Vdekshmëria në Maqedoni: Meshkujt jetojnë 4.4 vjet më pak se gratë

Vdekshmëria në Maqedoni: Një analizë e hollësishme për vitin 2025

Sipas të dhënave të Entit Shtetëror të Statistikave, mosha mesatare e vdekjes në Maqedoni tregon një kontrast të dukshëm midis gjinive. Meshkujt kanë një jetëgjatësi mesatare prej 72.2 vjeç, ndërsa gratë arrinjnë në 76.6 vjeç — një diferencë prej 4.4 vjetësh. Ky fenomen nuk është i pazakontë në nivel global, por në kontekstin maqedonas, ai nxit pyetje rreth faktorëve shoqërorë, ekonomikë dhe shëndetësorë që ndikojnë në këtë tendencë.

Statistikat e vdekshmërisë në 2025: Numrat që flasin

Në vitin 2025, numri i përgjithshëm i vdekjeve në Maqedoni arriti në 20.287 persona, duke shënuar një rritje modeste prej 0.4% krahasuar me vitin e kaluar. Nga kjo, 10.498 ishin meshkuj, ndërsa 9.789 ishin gra, duke theksuar një diferencë prej 709 vdekjesh në favor të meshkujve. Për më tepër, janë regjistruar 62 vdekje foshnjore, që përbëjnë 0.3% të totalit të vdekjeve — një tregues i rëndësishëm i kushteve shëndetësore në vend.

Sezonet dhe tendencat: Kur vdesin më shumë njerëz?

Analiza e vdekshmërisë sipas muajve zbulon se janari është muaji me numrin më të lartë të vdekjeve (2.002 raste), ndërsa prilli regjistron numrin më të ulët (1.506 raste). Kjo mund të lidhet me faktorë si temperaturat e ulëta, sëmundjet sezonale ose ndryshimet në sjelljen shëndetësore gjatë dimrit. Në anën tjetër, prilli, me klimën e tij më të butë, mund të lehtësojë disa nga këto presione.

Sëmundjet që mbizotërojnë: Faktorët kryesorë të vdekshmërisë

Sëmundjet e sistemit të qarkullimit të gjakut janë shka e 34% të vdekjeve, duke u renditur në vendin e parë. Më pas vijojnë neoplazmat (19.6%), të cilat përfshijnë kanceret, ndërsa sëmundjet endokrine, ushqyese dhe metabolike (si diabeti) përbëjnë 6.5%. Në fund, sëmundjet e sistemit të frymëmarrjes janë përgjegjëse për 3.7% të vdekjeve. Këto të dhëna nënvizojnë nevojën për parandalim dhe trajtim të hershëm të këtyre sëmundjeve, veçanërisht në kontekstin e një sistemi shëndetësor që duhet të përshtatet me këto sfida.

Pse jetojnë gratë më gjatë? Shpjegime dhe hipoteza

Një nga pyetjet që ngre kjo statistikë është: Pse gratë kanë jetëgjatësi më të gjatë? Shkencëtarët kanë identifikuar disa faktorë që kontribuojnë në këtë diferencë:

• Faktorë biologjikë: Gratë kanë një sistem imunitar më të fortë dhe janë më pak të prirura ndaj sëmundjeve të rënda në moshë të re.
• Sjellje më e kujdesshme: Meshkujt janë më të prirur ndaj rrezikut (duke përfshirë duhanin, alkoolin dhe aktivitete të rrezikshme).
• Kujdesi shëndetësor: Gratë vizitojnë më shpesh mjekët dhe janë më të rregullta në kontrollimet parandaluese.
• Faktorë shoqërorë: Meshkujt janë më të ekspozuar ndaj stresit dhe presioneve ekonomike, të cilat ndikojnë negativisht në shëndet.

Perspektiva e ardhshme: Çfarë mund të bëhet?

Për të përmirësuar jetëgjatësinë, veçanërisht për meshkujt, ekspertët rekomandojnë:

• Fushatave të ndërgjegjësimit: Promovimi i stileve të jetesës të shëndetshme dhe kontrollimeve rregullt mjekësore.
• Politikave shëndetësore: Investime në programe parandaluese dhe trajtimin e sëmundjeve kronike.
• Kërkimeve të avancuara: Studime që të ndihmojnë në identifikimin e faktorëve lokalë që ndikojnë në diferencën e jetëgjatësisë midis gjinive.

Një analizë e tillë nuk është vetëm një numër në një raport, por një thirrje për veprim. Duke kuptuar këto tendenca, shoqëria mund të ndërmarrë hapa konkretë për të përmirësuar cilësinë e jetës dhe jetëgjatësinë e të gjithë qytetarëve.

Burimi i lajmit: lajmpress.org
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.