RMV: Dyfishimi i ankesave për qasje të lirë në informacion – rritje alarmuese dhe sfida për transparencë

RMV: Dyfishimi i ankesave për qasje të lirë në informacion – rritje alarmuese dhe sfida për transparencë

Numri i ankesave për kërkesa të papërgjigjura nga institucionet publike në Maqedoninë e Veriut përmes Ligjit për Qasje të Lirë në Informacion me Karakter Publik është dyfishuar në vitin 2025. Ky trend i paparë në historinë e këtij instituti vjen si pasojë e heshtjes së administratës dhe pengesave në proceset e transparencës, duke ngritur shqetësime serioze për gjendjen e qasjes në informacion publik në vend.

Statistikat alarmuese: 626 ankesa në 2025 kundër 354 në 2024

Sipas të dhënave të përkohshme të Agjencisë për Qasje të Lirë në Informacion (RMV), gjatë vitit 2025 janë regjistruar gjithsej 626 ankesa, një rritje prej 77% krahasuar me vitin e kaluar, kur numri ishte 354. Ky është një shtim i paparë që dëshmon për pengesat sistemike në proceset e qasjes në informacion publik.

Pothuajse 70% e ankesave (438 nga 626) janë rezultat i heshtjes së administratës, duke treguar se institucione të ndryshme nuk kanë respektuar detyrimin ligjor për t’i përgjigjur kërkesave të qytetarëve brenda afatit të paracaktuar. Ky fenomen është veçanërisht i shqetësueshëm në kontekstin e rënieve të vazhdueshme në indeksin e lirisë së medias.

Përfaqësuesit e shoqërisë civile dhe gazetarët në rritje të ankeseve

Të dhënat zyrtare të RMV-së tregojnë se qytetarët e thjeshtë kanë dorëzuar 344 ankesa (55% e totalit), duke u renditur në krye të listës. Pas tyre vijnë organizatat e shoqërisë civile me 194 ankesa, ndërsa gazetarët dhe kompanitë kanë paraqitur 88 kërkesa të tjera.

Kjo përqendrim e lartë e ankesave nga shoqëria civile dëshmon për një nevojë të madhe për transparencë në vend, veçanërisht në kontekstin e rënieve të vazhdueshme të Maqedonisë në indeksin e lirisë së medias. Sipas Reporterëve Pa Kufij (RSF), vendi ka humbur nëntë vende në indeksin e lirisë së medias gjatë dy viteve të fundit, duke u renditur aktualisht në vendin e 45-të në botë.

Regresi në dorëzimin e raporteve vjetore: vetëm 89% e institucioneve kanë përmbushur detyrimin

Një tjetër problem i rëndësishëm është regresi në dorëzimin e raporteve vjetore nga institucione të ndryshme. Nga gjithsej 1.456 posedues të informacionit publik, vetëm 1.294 (89%) kanë dorëzuar raportet e tyre, një ulje e dukshme krahasuar me vitin 2024, kur përqindja ishte mbi 96%.

Ky trend tregon se institucionet publike po humbasin interesin për transparencë, duke e bërë procesin e qasjes në informacion edhe më të vështirë për qytetarët. Petar Gajdovi, drejtori i ri i RMV-së, ka deklaruar se instituti po përpiqet të përballojë fluksin e ankesave që kanë grumbulluar gjatë kohës kur institucioni ishte i bllokuar.

RMV në krizë: bllokimi i institucioni dhe ndryshimet në drejtim

Instituti ka kaluar nëpër një periudhë të vështirë gjatë vitit 2025. Drejtoresha e mëparshme, Pllamenka Bojçeva, kishte përfunduar mandatin e saj, ndërsa zëvendësja e saj kishte marrë një pozicion në Komunën e Kumanovës. Kjo ka çuar në një bllokim të institucioni për tre muaj e gjysmë, duke penguar proceset normale të punës.

Kuvendi ka publikuar dy shpallje për emërimin e drejtorit të ri, por e para u anulua. Procedura përfundoi më 8 prill 2025 me zgjedhjen e Petar Gajdovit, i cili tani përpiqet të stabilizojë punën e RMV-së.

Gjykata Kushtetuese kundër Bankës për Zhvillim: rëndësia e vendimit për lirinë e medias

Në një zhvillim të rëndësishëm për lirinë e medias, Gjykata Kushtetuese e Maqedonisë ka konstatuar për herë të parë një shkelje të lirisë së mendimit dhe shprehjes publike. Gjykata ka urdhëruar Bankën për Zhvillim të Maqedonisë t’i dorëzojë informacionin e kërkuar nga gazetari David Ilievski, i cili kishte paraqitur një kërkesë për qasje në informacion publik.

Ky vendim është një parashtesë e rëndësishme në kontekstin e rënieve të vazhdueshme të vendit në indeksin e lirisë së medias. Ai dëshmon se edhe institucione të rëndësishme si bankat janë të detyruara të përmbushin detyrimet ligjore për transparencë.

Perspektiva e ardhshme: çfarë presin qytetarët dhe shoqëria civile?

Me rritjen e numrit të ankesave dhe pengesat në proceset e transparencës, qytetarët dhe organizatat e shoqërisë civile presin që RMV-ja të përmirësojë punën e saj dhe të sigurojë që institucione të ndryshme respektojnë detyrimet ligjore. Nëse kjo nuk ndodh, rreziku i përkeqësimit të mëtejshëm të qasjes në informacion publik është i lartë.

Një tjetër sfidë është përballimi i fluksit të ankesave nga ana e RMV-së, veçanërisht në kontekstin e mungesës së raportit vjetor në uebfaqen e institucionit. Qytetarët kanë të drejtë të dinë se si po menaxhohet procesi i qasjes në informacion, dhe transparenca në këtë drejtim është thelbësore për besimin në institucione.

Në fund, rritja e ankesave për qasje në informacion nuk është vetëm një problem administrativ, por edhe një simptomë e dobësimit të transparencës në vend. Për të përmirësuar gjendjen, është e nevojshme që të gjitha institucionet publike të përmbushin detyrimet e tyre ligjore dhe që RMV-ja të veprojë me efikasitet në trajtimin e ankesave.

Burimi i lajmit: flaka.com.mk
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.