Taxhikistani ndalon shamitë dhe mjekrat: Lufta e qeverisë kundër "kulturës së huaj"

Taxhikistani, vendi që kontrollon veshjen dhe besimin e qytetarëve

Taxhikistani, shteti me popullsi kryesisht myslimane në Azinë Qendrore, po zbaton masa të ashpra kundër veshjeve dhe praktikave të konsideruara si "të huaja për kulturën kombëtare". Qeveria ka ndaluar zyrtarisht shamitë islame (hixhabin) dhe ka filluar të kufizojë edhe mjekrat e burrave, duke i lidhur ato me rrezikun e ekstremizmit fetar. Megjithëse autoritetet mohojnë se po kufizojnë liritë fetare, praktikat në terren tregojnë ndryshe.

Ndalimi i shamisë: Një ligj që e ka si qëllim "kulturën e huaj"

Në vitin 2024, Taxhikistani ndryshoi ligjin për "traditat dhe festimet", duke ndaluar zyrtarisht veshjet që nuk i përkasin kulturës kombëtare. Edhe pse ligji nuk përmend fjalërisht shaminë, zyrtarët e kanë interpretuar si një ndalim kundër hixhabit islamik. Kufizimet janë zbatuar kryesisht në institucionet shtetërore, shkollat dhe universitetet, por kanë ndikim edhe në jetën e përditshme të qytetarëve.

Një shembull i tillë është fushata "Fshat më fshat", e cila u zhvillua në vitin 2024 nga Komiteti për Çështjet e Grave në qarkun Rudaki. Në këtë fushatë, zyrtarët u takuan me gra që mbanin shami koke dhe u bënë thirrje që të vishnin rroba tradicionale taxhike. Postimi i fotografive nga kjo fushatë u fshi më vonë për shkak të reagimeve negative në rrjetet sociale.

Mjekra e burrave: Një simbol i ndaluar pa ligj të qartë

Ndërsa ndalimi i shamisë është i qartë në ligj, situata me mjekrat e burrave është më e ndërlikuar. Në Taxhikistani nuk ekziston një ligj që ndalon drejtpërdrejt mbajtjen e mjekrës, por autoritetet kanë filluar të trajtojnë këtë praktikë si një shenjë të ekstremizmit fetar. Qytetarë të tillë janë ndaluar nga policia, detyruar të rruajnë mjekrën ose akuzuar për shkelje administrative si "prishje të rendit publik".

Një rast i tillë është ai i Khushnudit, një tregtar 38-vjeçar nga qyteti Boktar. Ai u arrestua për mjekër dhe u gjobit me 18 dollarë. Që atëherë, ai është i detyruar të dërgojë fotografi të mjekrës së tij çdo javë policisë për të provuar se e ka rruar. "Më kanë urdhëruar që t’iu dërgoi një fotografi çdo javë që tregon se e kam rruar mjekrën", tha ai për Radio Evropa e Lirë.

Si kanë ndryshuar jetët e njerëzve për shkak të këtyre kufizimeve

Për shumë qytetarë taxhikë, këto masa kanë ndryshuar mënyrën se si paraqiten në publik. Mohira, një 35-vjeçare nga provinca Katlon, tregoi se kur shkoi te mjeku, një punonjës i kërkoi që të rregullonte shaminë e kokës në mënyrë që të duken nofullat dhe qafa. Tani, ajo zgjedh ngjyra të ndezura për shamitë e saj për të shmangur vështirësitë. "Unë ende e mbaj shaminë e kokës, por zgjedh motive me lule ose xhixha", tha ajo.

Një tjetër rast është ai i Aminit, një 37-vjeçar nga provinca Katlon. Ai u detyrua të rruhej me forcë nga policia para se të lirohej me një vërejtje gojore. "Nuk jam as fetar. E rrita mjekrën pasi filluan të më binin flokët. Ishte thjesht një zgjedhje e stilit", tha ai.

Përgjigja e qeverisë: Tradita kundër ekstremizmit

Qeveria e Taxhikistanit ka mbrojtur këto politika, duke i cilësuar si përpjekje për të ruajtur traditat kombëtare dhe për të parandaluar ekstremizmin. Në një raport të Komisionit të Shteteve të Bashkuara për Lirinë Fetare Ndërkombëtare (USCIRF), thuhet se autoritetet kanë intensifikuar kontrollin mbi jetën fetare, duke kufizuar organizatat fetare, arsimin dhe praktikimin e fesë në publik.

Sipas këtij raporti, zyrtarët kanë vizituar shkollat për të diskutuar për atë që e quajnë "imitim i kulturës së huaj". Megjithatë, shumë qytetarë e shohin këtë si një mënyrë për të kontrolluar jetën private të individëve.

Çfarë thonë ekspertët për këtë situatë

Ekspertët kanë shprehur shqetësime se këto masa mund të çojnë në kufizime të mëtejshme të liritë fetare. Raporti i USCIRF thekson se qeveria po përdor "kontrollin e jetës fetare" si një mjet për të mbajtur rendin, por në realitet, këto politika kanë ndikim negativ në jetën e përditshme të qytetarëve.

Një zyrtar anonim nga një zyrë e pasaportave në provincën Katlon konfirmoi se aplikuesit me mjekër janë detyruar të rruhen para se të marrin dokumentet e tyre. "Çdo rast regjistrohet dhe emrat u raportohen autoriteteve më të larta", tha ai.

Perspektiva për të ardhmen

Me rritjen e kontrollit mbi veshjen dhe praktikat fetare, shumë qytetarë taxhikë janë të detyruar të ndryshojnë mënyrën e tyre të jetesës. Ndërsa qeveria argumenton se këto masa janë për të ruajtur stabilitetin, kritikat vazhdojnë të rriten, duke iu drejtuar qeverisë për kufizime të tepërta të lirive personale.

Për momentin, shumë njerëz si Khushnudi, Mohira dhe Amini janë të detyruar të jetojnë në një realitet ku çdo detaj i veshjes ose pamjes mund të ketë pasoja. Pyetja që mbetet është: A do të vazhdojnë këto kufizime të jenë pjesë e jetës së përditshme në Taxhikistan, apo do të gjenden mënyra për të balancuar traditën me lirinë personale?

Burimi i lajmit: infoshqip.com
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.