SHBA dhe Iran nisin bisedime historike në Zvicër për paqen në Lindjen e Mesme

Bisedimet e nivelit të lartë SHBA-Iran nisin në Zvicër për të stabilizuar Lindjen e Mesme

Në një përpjekje të rëndësishme diplomatike, negociatat ndërmjet Shteteve të Bashkuara dhe Iranit kanë nisur në resortin Burgenstock të Zvicrës, duke u mundësuar një mundësi të rrallë për të stabilizuar rajonin pas katër muajsh konflikti intensiv. Bisedimet, të cilat u njoftuan nga media shtetërore iraniane dhe Ministria e Jashtme e Katarit më 21 qershor, synojnë të zbatojnë memorandumin e mirëkuptimit që ka sjellë një armëpushim 60-ditor.

Një koalicion i pazakontë për paqen në Lindjen e Mesme

Samiti i mbajtur në Zvicër ka sjellë së bashku SHBA-n, Iranin, Katarin dhe Pakistanin, dy shtete që kanë luajtur një rol kyç si ndërmjetës. Flamujt e këtyre vendeve janë vendosur krah për krah, duke simbolizuar një bashkëpunim të pazakontë në një rajon të ndarë nga tensione të thella. Megjithatë, kompleksiteti i agjendës dhe brishtësia e armëpushimit janë faktorë që mund të ndikojnë në përfundimin e negociatave.

Prioritetet kryesore: programi bërthamor dhe stabilizimi i Libanit

Nënpresidenti amerikan JD Vance, i cili udhëheq delegacionin e SHBA-së, ka theksuar se bisedimet do të përqendrohen në dy çështje kryesore:

• Programi bërthamor i Iranit – duke kërkuar rikthimin e inspektimeve nga Agjencia Ndërkombëtare për Energji Bërthamore (IAEA) në objekte të tilla si Fordo, Natanz dhe Isfahan.
• Stabilizimi i Libanit – një rajon që po përballet me një armëpushim të prekshëm ndërmjet Izraelit dhe Hezbollahut, i cili ka shkaktuar viktima të rënda në të dyja palët.

Libani: pika e flakës që mund të minojë procesin diplomatik

Sulmet e fundit ndërmjet Izraelit dhe Hezbollahut kanë lënë 67 viktima në Liban dhe 5 ushtarë izraelitë të vdekur. Edhe pse Izraeli ka ndaluar operacionet për momentin, kryeministri Benjamin Netanyahu ka deklaruar se do të ndërmarrë veprime kundër çdo kërcënimi të ri. Hezbollahu, i cili kontrollon pjesën më të madhe të jugut të Libanit, është i listuar si organizatë terroriste nga SHBA, ndërsa Bashkimi Evropian ka vendosur në listën e zezë vetëm krahun e tij ushtarak.

Sipas Victor J. Willi, drejtor ekzekutiv i Institutit për Lindjen e Mesme në Zvicër, Libani dhe Izraeli janë faktorë kyç që mund të përcaktojnë nëse afati 60-ditor i armëpushimit do të mbijetojë. Ai ka deklaruar se si SHBA-ja ashtu edhe Irani janë të motivuar për të dalë nga lufta, por politikëra e brendshme në Izrael mund të ndërlikojë procesin.

Ngushtica e Hormuzit: një test për diplomacinë

Një tjetër çështje e rëndësishme që po diskutohen është siguria detare në Ngushticën e Hormuzit, një korridor jetik për tregjet globale të energjisë. Irani ka bërë hapa për të kufizuar trafikun detar, duke ngritur shqetësime në lidhje me stabilitetin e këtij rruge. Analistët thonë se Teherani mund ta përdorë këtë si një kartë negociuese, ndërsa SHBA-ja ka kërcënuar me reagime nëse nuk arrihet një marrëveshje e qëndrueshme.

Lehtësim i sanksioneve dhe inspektime bërthamore: hapat e ardhshëm

Në këmbim të rikthimit të inspektimeve bërthamore, SHBA-ja është e gatshme të lirojë miliarda dollarë nga asetet iraniane të ngrira në Katar, të cilat do të përdoren për blerje humanitare, duke përfshirë ushqime dhe ilaçe. Megjithatë, ekspertët thonë se lehtësim i sanksioneve do të jetë një nga pjesët më të vështira të zbatimit, duke kërkuar ndryshime ligjore dhe angazhim nga Kongresi amerikan.

Zvicra dhe Katari: ndërmjetësuesit e fshehtë të paqes

Zvicra ka ofruar një mjedis diskret dhe të besueshëm për bisedimet, ndërsa Katari dhe Pakistani kanë luajtur një rol kyç në ndërmjetësim. Këshilltari federal zviceran Ignazio Cassis dhe kryeministri i Katarit Mohammed bin Abdulrahman bin Jassim Al Thani kanë mbajtur konsultime të rëndësishme për të siguruar vazhdimësinë e negociatave.

Çështja e mbetur: a do të shndërrohet memorandumi në paqe të qëndrueshme?

Pyetja që po shqetëson diplomacinë është: a mundet që 60 ditët e ardhshme të shndërrojnë një memorandum të arritur gjatë luftës në një marrëveshje të qëndrueshme paqeje? Si SHBA-ja ashtu edhe Irani hyjnë në bisedime duke besuar në forcën e tyre, por sfida e vërtetë mbetet shndërrimi i avantazhit ushtarak në paqe politike afatgjatë.

Një zyrtar i lartë amerikan ka deklaruar: “Ky është vetëm fillimi. Mos harroni, na kanë mbetur edhe 58 ditë.” Koha është kritike, dhe rezultati i negociatave në Burgenstock mund të përcaktojë fatin e Lindjes së Mesme për dekada të tëra.

Burimi i lajmit: orainfo.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.