Ushqimi i pasigurt: 866 milionë sëmundje dhe 1.5 milionë vdekje çdo vit sipas OBSH-së

Ushqimi i pasigurt: Kërcënimi i heshtur që vret 1.5 milionë njerëz çdo vit

Ushqimi i kontaminuar vazhdon të jetë një nga kërcënimet më të mëdha për shëndetin publik në nivel global, duke shkaktuar çdo vit mbi 866 milionë raste sëmundjesh dhe duke llogaritur për 1.5 milionë vdekje, sipas të dhënave më të fundit të Organizatës Botërore të Shëndetësisë (OBSH).

Një raport i hollësishëm i OBSH-së, i cili analizon 42 rreziqe kryesore të transmetuara nga ushqimi në 194 vende gjatë periudhës 2000-2021, paraqet një pamje tërësisht të re për magnitudën e këtij problemi dhe ndikimin e tij në shoqëri.

Fëmijët nën 5 vjeç: Grupi më i prekshëm nga ushqimi i pasigurt

Një nga zbulimet më alarmuese të raportit është se fëmijët nën moshën pesë vjeç janë grupin më të rrezikuar nga ushqimi i kontaminuar. Edhe pse përfaqësojnë vetëm 9% të popullsisë globale, ata përbëjnë pothuajse një të tretën e të gjitha rasteve të sëmundjeve të transmetuara nga ushqimi.

Sëmundjet diarreike janë më të shpeshtat në këtë grup moshe, duke shkaktuar komplikime të rënda shëndetësore dhe, në shumë raste, vdekje të parashikueshme. Përveç infeksioneve bakteriale dhe virale, rreziku përfshin edhe ekspozimin ndaj substancave kimike të tilla si merkuri dhe plumbi, të cilat mund të dëmtojnë zhvillimin e trurit dhe të shkaktojnë probleme afatgjata neurologjike.

Shkaqet kryesore: Infeksione vs. ndotje kimike

Sipas OBSH-së, shumica e sëmundjeve të transmetuara nga ushqimi janë rezultat i infeksioneve bakteriale, virale ose parazitare. Në vitin 2021, rreth 860 milionë raste u lidhën me këto mikroorganizma, duke përfshirë patogjenë të tillë si Salmonella, E. coli dhe Listeria.

Ndërkohë, ndotja kimike është përgjegjëse për një pjesë disproporcionale të vdekjeve. Në vitin 2021, rreth 73% e vdekjeve nga ushqimi i kontaminuar u atribuan substancave kimike, duke përfshirë arsenikun inorganik, plumbin dhe mikotoksinet. Këto substanca janë të lidhura me sëmundje të rënda si kanceri, sëmundjet kardiovaskulare dhe çrregullime neurologjike.

Pabarazitë globale: Afrika dhe Azia Juglindore mbartin barrën më të madhe

Raporti i OBSH-së zbulon se 75% e rasteve globale të sëmundjeve nga ushqimi i pasigurt ndodhin në Afrika dhe Azinë Juglindore. Këto rajone, së bashku, përfaqësojnë edhe 60% e vdekjeve të lidhura me këtë problem.

Faktorët që kontribuojnë në këtë pabarazi janë kushte të dobëta higjienike, mungesa e ujit të pastër dhe sistemet e dobëta shëndetësore. Grupet më të prekura janë fëmijët, gratë shtatzëna dhe komunitetet me të ardhura të ulëta, të cilët kanë akses të kufizuar në ushqime të sigurta dhe kujdes mjekësor.

Kostoja ekonomike: Një barrë e rëndë për shoqërinë

Përveç ndikimit në shëndet, ushqimi i pasigurt ka edhe pasojë të mëdha ekonomike. Në vitin 2021, humbjet nga produktiviteti arritën në 310 miliardë dollarë, ndërsa duke marrë parasysh ndryshimet në koston e jetesës, kjo shifër mund të arrijë deri në 647 miliardë dollarë.

Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, Drejtori i Përgjithshëm i OBSH-së, theksoi se siguria ushqimore prek çdo familje dhe çdo vakt. Ai bëri thirrje për veprime të menjëhershme për të përmirësuar praktikat e sigurisë ushqimore, duke theksuar se “të dhënat tona tani janë më të sakta se kurrë, duke na lejuar të identifikojmë ku është barra më e madhe dhe të ndërmarrim masa konkrete”.

Zgjidhje të integruara: Qasja “One Health” kundër kërcënimit

Ekspertët po kërkojnë një qasje të integruar të quajtur “One Health”, e cila lidh shëndetin e njerëzve, kafshëve dhe mjedisit. Kjo strategji përfshin përmirësimin e ujit të pijshëm, higjienës, praktikave të përpunimit të ushqimit dhe aksesit në kujdes shëndetësor.

Ndër veprimet e rekomanduara janë:

• Fortalimi i sistemeve të monitorimit të ushqimit;
• Zbatimi i rregulloreve të rrepta për përdorimin e pesticideve dhe kimikateve;
• Promovimi i praktikave të sigurta të gatimit në nivel familjar;
• Investime në kërkime shkencore për të identifikuar rreziqet e reja;
• Ngritja e ndërgjegjësimit publik për rëndësinë e ushqimit të sigurt.

Raporti i OBSH-së paralajmëron gjithashtu se ndryshimet klimatike, globalizimi dhe rezistenca ndaj antibiotikëve po e përkeqësojnë më tej këtë problem. Për shembull, ndryshimet klimatike mund të shtojnë presionin mbi sistemet ushqimore duke shkaktuar thatësira ose përmbytje, ndërsa globalizimi lehtëson përhapjen e patogjenëve nëpër kufij.

Perspektiva për të ardhmen: Një thirrje për veprim të menjëhershëm

Në përfundim, raporti i OBSH-së është një thirrje urgjente për të gjitha vendet për të marrë masa konkrete kundër ushqimit të pasigurt. Ndërsa problemi është i ndërlikuar dhe i shumëanshëm, përmirësimi i infrastrukturës, edukimi i popullsisë dhe bashkëpunimi ndërkombëtar janë hapat e parë për të reduktuar numrin e viktimave.

Siç thotë edhe Dr. Tedros: “Siguria ushqimore nuk është një privilegji, por një të drejtë themelore e çdo qytetari. Për të mbrojtur shëndetin tonë dhe të ardhmen tonë, duhet të veprojmë tashmë.”

Burimi i lajmit: opinion.al
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.