem pikërisht për kohëzgjatjen. Ai nuk është thjesht një person që ka qëndruar disa muaj jashtë vendit. Bëhet fjalë për një periudhë që po i afrohet tetë viteve.

Në rastin e Kovaçevskit, ende nuk kemi një periudhë aq të gjatë, por kemi një situatë të ngjashme në një aspekt: ai vazhdon të jetë jashtë vendit dhe i pakapshëm për autoritetet vendore. Burimet publike nuk japin një shpjegim të konfirmuar nga vetë Kovaçevski për arsyen pse nuk është kthyer.

Prandaj, në një analizë serioze nuk mund të thuhet se njëri “ka frikë” dhe tjetri “ka guxim”. Këto janë interpretime politike. Ajo që mund të thuhet është shumë më e fortë: sjellja pas përballjes me drejtësinë është e ndryshme.

Njëri zgjedh të kthehet dhe të përballet me gjykatën. Tjetri zgjedh të qëndrojë jashtë vendit për vite

Bajrami u dorëzua, Toshkovski paralajmëron të arratisurit: “Do të ballafaqohen me drejtësinë”.

Ministri i Punëve të Brendshme, Pançe Toshkovski, ka komentuar arrestimin e ish-drejtorit të Lotarisë Shtetërore, Përparim Bajrami, duke paralajmëruar se edhe personat e tjerë që janë në arrati do të përballen me drejtësinë.

Gjatë vizitës në SPB Tetovë, Toshkovski tha se Bajrami, pas ndalimit në pikën kufitare, është dërguar në burgun e Shkupit dhe gjatë ditës pritet të dalë para gjykatësit të procedurës paraprake.

“Ngadalë të gjithë ata që ishin në arrati po sigurohen dhe do të ballafaqohen me ligjin. Ata do të kenë mundësi ta dëshmojnë pafajësinë e tyre, ndërsa Prokuroria do të ketë detyrën të dëshmojë fajësinë e tyre”, deklaroi Toshkovski.

Toshkovski për dhunën mes tifozëve në Tetovë
I pyetur edhe për incidentet dhe dhunën mes grupeve të tifozëve në Tetovë, ministri tha se MPB po ndërmerr të gjitha masat për ruajtjen e sigurisë.

Ai theksoi se, përveç reagimit pas incidenteve, institucionet duhet të veprojnë edhe në mënyrë parandaluese.

“MPB është e gatshme për të gjitha sfidat. Jam i sigurt se janë marrë të gjitha masat e nevojshme. Në të ardhmen do të duhet të veprojmë edhe në mënyrë parandaluese. Institucionet duhet ta bëjnë punën e tyre”, tha Toshkovski.

Drejtësia si test politik

Në thelb, këto raste nuk janë vetëm histori individuale. Ato janë edhe test për sistemin e drejtësisë.

Nëse një person i akuzuar mund të qëndrojë jashtë vendit për vite dhe procedurat të vazhdojnë pa praninë e tij, ndërsa një tjetër kthehet dhe vendoset menjëherë nën masat e gjykatës, qytetari pyet: a është drejtësia njësoj e arritshme për të gjithë?

Pikërisht këtu qëndron problemi më i madh.

Grubi dhe Bajrami nuk janë “të pafajshëm” vetëm sepse u kthyen, as Gruevski dhe Kovaçevski nuk janë “fajtorë” vetëm sepse ndodhen jashtë vendit. Fajësinë e përcakton vetëm gjykata.

Por vendimi për t’u kthyer ose për të qëndruar jashtë vendit mbetet një fakt politik dhe juridik që publiku ka të drejtë ta analizojë.

Dhe sot, në shtatorin e vitit 2026, fotografia është e qartë: dy prej tyre u kthyen në Bllacë dhe përfunduan në duart e institucioneve; dy të tjerë vazhdojnë të jenë jashtë vendit. Njëra rrugë çon drejt sallës së gjyqit. Tjetra vazhdon përmes arratisë. Se cila prej këtyre dy rrugëve do të rezultojë në fund më “e guximshme”, nuk e vendos politika, por vendimi përfundimtar i drejtësisë. Gazeta Flaka

The post Nga arratia te Bllaca: Kush u kthye dhe kush vazhdon t’i shmanget drejtësisë? appeared first on Flaka, në çdo lajm... .

Burimi i lajmit: flaka.com.mk
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.