Pse raportet mes SHBA dhe Kinës mbeten të brishta pavarësisht takimit Trump-Xi

Pse raportet mes SHBA dhe Kinës mbeten të brishta pavarësisht takimit Trump-Xi

Presidenti amerikan Donald Trump dhe lideri kinez Xi Jinping kanë përfunduar më 14 maj në Pekin një takim të nivelit të lartë, i cili zgjati më shumë se dy orë. Edhe pse të dyja palët kanë shprehur optimizëm për stabilizimin e raporteve, mosmarrëveshjet e thella mbi Tajvanin, tregtinë dhe luftën në Iran kanë mbetur të pazgjidhura, duke e bërë këtë samit një ngjarje simbolike sesa një hap të rëndësishëm drejt bashkëpunimit.

Ky ishte takimi i parë këmbë më këmbë mes Trumpit dhe Xisë që nga viti 2025, kur ata u takuan në Korenë e Jugut. Trump pritej të merrte pjesë në një banket shtetëror në nder të tij, pas një vizite në Tempullin e Parajsës në Pekin. Xi, nga ana e tij, ka përdorur këtë samit për të theksuar nevojën e bashkëpunimit ndërmjet dy ekonomive më të mëdha të botës, duke iu drejtuar Trumpit me fjalët: “Kina dhe SHBA duhet të jenë partnerë, jo kundërshtarë”.

Trumpi e ka quajtur Xhin “mik” dhe ka shprehur besimin se raportet mes Kinës dhe SHBA-së do të përmirësohen në të ardhmen. Megjithatë, realiteti është shumë më i ndërlikuar, pasi mosmarrëveshjet strategjike në fushat e tregtisë, teknologjisë dhe sigurisë kanë mbetur të pazgjidhura. ---

Tensionet për Tajvanin mbeten një pengesë kryesore

Çështja e Tajvanit ka qenë një nga pikat më të ndezura gjatë bisedimeve. Sipas një njoftimi të agjencisë kineze Xinhua, Xi Jinping i ka bërë thirrje Trumpit që të menaxhojë këtë çështje me kujdes të madh, duke paralajmëruar se një gabim mund të çojë në një konfrontim të drejtpërdrejtë ndërmjet dy vendeve.

Kina e konsideron Tajvanin pjesë të territorit të saj dhe ka kërcënuar se do ta vendosë nën kontroll, edhe me forcë. Zyrtarët kinezë kanë ushtruar presion ndaj SHBA-së për të zvogëluar mbështetjen ushtarake dhe politike për Tajpein, veçanërisht në lidhje me shitjet e armëve amerikane për ishullin.

Para samitit, Trumpi ka njoftuar Kongresin për një paketë armësh për Tajvanin në vlerë prej 13 miliardë dollarësh, një lëvizje që kishte për qëllim të shmangte tensionet me Pekinin. Gjatë një bisede telefonike në shkurt, Xi i kishte kërkuar Trumpit që të trajtonte këtë çështje me “kujdes ekstrem”.

Sipas ekspertëve, Kina dëshiron garanci se SHBA-ja nuk do të mbështesë ndonjë veprim të pavarësisë së Tajvanit, ndërsa Trumpi ka treguar një qëndrim më të ashpër ndaj Kinës në këtë çështje. ---

Tregtia dhe teknologjia: një lojë me rrezik të lartë

Tensionet tregtare kanë qenë gjithmonë një nga faktorët kryesorë të konfliktit ndërmjet SHBA dhe Kinës. Gjatë samitit, Kina ka dhënë sinjale të vogla të vullnetit të mirë, duke lëshuar licenca eksporti për disa qindra thertore amerikane, duke i lejuar ato të rifillojnë dërgesat e mishit të viçit drejt Kinës. Licencat kishin skaduar në mars 2025, pasi Trumpi kishte vendosur tarifa të reja ndaj mallrave kineze.

Kjo lëvizje është parë si një gjest i vogël i vullnetit të mirë përpara negociatave më të gjera mbi kontrollin e eksportit, tarifat dhe zinxhirët e furnizimit. Trumpi ka theksuar rëndësinë e tregtisë dhe investimeve, ndërsa Kina ka kërkuar lehtësime nga kontrollet amerikane mbi eksportin e teknologjisë së avancuar.

Gjatë takimit, Trumpi ishte i shoqëruar nga disa nga drejtuesit më të njohur të biznesit amerikan, duke përfshirë Elon Musk (Tesla), Jensen Huang (NVIDIA) dhe Tim Cook (Apple). Xi Jinping ka deklaruar se Kina do të hapet më shumë për botën, edhe pse nuk ka dhënë asnjë zotim formal.

“Dyert e Kinës do të hapen gjithnjë e më shumë për botën”, ka thënë Xi gjatë samitit, duke iu drejtuar delegacionit biznesor amerikan. Megjithatë, ekspertët besojnë se këto deklarata janë më shumë simbolike sesa praktike. ---

Lufta në Iran: një faktor destabilizues

Lufta në Iran dhe ndërprerjet në transportin detar përmes Ngushticës së Hormuzit kanë qenë një temë e rëndësishme gjatë bisedimeve. Trumpi ka shprehur besimin se SHBA-ja nuk ka nevojë për ndihmën e Kinës për të zgjidhur këtë konflikt, duke thënë: “Ne do të fitojmë në një mënyrë ose në një tjetër, në mënyrë paqësore ose në një mënyrë tjetër”.

Megjithatë, zyrtarët amerikanë kanë bërë thirrje për një rol më aktiv të Kinës në zgjidhjen e këtij konflikti, duke argumentuar se Pekini mund të përdorë lidhjet e tij me Teheranin për të inkurajuar Iranin të pranojë një marrëveshje paqeje.

Kina është një nga blerësit më të mëdhenj të naftës iraniane dhe ka mbajtur lidhje të ngushta ekonomike me Iranin gjatë gjithë konfliktit. Një sinjal i vogël i bashkëpunimit ishte deklarata se asnjë vend nuk duhet të vendosë tarifa për lundrim nëpër Ngushticën e Hormuzit, një zonë kyçe për transportin global të naftës.

Shtetet e Bashkuara kanë vendosur një bllokadë detare ndaj Iranit, ndërsa Trumpi ka lënë të hapur mundësinë e vendosjes së tarifave për trafikun detar ose bashkëpunimin me Iranin për mbledhjen e tarifave. Kjo ka krijuar një situatë të ndërlikuar, ku Kina duhet të balancojë ndërmjet interesave ekonomike dhe presioneve politike. ---

Perspektiva e ekspertëve: një marrëdhënie e paqëndrueshme

Sipas Daniel Russel, ish-ndihmëssekretar amerikan i Shtetit për Çështjet e Azisë Lindore, raportet ndërmjet SHBA dhe Kinës mbeten të brishta pavarësisht deklaratave optimiste. “Pavarësisht çdo deklarate, trajektorja afatgjatë mbetet rivalitet strategjik”, ka thënë Russel. “Shumica e rezultateve do të jenë të kufizuara, transaksionale dhe potencialisht të kthyeshme”.

Ekspertë të tjerë, si Yvonne Chiu nga Institutin American Enterprise, kanë treguar skepticizëm se këto bisedime do të çojnë në një ndryshim të madh. “Do të ketë shumë biseda prapa skenave për Iranin, por nuk pres që të jenë publike, pjesërisht sepse kjo sjell rrezik për reputacionin e Kinës nëse këto përpjekje dështojnë”.

Një gjë është e qartë: edhe pse të dyja palët kanë shprehur dëshirën për stabilitet, mosmarrëveshjet thelbësore në fushat e tregtisë, teknologjisë, Tajvanit dhe Iranit mbeten pengesa të mëdha për një bashkëpunim të qëndrueshëm ndërmjet SHBA dhe Kinës.

Burimi i lajmit: opinion.al
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.