Njëzet vite pas sulmit në Kuvendin e Maqedonisë së Veriut: Gjykimet, amnistia dhe pasojat politike

Njëzet vite pas sulmit në Kuvendin e Maqedonisë së Veriut: Gjykimet, amnisti dhe pasojat politike

Sot bëhen nëntë vjet nga një nga episodet më të errëta të historisë politike të Maqedonisë së Veriut: sulmi i dhunshëm në Kuvendin e Republikës më 27 prill 2017. Një turmë e organizuar, e udhëhequr nga figura të larta të partisë VMRO-DPMNE, u fut në objektin legjislativ duke rrahur deputetë, gazetarë dhe punonjës të institucioneve. Ky akt i dhunës, i cili solli dënime të rënda për shumë prej përfshirëve, mbetet një simbol i polarizimit politik dhe dobësisë së shtetit të së drejtës në atë kohë.

Gjykata e Apelit në Shkup, në prill të vitit 2025, ka refuzuar ankesat e gazetarëve të sulmuar gjatë ngjarjes, duke theksuar se vendimet e mëparshme janë të justifikuara. Shoqata e Gazetarëve të Maqedonisë (SHGM) ka shprehur shqetësimin e tyre për këtë gjykim, duke theksuar se liria e shtypit dhe siguria e gazetarëve janë të kërcënuara në vend. --- # Si u zhvillua krizë politike që çoi në dhunë?

Ngjarja e 27 prillit nuk ishte një akt i papritur, por rezultat i një krize politike të gjatë që kishte filluar disa muaj më parë. Pas zgjedhjeve parlamentare të janarit 2017, partia VMRO-DPMNE, e udhëhequr nga Nikolla Gruevski, kishte fituar 51 mandate, ndërsa LSDM-ja e Zoran Zaev kishte 49. Pavarësisht se VMRO-DPMNE kishte pakëz më shumë mandate, kushtetuta parashikonte që mandati të jepet partisë që mund të formonte qeveri me shumicë parlamentare.

Presidenti i atëhershëm, Gjorge Ivanov, refuzoi ta jepte mandatin Zoran Zaev duke argumentuar se ai kishte nënshkruar “Platformën e Tiranës” – një deklaratë e përbashkët e partive shqiptare që parashikonte përdorimin e gjuhës shqipe në institucione. Kjo ishte një pretekst për të penguar formimin e një qeverie të re, megjithëse presioni ndërkombëtar dhe i brendshëm ishte i madh.

Gjatë kësaj periudhe, protestat nacionaliste dhe albanofobe u intensifikuan, duke u organizuar nga grupet e tilla si “Tvrdokorni” (më vonë “Për Maqedoni të përbashkët”), të cilët kërkonin një Maqedoni “të pastër etnike”. Këto protesta, të mbështetura nga VMRO-DPMNE, krijuan një atmosferë të tensionuar që kulminoi me sulmin e 27 prillit. --- # 27 prilli 2017: Dita që shënoi historinë me gjak

Më 27 prill 2017, deputetët e shumicës parlamentare (LSDM, BDI dhe Aleanca për Shqiptarët) vendosën të zgjidhnin Talat Xhaferin si kryetar të Kuvendit. Kjo ishte një hap i rëndësishëm për formimin e qeverisë së re, megjithëse presidenti Ivanov ende nuk ia kishte dhënë mandatin Zoran Zaev.

Gjatë zgjedhjes, një turmë e organizuar, e udhëhequr nga figura të tilla si Mitko Çavkov (ish ministër i Brendshëm) dhe disa deputetë të VMRO-DPMNE-së, u futën dhunshëm në Kuvend. Policia, e cila ishte nën kontrollin e VMRO-DPMNE-së, nuk ndërhyri, duke lejuar që dhunuesit të sulmojnë deputetë, gazetarë dhe punonjës të institucioneve.

Ndër viktimat më të rëndësishme ishte Ziadin Sela, deputet i Aleancës për Shqiptarët, i cili u rrahu brutalisht. Gjithashtu, Zoran Zaev, Radmilla Shekerinska dhe shumë të tjerë u sulmuan fizikisht. Një fakt i tmerrshëm ishte se brenda Kuvendit u fotografua edhe një agjent i Shërbimit Sekret të Serbisë, Goran Zivlajeviq, duke ngritur dyshime për ndërhyrje të jashtme. --- # Gjyqet, amnistia dhe dënimet: Ku qëndron drejtësia?

Pas sulmit, Prokuroria e Maqedonisë ngriti akuza kundër 30 personave, duke përfshirë deputetë, ish ministër, ish shefë të sigurimit dhe organizatorë të protestave. Akuzat ishin për rrezikim terrorist të rendit kushtetues dhe sulm të organizuar.

Një nga momentet më diskutueshme ishte Ligji i Amnistisë i dhjetorit 2018, i cili iu aplikua një pjesë të të akuzuarve, duke përfshirë edhe disa deputetë të VMRO-DPMNE-së. Sipas këtij ligji, nuk u amnistuan ata që kishin përdorur dhunë fizike, mbajtur armë ose organizuar sulmin. Megjithatë, shumë prej tyre u përjashtuan nga partia pasi votuan për ndryshimin e emrit të shtetit në “Maqedonia e Veriut”.

Më 15 mars 2019, Gjykata dënoi disa prej të akuzuarve me gjithsej 211 vjet burg. Ndër të dënuarit ishin:

• Mitko Çavkov (18 vjet) – ish ministër i Brendshëm
• Mitko Peshov (15 vjet) – udhëheqës i njësitit special të Policisë
• Goran Gjoshevski – Levi (15 vjet) – shef i sigurimit të deputetit Trajko Veljanoski
• Jane Çento (15 vjet) – organizator i turmës
• Nikolla Mitrevski – Kolo (15 vjet) – organizator i turmës

Ndërkohë, pesë organizatorë të ngjarjes, duke përfshirë ish kryeministrin Nikolla Gruevski dhe ish kryetarin e Kuvendit Trajko Veljanoski, u shpallën fajtorë në korrik 2020, por qëndruan në arrati (Gruevski në Hungari, Boshkovski në Greqi).

Gjykatësi Ilija Trpkov theksoi gjatë aktgjykimit se “shteti nuk mbrohet me rrahje të deputetëve”, duke e cilësuar sulmin si një akt terrori kundër rendit kushtetues. --- # Pasojat politike: Një vend në rrugën e stabilitetit?

Sulmi i 27 prillit solli ndryshime të mëdha në skenën politike të Maqedonisë së Veriut. Pavarësisht se Zoran Zaev formoi qeverinë në qershor 2017, dëmet e krijuara nga dhuna mbetën të thella. Ndryshimi i emrit të shtetit në “Maqedonia e Veriut” në vitin 2019 ishte një hap i rëndësishëm për integrimin e vendit në NATO dhe BE-në, por polarizimi politik vazhdon të jetë i pranishëm.

Sot, nëntë vjet pas ngjarjes, pyetja mbetet: A është drejtësia plotësuar? Ndërsa disa prej të dënuarve kanë vuajtur dënimin e tyre, shumë organizatorë janë ende në arrati, dhe polarizimi politik vazhdon të ndikojë në jetën publike. Gjykimet e mëvonshme kanë treguar se shteti i së drejtës mund të funksionojë, por vetëm nëse institucioneve u jepet pavarësia e nevojshme.

Për shoqërinë civile, kjo ngjarje mbetet një paralajmërim: dhuna nuk është zgjidhje, dhe polarizimi politik mund të çojë në katastrofa. Vetëm përmes dialogut dhe respektit të rregullave demokratike mund të ndërtohet një vend i qëndrueshëm dhe të prosperuar.

Burimi i lajmit: lajmpress.org
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.