SHBA-Kinë: Raportet e brishta midis Trump dhe Xi pas takimit në Pekin

Takimi i lartë mes Trump dhe Xi: Optimizëm i kufizuar në Pekin

Presidenti amerikan Donald Trump dhe lideri kinez Xi Jinping mbyllën më 14 maj në Pekin një takim të nivelit të lartë që zgjati më shumë se dy orë, duke shprehur optimizëm për stabilizimin e marrëdhënieve ndërmjet SHBA-së dhe Kinës. Megjithatë, mosmarrëveshjet e thella mbi Tajvanin, tregtinë dhe konfliktin në Iran mbetën në qendër të bisedimeve, duke treguar se raportet ndërmjet dy superfuqive mbeten të brishta dhe të kushtëzuara nga interesat e kundërta.

Ky ishte takimi i parë këmbë më këmbë ndërmjet Trump dhe Xi që nga viti 2025, kur ata u takuan në Korenë e Jugut. Pas bisedimeve, Trump pritej të merrte pjesë në një banket shtetëror në nder të tij, i ndjekur nga një vizitë kulturore në Tempullin e Parajsës në Pekin. Xi, nga ana e tij, theksoi nevojën për bashkëpunim ndërmjet dy ekonomive më të mëdha të botës, duke iu referuar Kinës dhe SHBA-së si partnerë të mundshëm, pavarësisht rivalitetit strategjik në rritje.

“Kina dhe SHBA duhet të jenë partnerë, jo kundërshtarë”, deklaroi Xi, ndërsa Trump e quajti liderin kinez “mik” dhe shprehu besimin se marrëdhëniet ndërmjet të dy vendeve “do të jenë më të mira se kurrë më parë”. Megjithatë, deklaratat optimiste nuk mbuluan thellësitë e mosmarrëveshjeve që mbetën të pazgjidhura gjatë bisedimeve. ---

Tajvani: Një çështje e ndjeshme që rrezikon stabilitetin global

Çështja e Tajvanit u shfaq si një nga pikat më kritike gjatë takimit. Sipas njoftimit të agjencisë kineze Xinhua, Xi i paralajmëroi Trumpin se një menaxhim të gabuar i këtij konflikti mund të çojë në një konfrontim të drejtpërdrejtë ndërmjet SHBA-së dhe Kinës. “Nëse menaxhohet si duhet, dy vendet mund të ruajnë stabilitetin. Nëse menaxhohet keq, do të përplasen ose madje do të hyjnë në konflikt”, tha Xi sipas burimeve kineze.

Kina e konsideron Tajvanin pjesë të territorit të saj dhe ka deklaruar hapur se do ta vendosë nën kontroll, edhe me forcë nëse është e nevojshme. Zyrtarët kinezë kanë ushtruar presion të vazhdueshëm ndaj Uashingtonit për të zvogëluar mbështetjen ushtarake dhe politike për Tajpein, duke kërkuar që SHBA-ja të ndalojë shitjet e armëve për ishullin.

Para samitit, administrata e Trumpit kishte planifikuar të njoftonte një paketë armësh për Tajvanin vlerësuar në 13 miliardë dollarë, por vendimi u shty për të shmangur tensionet me Pekinin. Xi kishte kërkuar që Trump të trajtonte këtë çështje me “kujdes ekstrem” gjatë një bisede telefonike në shkurt.

Sipas eksperteve, Kina dëshiron garanci konkrete nga SHBA-ja për atë që do të bënte në rast se presioni kundër Tajvanit intensifikohej. “Xi dëshiron lëshime ose siguri se Trumpi nuk do të mbështesë veprime që do të provokojnë Kinën”, tha Yvonne Chiu, eksperte në Institutin American Enterprise. ---

Tensionet tregtare: Një hap i vogël drejt normalizimit

Tregtia mbeti një nga temat kryesore gjatë bisedimeve, megjithëse progresi ishte i kufizuar. Kina kishte hequr dorë nga disa kufizime eksportuese ndaj SHBA-së, duke lejuar rifillimin e dërgesave të mishit të viçit në Kinë, pasi licencat e mëparshme kishin skaduar në mars 2025. Ky veprim u interpretua si një gjest i vullnetit të mirë përpara negociatave më të gjera mbi tarifat dhe kontrollin e eksportit.

Trump kishte theksuar paraprakisht rëndësinë e tregtisë dhe investimeve, ndërsa Kina kërkonte lehtësime në kontrollin e eksportit të teknologjisë së avancuar dhe garantime kundër tarifave të reja. Delegacioni amerikan përfshinte figura të njohura si Elon Musk (Tesla), Jensen Huang (NVIDIA) dhe Tim Cook (Apple), duke treguar interesin e SHBA-së për tregun kinez.

Xi deklaroi se Kina do të “hapet më shumë” ndaj botës, megjithëse nuk ofroi asnjë zotim formal. “Dyert e Kinës do të hapen gjithnjë e më shumë, dhe kompanitë amerikane do të kenë mundësi edhe më të mëdha”, tha ai sipas mediave shtetërore kineze.

Një nga çështjet kyçe mbeti kontrolli mbi mineralet e rralla tokësore, të cilat janë thelbësore për prodhimin e teknologjive të avancuara, nga telefonat inteligjentë deri tek aeroplanët luftarakë. Kina kontrollon një pjesë të madhe të kapacitetit botëror të nxjerrjes dhe përpunimit të këtyre mineraleve, duke përdorur këtë avantazh si instrument negociues në tensionet tregtare me SHBA-në. ---

Lufta në Iran: Një faktor destabilizues në marrëdhëniet globale

Konflikti në Iran dhe ndërprerjet në transportin detar përmes Ngushticës së Hormuzit kanë shtuar presionin mbi marrëdhëniet ndërmjet SHBA-së dhe Kinës. Trumpi pritej të ushtronte presion mbi Pekinin që të përdorë lidhjet e tij me Teheranin për të inkurajuar Iranin të pranojë një marrëveshje paqeje dhe të lehtësojë kufizimet në trafikun detar.

Shtetet e Bashkuara kanë vendosur një bllokadë detare ndaj Iranit, ndërsa Teherani ka kërkuar të vendosë tarifa për trafikun detar si kusht për tërheqjen e luftës. Kina, si një nga blerësit më të mëdhenj të naftës iraniane, ka mundësinë të luajë një rol kyç në negociatat për paqe.

Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, deklaroi se SHBA-ja i ka paraqitur argumentet Pekinit për një rol më aktiv të Kinës në zgjidhjen e konfliktit. “Ne ua kemi paraqitur argumentin kinezëve, dhe shpresoj që të jetë bindës”, tha Rubio gjatë udhëtimit drejt Kinës.

Megjithatë, Trumpi minimizoi nevojën për ndihmë nga Kina në lidhje me Iranin, duke thënë: “Nuk mendoj se na duhet ndonjë ndihmë për Iranin. Ne do të fitojmë në një mënyrë ose në një tjetër, në mënyrë paqësore ose në një mënyrë tjetër”.

Ekspertët besojnë se edhe pse Kina mund të luajë një rol në negociatat për Iranin, përpjekjet e fshehta kanë më shumë gjasa të mbeten jashtë skenës publike për të shmangur dështime që do të rrezikonin reputacionin e saj ndërkombëtar. ---

Në përfundim, takimi ndërmjet Trump dhe Xi në Pekin la shumë pyetje të pazgjidhura. Ndërsa të dyja palët shprehen optimiste për stabilizimin e marrëdhënieve, mosmarrëveshjet thelbësore mbi Tajvanin, tregtinë dhe Iranin mbeten pengesa të mëdha. Raportet ndërmjet SHBA-së dhe Kinës mbeten të brishta, duke treguar se rivaliteti strategjik dhe interesat e kundërta vazhdojnë të dominojnë marrëdhëniet ndërmjet dy superfuqive.

Burimi i lajmit: opinion.al
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.