Tre projektet me të cilat sot krenohet VLEN-i, janë “Made in BDI”

Editorial – FLAKA

Sot, pas gati tre vitesh në pushtet, VLEN-i e ka gjetur një mënyrë të veçantë për të treguar “bilancin” e vet qeverisës: të promovojë projekte që nuk i ka nisur, nuk i ka konceptuar dhe për të cilat, në kohën kur ishte në opozitë, kishte ngritur pikërisht ato akuza që sot përpiqet t’i harrojë.

Autostrada Shkup–Bllacë dhe Kampusi i Universitetit “Nënë Tereza” u prezantuan sot me pompozitet si arritje të Qeverisë VMRO-DPMNE–VLEN. Izet Mexhiti madje i cilësoi autostradën drejt Prishtinës dhe kampusin universitar si dy prej “aduteve” të VLEN-it në qeveri.

Por historia e këtyre projekteve është shumë më e hershme.

Autostrada Shkup–Bllacë nuk lindi sot. Universiteti “Nënë Tereza” nuk lindi sot. Korridori 8 nuk lindi sot.

Nëse sot këto projekte paraqiten si dëshmi e suksesit të VLEN-it, atëherë pyetja është e thjeshtë: çfarë konkretisht ka nisur dhe përfunduar nga VLEN-i për shqiptarët gjatë këtyre gati tri viteve?

Nga “projekt kriminal” në “sukses qeveritar”

Rasti i Shkup–Bllacës është ndoshta shembulli më ilustrues.

Sot Qeveria promovon fillimin e fazës së dytë të autostradës, por projekti nuk nis nga zero në vitin 2026. Përgatitjet, projektimi, procedurat dhe sigurimi i financimit janë zhvilluar më herët, në periudhën kur BDI ishte pjesë e Qeverisë.

Për rreth 10.5 kilometra, kontrata e raportuar është rreth 222 milionë euro. Pra, bëhet fjalë për më shumë se 220 milionë euro para publike.

Por kujtesa politike nuk mund të jetë selektive.

Në tetor 2024, kur ky projekt ishte ende jashtë duarve të tyre, përfaqësues të qeverisë së atëhershme e kritikonin ashpër. U referuan edhe në një letër të kompanisë konsulente SUEZ, të datës 31 maj 2024, duke pretenduar se kostoja ishte rritur nga rreth 172 milionë në 240 milionë euro dhe se mund të arrinte deri në 300 milionë euro.

Sot, i njëjti projekt prezantohet si sukses.

Nëse projekti është i njëjti, çfarë ka ndryshuar?

A ka ndryshuar projekti? A është ndryshuar dokumentacioni? A janë korrigjuar problemet për të cilat flitej atëherë? Çfarë ndodhi me letrën e SUEZ-it? Ku është ajo sot? Nëse problemet janë korrigjuar, çfarë është ndryshuar dhe sa ka kushtuar?

Dhe mbi të gjitha: kush janë nënkontraktorët?

Në një projekt që tejkalon 220 milionë euro, transparenca nuk është luks politik. Është detyrim publik.

Qeveria duhet të publikojë letrën e SUEZ-it, kontratën, koston përfundimtare, ndryshimet në projekt dhe dokumentacion, si dhe të bëjë të ditur nëse është zhvilluar ndonjë hetim dhe cilat kanë qenë përfundimet. Po ashtu, duhet të bëjë publike kompanitë që do të angazhohen si nënkontraktorë.

Shkup–Bllacë duhet të ndërtohet. Kjo nuk është çështje partie. Është interes strategjik i vendit dhe i qytetarëve.

Por ndërtimi i saj nuk mund të shndërrohet në falsifikim të historisë së projektit.

Korridori 8: nga “projekt shqiptar” në projekt për të cilin sot kërkohet meritë

Edhe më paradoksale është historia e Korridorit 8.

Në mars 2021 u nënshkrua marrëveshja me Bechtel-Enka për ndërtimin e autostradave të Korridorit 8, gjatë qeverisjes BDI–LSDM.

Projekti përfshinte segmentet Tetovë–Gostivar, Gostivar–Kërçovë dhe Trebenishtë–Strugë–Qafë Thanë.

Për të eliminuar pengesat ligjore, qeveria e asaj kohe miratoi edhe ligje të posaçme për ndërtimin e Korridorit 8 dhe Korridorit 10D.

Në dhjetor 2021 u siguruan edhe mjetet financiare për fazën e parë të projektit. U nënshkrua marrëveshja për garancinë shtetërore për financimin e Korridorit 8, me 110 milionë euro për ndërtimin e pjesës Bukojçan–Kërçovë.

Pra, themelet politike, ligjore dhe financiare të këtij projekti ishin vendosur shumë përpara ardhjes së VLEN-it në pushtet.

Por, kur ishte në opozitë, VLEN-i nuk e shihte Korridorin 8 me të njëjtët sy që e sheh sot.

Akuzat ishin të ashpra. Retorika ishte e njëjtë me atë të VMRO-DPMNE-së së asaj kohe: projekt i dyshimtë, korruptiv, i parealizueshëm, madje edhe projekt që u paraqit si “puro shqiptar” dhe në funksion të të ashtuquajturës “Shqipëri Etnike”.

Sot, pasi projekti është në proces realizimi, ai shfaqet si një nga dëshmitë e suksesit të qeverisë.

Kjo nuk është vetëm kontradiktë politike. Është edhe një problem i kujtesës institucionale.

Sepse projektet publike nuk fillojnë ditën kur një ministër del para kamerave.

Ato fillojnë me ide, dokumentacion, projekte, financim, marrëveshje dhe procedura. Dhe këto kanë data, dokumente dhe emra.

“Nënë Tereza” – një tjetër projekt që nuk filloi me VLEN-in

Edhe Universiteti “Nënë Tereza” në Shkup është pjesë e së njëjtës histori.

Universiteti u themelua në vitin 2015, gjatë qeverisjes së BDI-së, por për vite me radhë funksionoi pa një objekt të vetin.

Më 28 Nëntor 2022 filloi rikonstruksioni i objektit të ish-kazermës ushtarake, ndërsa në prill 2023 objekti u vu në funksion të universitetit.

Pra, edhe këtu historia është e qartë: institucioni, projekti dhe rikonstruksioni i objektit kanë një kronologji që nuk fillon në vitin 2026.

Është krejt normale që një qeveri të vazhdojë projektet e një qeverie tjetër. Kështu funksionon shteti.

Por nuk është normale që vazhdimi i një projekti të trashëguar të shitet si shpikje politike e atij që erdhi i fundit.

Tre vite pushtet, por ku janë projektet e reja?

Kjo është pyetja që VLEN duhet t’ua përgjigjet shqiptarëve.

Pas gati tri vitesh qeverisje, në vend të një liste bindëse me projekte të reja kapitale të nisura dhe të realizuara për shqiptarët, sot promovohen projektet e trashëguara.

Dhe jo vetëm kaq.

Në disa raste, gjatë kësaj periudhe ka pasur debate për vonesa, zvarritje, ndryshime dhe rrezik të shtyrjes së projekteve ekzistuese.

Korridori 8 është shembulli më i madh. Polemikat për devijimin në pjesën e Strugës dhe frika se lidhja me Shqipërinë mund të dëmtohet treguan se edhe projektet e trashëguara nuk mund të merren si të mirëqena.

E njëjta vlen për Shkup–Bllacë, ku krahas vonesave, në qendër të debatit ka qenë edhe rritja e kostos.

Prandaj, sot nuk mjafton të dalësh para kamerave dhe të thuash: “Ky është projekti ynë.”

Duhet të thuash: çfarë ishte kur e morët pushtetin, çfarë ndryshuat, sa para shpenzuat dhe çfarë përfunduat?

Merita nuk trashëgohet me ndryshimin e pushtetit

Nëse një projekt është nisur nga një qeveri, është financuar nga një qeveri dhe është dokumentuar nga një qeveri tjetër, qeveria pasuese ka të drejtë ta vazhdojë.

Por nuk mund ta ndryshojë historinë.

VLEN mund të marrë merita për përfundimin e një projekti, nëse e përfundon. Mund të marrë merita për një fazë që e realizon vetë. Mund të kërkojë votën e qytetarëve mbi rezultatet e veta.

Por nuk mund të marrë pronësinë politike mbi projekte që dikur i sulmonte dhe që sot i përdor si kartëvizitë.

Kjo është arsyeja pse pyetja e sotme është më e madhe se Shkup–Bllacë, Korridori 8 apo Universiteti “Nënë Tereza”.

Ku janë projektet e VLEN-it?

Jo projektet e BDI-së që vazhduan.

Jo projektet e qeverive të kaluara që u trashëguan.

Jo projektet që ishin në procedurë para vitit 2024.

Por projektet që VLEN i ka menduar, financuar, kontraktuar dhe nisur nga zero.

Nëse lista është e shkurtër, atëherë edhe propaganda duhet të jetë e shkurtër.

Sepse një projekt i trashëguar mund të jetë sukses i shtetit, por nuk bëhet automatikisht sukses i partisë që erdhi në pushtet më vonë.

Dhe dy projekte të vjetra nuk mund të mbulojnë tri vite pa një bilanc të ri.

VLEN sot krenohet me “Made in BDI”. Pyetja e shqiptarëve është: kur do të shohim “Made in VLEN”?

The post Tre projektet me të cilat sot krenohet VLEN-i, janë “Made in BDI” appeared first on Flaka, në çdo lajm... .

Burimi i lajmit: flaka.com.mk
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.