Si Kina kontrollon ekonominë ruse përmes energjisë, teknologjisë dhe tregtisë

Si Kina po forcon ndikimin e saj mbi Rusinë përmes partneritetit strategjik

Partneriteti "pa kufij" midis Kinës dhe Rusisë, i ngritur gjatë takimit historik midis Vladimir Putin dhe Xi Jinping para fillimit të luftës në Ukrainë, po transformohet në një marrëdhënie gjithnjë e më të pabalancuar. Analistët e kanë vënë re se Pekini po përdor energjinë, teknologjinë dhe tregtinë si mjete për të shtuar kontrollin mbi Moskën, duke e bërë Rusinë gjithnjë e më të varur nga vendimet e Kinës. ---

Energjia si armë strategjike: Projekti Power of Siberia 2 dhe furnizimet me naftë

Një nga mënyrat kryesore përmes të cilave Kina ushtron ndikim mbi Rusinë është përmes kontrollit të furnizimeve me energji. Projekti Power of Siberia 2, i cili do të transportojë deri në 50 miliardë metra kub gaz natyror në vit nga Rusia në Kinë përmes Mongolisë, është një shembull i qartë i kësaj strategjie. Megjithëse ky projekt është ende i bllokuar për shkak të mosmarrëveshjeve mbi çmimet dhe detajet teknike, Pekini po e përdor këtë mundësi si një mjet presioni ndaj Kremlinit.

Sipas Joseph Webster, ekspert në Këshillin Atlantik, rritja e kapacitetit të tubacioneve rusë drejt Kinës do të siguronte furnizime të qëndrueshme me naftë për Pekinin në rast të një konflikti me Tajvanin. Një veprim i tillë nga Kina mund të sjellë sanksione perëndimore ose edhe një bllokadë detare nga Shtetet e Bashkuara, duke ndërprerë importet e naftës nga deti i Kinës. Prandaj, Rusia është e detyruar të pranojë kushte më të favorshme për Kinën në negociatat energjetike. ---

Tregtia dypalëshe në rritje: Nga 60 në 129 miliardë dollarë në dy vjet

Që nga fillimi i luftës në Ukrainë, tregtia midis Rusisë dhe Kinës ka pësuar një rritje të paparë. Në vitin 2024, Rusia eksportoi mallra me vlerë 129 miliardë dollarë në Kinë, duke u bërë partneri tregtar i dytë më i madh i Pekinit pas Bashkimit Evropian. Pothuajse 90% e këtyre eksporteve përbëheshin nga naftë, qymyr dhe gaz natyror, të shitur me zbritje të konsiderueshme.

Sipas Qendrës për Kërkime mbi Energjinë dhe Ajrin e Pastër, Kina ka blerë më shumë se 319 miliardë euro në lëndë djegëse fosile ruse që nga fillimi i konfliktit. Kjo ka siguruar Moskës mjete financiare të rëndësishme për të mbështetur ushtrinë e saj, duke e lehtësuar presionin e sanksioneve perëndimore.

Ndërkohë, Kina ka eksportuar në Rusi mallra me vlerë 116 miliardë dollarë, duke furnizuar makineri, elektronikë dhe automjete që kanë zëvendësuar furnizuesit perëndimorë të larguar nga tregu rus. Kjo tregti e pabalancuar e ka bërë Rusinë gjithnjë e më të varur nga furnizimet kineze, duke rritur ndikimin e Pekinit mbi Moskën. ---

Teknologjia kineze: Mjeti që mbështet luftën ruse kundër sanksioneve

Sanksionet perëndimore, të vendosura që nga viti 2022, kanë ndërprerë aksesin e Rusisë në teknologjinë e përparuar perëndimore. Shtetet e Bashkuara, Bashkimi Evropian dhe aleatët kanë ndaluar eksportet e gjysmëpërçuesve, mikroelektronikës dhe mjeteve të makinerive precize, duke krijuar mungesa kritike në Rusi.

Në përgjigje, Moska ka kërkuar mbështetje nga Kina, e cila, sipas Bloomberg, furnizoi afërsisht 90% të importeve të teknologjisë së sanksionuar të Rusisë në vitin 2025. Kjo përfshin makineri për prodhimin e raketave, dronëve dhe pajisjeve ushtarake të tjera. Sipas raportimeve, Rusia paguan deri në 90% më shumë për këto produkte sesa para luftës, duke u detyruar të përdorë rrjete të ndërmjetme përmes vendeve të treta.

Përveç furnizimeve materiale, Kina ka ofruar edhe mbështetje inteligjente, duke përfshirë imazhe satelitore për qëllime ushtarake dhe dronë. Kjo ka ndihmuar Rusinë të mbajë prodhimin e armëve dhe të mbështesë ekonominë e luftës, duke e bërë vendin gjithnjë e më të varur nga teknologjia kineze. ---

De-dollarizimi: Nga dollarët në rubla dhe juan

Sanksionet perëndimore kanë bërë transaksionet në dollarë ose euro të rrezikshme për Rusinë. Për të shmangur ndikimin e SWIFT dhe ngrirjen e rezervave të bankës qendrore ruse, Moska dhe Pekini kanë intensifikuar procesin e de-dollarizimit. Sipas Ministrit rus të Financave, Anton Siluanov, deri në fund të vitit 2023, mbi 99% e tregtisë dypalëshe midis dy vendeve kryhej në rubla dhe juan.

Ky trend është përforcuar edhe nga grupi BRICS, i cili promovon përdorimin e monedhave lokale në tregtinë ndërmjet anëtarëve të tij. Ka edhe plane për krijimin e një monedhe të vetme BRICS, e cila do të reduktojë më tej varësinë nga dollari amerikan.

Megjithatë, ky proces ka sjellë edhe pasoja negative për Rusinë. Mungesat e herëpashershme të juanit, kosto më të larta huamarrëse dhe epërsia e Pekinit në negociatat janë dëshmi se Rusia po bëhet gjithnjë e më e varur nga Kina. Pekini po përdor këtë pozicion për të shtypur kërkesat ruse dhe për të siguruar interesat e veta në marrëdhëniet dypalëshe. ---

Perspektiva e ardhshme: Një marrëdhënie e pabalancuar me pasoja të rënda

Ekspertët janë të mendimit se, nëse lufta në Ukrainë vazhdon, ndikimi i Kinës mbi Rusinë do të rritet më tej. Pekini po përdor energjinë, teknologjinë dhe tregtinë si mjete për të kontrolluar Moskën, duke e detyruar Rusinë të pranojë kushte gjithnjë e më të ashpra.

Ndërkohë, grupi BRICS po përpiqet të krijojë një sistem financiar alternativ, duke përfshirë edhe një monedhë të vetme. Nëse ky projekt do të realizohet, ai do të ndryshojë rrjedhat globale të tregtisë dhe financave, duke i dhënë Kinës edhe më shumë fuqi në arenën ndërkombëtare.

Për Rusinë, ky partneritet me Kinën është një dylemë: në njëra anë, ajo siguron mbështetje ekonomike dhe teknologjike, por në anën tjetër, ajo e bën vendin gjithnjë e më të varur nga vendimet e Pekinit. Nëse Moska nuk gjetë mënyra për të diversifikuar partnerët e saj tregtarë dhe furnizuesit e energjisë, ajo do të mbetet nën kontrollin e Kinës për dekada të tëra.

Burimi i lajmit: opinion.al
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.