Serbia shkëmben të dhëna sekrete me Izrael: A përfshihet Maqedonia e Veriut?

Serbia dhe Izraeli: Një marrëveshje e re për të dhëna sekrete ushtarake

Nënshkrimi i një marrëveshjeje ndërmjet Serbisë dhe Izraelit ka ngritur pyetje të rëndësishme për bashkëpunimin ushtarak midis dy shteteve. Marrëveshja, e cila fokusohet në mbrojtjen e të dhënave sekrete në fushën e mbrojtjes, ka nxitur debate politike dhe gjeopolitike.

Çfarë parashikon marrëveshja ndërmjet Serbisë dhe Izraelit?

Marrëveshja e nënshkruar midis Ministrisë së Mbrojtjes së Serbisë dhe Izraelit ka si qëllim të sigurojë mbrojtjen e të dhënave sekrete që transmetohen ose shkëmbehen ndërmjet palëve. Sipas përfaqësuesit të Ministrisë serbe të Mbrojtjes, Marko Jovanoviq, ajo përfshin edhe mbrojtjen e objekteve, sigurinë e personelit dhe çështje të tjera të rëndësishme.

Nisma për këtë marrëveshje ka ardhur nga ana izraelite, ndërsa detajet specifike për projektet që do të zhvillohen mbeten të paqarta. Konsulenti për siguri dhe gjeopolitikë, Nikolla Lluniq, thekson se marrëveshjet e tilla janë hapi i parë për shtetet që dëshirojnë të eksportojnë teknologji ushtarake të sofistikuar.

Pse opozita kritikon këtë marrëveshje?

Opozita serbe ka shprehur shqetësime lidhur me këtë marrëveshje, duke e cilësuar atë si të papërshtatshme në kontekstin e operacioneve ushtarake izraelite në Gazë dhe tensionet me Iranin. Presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, ka hedhur poshtë kritikat, duke thënë se shteti bashkëpunon me të gjitha palët, duke përfshirë edhe Iranin.

Vuçiq ka deklaruar se Serbia po ndërmarrë hapa për të ndërtuar një fabrikë të dronëve së bashku me Izraelin, një projekt që do të vendoset në territorin serb. Kjo ka nxitur spekulime për një bashkëpunim më të thellë ushtarak ndërmjet dy shteteve.

Cilat janë marrëveshjet e Serbisë për të dhëna sekrete me shtete të tjera?

Serbia ka marrëveshje të tilla me më shumë se 20 vende dhe organizata ndërkombëtare, duke përfshirë NATO-n, Bashkimin Evropian, Rusinë, Emiratet e Bashkuara Arabe, Algjerinë, si dhe shtetet fqinje si Maqedonia e Veriut, Bosnja dhe Hercegovina, Mali i Zi, Kroacia dhe Hungaria.

Marrëveshjet janë të rëndësishme për mbrojtjen e të dhënave në industri të ndryshme, duke përfshirë edhe sektorin e sigurisë dhe policisë. Për shembull, marrëveshja me NATO-n e vitit 2008 ka lejuar Serbinë të marrë pjesë në stërvitje ushtarake të përbashkëta dhe misione paqeruajtëse.

Si menaxhohet sekreti në Serbi?

Ligji serbe i përkufizon të dhënat sekrete si informacione ose materiale me interes për shtetin, zbulimi i të cilave mund të dëmtojë interesat kombëtare. Të dhënat mund të lidhen me sigurinë kombëtare, marrëdhëniet ndërkombëtare, mbrojtjen, politikën e jashtme dhe inteligjencën.

Të dhënat sekrete mund të klasifikohen si "sekret shtetëror", "rreptësisht konfidenciale", "konfidenciale" ose "të brendshme", duke përcaktuar afatin dhe nivelin e tyre të sekretësisë.

Çfarë dihet për eksportin e armëve nga Serbia drejt Izraelit?

Presidenti Vuçiq ka deklaruar se eksporti i municionit nga Serbia drejt Izraelit është rritur që nga tetori i vitit 2023, kur Izraeli u sulmua nga Hamasi. Pavarësisht thirrjeve ndërkombëtare për pezullimin e shitjes së armëve, Serbia ka raportuar një rritje të eksportit të armatimit drejt Izraelit.

Sipas të dhënave të Entit Republikan të Statistikave në Serbi, në vitin 2025 janë eksportuar armatim dhe municion në vlerë prej rreth 1.3 milion dollarësh drejt Izraelit. Megjithatë, këto të dhëna nuk janë të plota, pasi shteti nuk publikon detaje të sakta për eksportin e armëve.

Përfshihen Maqedonia e Veriut dhe shtetet fqinje në këtë marrëveshje?

Po. Serbia ka marrëveshje për mbrojtjen e të dhënave sekrete edhe me Maqedoninë e Veriut, si dhe me Bosnjën dhe Hercegovinën, Malin e Zi, Kroacinë dhe Hungarinë. Këto marrëveshje janë të rëndësishme për sigurinë dhe bashkëpunimin ushtarak në rajon.

Konsulenti Lluniq thekson se marrëveshjet e tilla janë thelbësore për mbrojtjen e teknologjisë ushtarake dhe të dhënave të ndjshme, duke parandaluar që ato të përfundojnë në duart e palëve të treta.

Çfarë pasoja ka kjo marrëveshje për Serbinë?

Marrëveshja me Izraelin ka nxitur debate për orientimin gjeopolitik të Serbisë. Ndërsa autoritetet serbe theksojnë se ajo do të mundësojë përmirësimin e aftësive operative të Ushtrisë serbe, opozita dhe organizatat ndërkombëtare kanë shprehur shqetësime për rreziqet e mundshme.

Pavarësisht kriticave, Serbia vazhdon të thellojë bashkëpunimin me Izraelin, duke përfshirë edhe ndërtimin e një fabriku të dronëve, një projekt që do të vendoset në territorin e saj.

Burimi i lajmit: ina-online.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.