Presidenti serb Vuçiç i lënë jashtë takimeve të Kremlinit: Prapaskenat e krizës Serbi-Rusi

Presidenti serb Vuçiç i lënë jashtë takimeve të Kremlinit: Prapaskenat e krizës Serbi-Rusi

Për herë të parë në dekada, marrëdhëniet ndërmjet Serbisë dhe Rusisë kanë pësuar një krizë të thellë, duke ngritur shqetësime të mëdha për të ardhmen e aleancës strategjike mes dy vendeve. Presidenti serb Aleksandër Vuçiç nuk u ftua në paradën solemne të 9 Majit në Moskë, një aktivitet simbolik i madh për Vladimir Putinin, i cili tradicionalisht mblidhte liderët e huaj për të festuar Ditën e Fitores në Luftën e Dytë Botërore. Mungesa e Vuçiçit nga Sheshi i Kuq nuk ishte një incident i rastësishëm, por një sinjal i qartë se Kremlini po i “mbyll derën” presidentit serb, duke e lënë atë jashtë rrethit të ngushtë të marrëveshjeve zyrtare.

Kjo situatë e pazakontë ka nxitur analistët të spekulojnë për shkakët e këtij largimi diplomatik, duke theksuar tensionet e shumta që kanë ndodhur në vitet e fundit ndërmjet Beogradit dhe Moskës. Nga akuzat për furnizim të armëve me Ukrainën, deri te mosmarrëveshjet për kompaninë energjetike NIS, marrëdhëniet Serbi-Rusi kanë hyrë në një fazë kritike, ku secila palë po përpiqet të mbajë kontrollin mbi marrëdhëniet e tyre të ndërlikuara. ---

Vuçiç i dërgon letër Putinit përmes ambasadorit rus

Edhe pse nuk u paraqit personalisht në Moskë, Vuçiç nuk e la pa reaguar këtë situatë. Në një lëvizje simbolike, ai i dërgoi një letër urimi Vladimir Putinit përmes ambasadorit rus në Beograd, Aleksandër Bochan-Kharchenko. Sipas deklaratës së presidencës serbe, takimi midis Vuçiçit dhe ambasadorit rus përfshinte diskutime mbi marrëdhëniet dypalëshe, bashkëpunimin energjetik dhe situatën rajonale.

“Me ambasadorin e Federatës Ruse diskutuam për marrëdhëniet dypalëshe, me theks të veçantë në bashkëpunimin energjetik dhe çështjet aktuale ndërkombëtare”, tha Vuçiç, duke theksuar se takimi ishte një përpjekje për të ruajtur dialogun edhe në kushte të tensionuara. Megjithatë, analistët e konsiderojnë këtë lëvizje si një përgjigje e dobët ndaj presioneve të forta që po i vënë nga Rusia, duke e detyruar Serbinë të zgjedhë mes aleancës me Moskën ose një afrim me Perëndimin. ---

Përplasja për kontrollin e kompanisë NIS

Një nga faktorët kryesorë që kanë kontribuar në ftohjen e marrëdhënieve Serbi-Rusi është mosmarrëveshja për kompaninë energjetike NIS, një nga kompanitë më të mëdha të naftës në Ballkan. Beogradi ka shprehur interes të blerë kontrollin e plotë mbi NIS-in, duke u përpjekur të sigurojë pavarësinë energjetike nga Rusia. Megjithatë, Kremlini nuk është i gatshëm të heqë dorë nga ndikimi strategjik mbi këtë kompani, duke e bërë këtë çështje një pengesë serioze në dialogun ndërmjet dy vendeve.

Sipas diplomatit serb Sreçko Djukiç, një takim direkt ndërmjet Vuçiçit dhe Putinit nuk do të sillte asnjë rezultat konkret. “Serbia po kërkon të blejë NIS-in, por Putini nuk do ta shesë. Kjo është bërë një barrë serioze në marrëdhëniet mes dy vendeve”, deklaroi Djukiç për gazetën Nova. Ai shtoi se Vuçiç ka zgjedhur “opsionin më neutral” duke mos udhëtuar në Moskë, duke e ditur që një vizitë e tillë nuk do të sillte asgjë të re në marrëdhëniet ndërmjet Serbisë dhe Rusisë.

Një faktor tjetër që ka ndikuar në këtë situatë është edhe tensioni i lartë i sigurisë në Rusi. Autoritetet ruse kishin ngritur mbi 40 pika mbrojtëse ajrore rreth Moskës për shkak të frikës nga sulmet me dronë ukrainas gjatë paradës së 9 Majit. “Qeveria ruse kishte paralajmëruar mundësinë e sulmeve ndaj paradës. Është e qartë që situata nuk konsiderohej e sigurt”, tha Djukiç, duke shpjeguar pse Vuçiç nuk u paraqit në Moskë. ---

Rusia akuzon Serbinë për furnizim armësh me Ukrainën

Në një zhvillim të paparë, media shtetërore ruse ka ngritur akuza të forta kundër Serbisë, duke pretenduar se ajo furnizon Ukrainën me armë përmes vendeve të treta, pavarësisht neutralitetit zyrtar të shpallur nga Beogradi. Sipas raportit të RIA Novosti, kompania serbe Zenitprom ka planifikuar dërgimin e 50 mijë raketave 122 mm për sistemet “Grad”, ndërsa pjesët përbërëse kalojnë përmes Bosnje-Hercegovinës, Sllovenisë dhe Polonisë.

Media ruse si TASS dhe portali Voenoe Delo kanë publikuar gjithashtu raporte të ngjashme, duke ngritur dyshime se Serbia po luan në dy fronte. Kjo situatë ka nxitur reagime të ashpra nga Bashkimi Evropian, i cili kishte paralajmëruar se pjesëmarrja e Vuçiçit në paradën e Moskës vitin e kaluar do të shihej si mbështetje për propagandën ruse në luftën kundër Ukrainës.

Vuçiç, i cili mori pjesë personalisht në paradën e 9 Majit në vitin 2023, deklaroi atëherë se ishte i vetëdijshëm për “pasojat personale dhe politike” të këtij akti. Megjithatë, duke mos u paraqitur këtë vit, ai ka dëshmuar se presioni i jashtëm po e detyron Serbinë të rishqyrtojë pozicionin e saj në arenën ndërkombëtare. ---

Presioni i BE-së ndaj Serbisë

Fakti që Vuçiç nuk ishte në Moskë vjen pas marrëdhënieve të tensionuara ndërmjet Serbisë dhe Bashkimit Evropian. Tensionet kanë arritur në kulm pas miratimit të “ligjeve Mrdić” në Parlamentin serb, të cilat kanë vënë në pikëpyetje pagesën prej gati 1.6 miliardë eurosh nga Plani Evropian i Rritjes. Komisionerja për Zgjerimin, Marta Kos, ka dërguar një mesazh të qartë ndaj Serbisë: “Ne kemi një rregull që një vend që dëshiron të bëhet anëtar i BE-së duhet të përputhet plotësisht me politikën e jashtme dhe të sigurisë të BE-së. Nuk mund të ulesh në dy karrige. Serbia do të duhet të vendosë mes BE-së dhe Rusisë”.

Kjo deklaratë është interpretuar si paralajmërimi më i fortë deri tani ndaj politikës së dyfishtë të Vuçiçit, i cili ka përpiqur të mbajë një ekuilibër ndërmjet aleancës me Rusinë dhe synimit për t’u anëtarësuar në BE. Duke mos u paraqitur në Moskë, Vuçiç ka dëshmuar se po ndjen presionin e dy palëve dhe po përpiqet të gjejë një rrugëdalje në këtë situatë të ndërlikuar. ---

Kjo krizë ndërmjet Serbisë dhe Rusisë nuk është vetëm një problem lokal, por një zhvillim që mund të ketë pasoja të mëdha për stabilitetin në Ballkan dhe Evropën Lindore. Ndërsa Beogradi përpiqet të gjejë një ekuilibër ndërmjet Rusisë dhe Perëndimit, Kremlini po i bën të qartë se nuk do të tolerojë më një politikë të dyfishtë. Në këtë kontekst, e ardhmja e marrëdhënieve Serbi-Rusi mbetet e pasigurt, duke lënë shumë pyetje të hapura për atë që do të ndodhë më tej.

Burimi i lajmit: infoshqip.com
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.