Pagat në Maqedoninë e Veriut po e humbasin garën me çmimet

Pas disa vitesh tronditjesh çmimesh – nga kriza e Covid-it deri te kriza energjitike pas luftës në Ukrainë – rritja e çmimeve të naftës pas tensioneve në Lindjen e Mesme po kërcënon përsëri me një goditje të re buxhetet familjare. Rritje të reja çmimesh priten pasi kostoja e jetesës është rritur më shpejt se pagat gjatë gjithë kësaj periudhe – paga minimale sindikale nga viti 2021 deri në vitin 2026 është rritur me rreth 94 përqind, ndërsa paga mesatare neto është rritur me rreth 56 përqind në të njëjtën periudhë, transmeton Portalb.mk.

Kjo do të thotë që çmimet janë rritur me rreth 38 pikë përqindjeje më shpejt se pagat, duke çuar në një rënie të fuqisë blerëse reale të qytetarëve me afërsisht një të pestën.

Tani rritja e re e çmimeve të naftës mund të shkaktojë tronditje shtesë çmimesh për qytetarët, në kushte kur kostoja e jetesës tashmë po rritet. Vetëm në tre muajt e fundit, ato janë rritur me rreth 2.500 denarë, sipas të dhënave nga Federata e Sindikatave të Maqedonisë.

“Kostoja e jetesës po rritet me një ritëm të përshpejtuar, ndryshe nga pagat, domethënë pagat po e humbasin garën dhe për këtë arsye Lidhja e Sindikatave të Maqedonisë (LSM) proteston së bashku me punëtorët që nga fillimi i vitit”, thotë kryetari i LSM-së, Sllobodan Trendafilov.

Vlera e shportës minimale sindikale në mars arriti në 67.818 denarë, krahasuar me dhjetorin e vitit 2021 kur ishte 35.000, që është një rritje prej gati 94 përqind. Nga ana tjetër, paga mesatare në të njëjtën periudhë është rritur me rreth 56 përqind – nga 29.943 në 46.617 denarë.

Në kushtet kur paralajmërohen presione të reja mbi çmimet për shkak të rritjes së çmimeve të energjisë, analisti ekonomik Abil Baush thotë se sigurisht që do të ketë njëfarë rritjeje të pagave të punëtorëve, por sipas tij, kjo nuk do të jetë aq sa kërkohet nga sindikatat, raporton Kolegium. Përveç kësaj, ai paralajmëron se në një situatë të tillë autoritetet do të duhet ta monitorojnë situatën me shumë kujdes në mënyrë që të mos shkaktojnë ngadalësim të aktivitetit ekonomik në vend dhe humbje të vendeve të punës.

“Në periudha të tilla krize, reagimi duhet të jetë shumë i kujdesshëm, veçanërisht kur bëhet fjalë për kapitalin njerëzor. Nëse dhe sa do të rriten pagat do të varet nga vetë tregu dhe nëse ekonomia do të krijojë mundësi të reja. Sigurisht që do të ketë një rritje të pagave, por mund të mos jetë në masën që kërkojnë sindikatat”, thotë Baush.

Paga minimale u rrit me 1.667 denarë në mars, nga 24.379 denarë në 26.046 denarë neto. Rregullimi kryhet sipas Ligjit për Pagën Minimale, i cili përcakton që shuma e saj duhet të rregullohet çdo vit bazuar në 50 përqind të rritjes së pagës mesatare neto dhe 50 përqind të rritjes së indeksit të kostos së jetesës.

Krahasuar me dhjetorin e vitit 2021, kur paga minimale ishte 15.149 denarë, niveli i ri prej 26.046 denarë përfaqëson një rritje prej 10.897 denarë, ose një rritje prej rreth 72 përqind.

Megjithatë, të dhënat e fundit nga Fondi i Sigurimit Pensional dhe Invalidor të Maqedonisë së Veriut (FSPIM) tregojnë se pensioni mesatar në dhjetor 2025 ishte rreth 27.167 denarë (442 euro).

Me rritjen lineare prej 1.000 denarë që nga marsi, ai arriti në rreth 27.490 denarë (ose 447 euro).

Për krahasim, në dhjetor 2021, pensioni mesatar në vend ishte afërsisht 15.627 denarë, sipas të dhënave nga Ministria e Financave për fillimin e vitit 2021. Rritja e tij që atëherë është 76 përqind, që është e konsiderueshme, por në të njëjtën kohë është nën rritjen e kostos së jetesës, e cila po rritet me një ritëm më të shpejtë.

Lidhja e Sindikatave të Maqedonisë kërkon rritje të pagës minimale në 600 euro dhe të të gjitha pagave të tjera me 100 euro.

Megjithatë, pas një seance të Këshillit Ekonomik dhe Social të mbajtur në fillim të këtij muaji, ministri i Ekonomisë dhe Punës Besar Durmishi konfirmoi se paga minimale neto në Maqedoni do të rritet me 1.667 denarë nga ky muaj dhe do të arrijë saktësisht në 26.046 denarë.

Lidhja e Sindikatave të Maqedonisë (LSM) e braktisi seancën e Këshillit Ekonomik dhe Social, ndërsa arsyeja, sipas kryetarit të LSM-së, Sllobodan Trendafilov, është qëllimi “për të vendosur përshtatje të fshehtë të pagës minimale me rreth 1.600 denarë”.

Ndryshe, rritja e shportës minimale sindikale vazhdon nga muaji në muaj, dhe kjo tregon se shpenzimet për jetesë po “godasin” xhepat e qytetarëve në Maqedoninë e Veriut. Për muajin shkurt, shporta minimale sindikale arriti në 67.382 denarë, një rritje prej rreth 969 denarë krahasuar me muajin janar.