50 Milion Profesionistë Shëndetësorë Kërkojnë Ajër të Pastër: thirrja globale që mund të ndryshojë gjithçka

Thirrja historike për ajër të pastër: 50 milionë zëra që kërkojnë ndryshim

Një thirrje globale pa precedent ka ndodhur: më shumë se 47 milionë profesionistë shëndetësorë, pacientë, avokatë dhe përfaqësues të shoqërisë civile kanë bashkuar forcat për të kërkuar veprim urgjent kundër ndotjes së ajrit. Ky lëvizje masive, e udhëhequr nga Organizata Botërore e Shëndetësisë (OBSH), do të paraqitet zyrtarisht në Konferencën e Dytë Globale mbi Ndotjen e Ajrit dhe Shëndetin, që do të zhvillohet në Kartagjenë, Kolumbi, më 25-27 mars 2025.

Ndotja e ajrit: një kërcënim global që vret 7 milionë njerëz në vit

Ndotja e ajrit nuk është vetëm një problem mjedisor—është një kërcënim jetik. Sipas OBSH-së, 7 milionë njerëz vdesin çdo vit për shkak të ekspozimit ndaj ajrit të ndotur, kryesisht nga sëmundjet e frymëmarrjes, kardiovaskulare dhe kanceri i mushkërive. Grimcat e imëta (PM2.5) dhe gazrat e tjerë të dëmshëm janë të pranishëm jo vetëm në qytetet e mëdha, por edhe në zonat rurale, duke prekë 2.1 miliardë njerëz që përdorin zjarre të hapura ose soba të ndotshme për gatim.

Çfarë kërkojnë profesionistët shëndetësorë?

Thirrja e tyre është e qartë: qeveritë duhet të veprojnë menjëherë. Kërkesat kryesore përfshijnë:

• Zbatimin e standardeve më të rrepta të cilësisë së ajrit, në përputhje me Udhëzimet Globale të OBSH-së;
• Ndryshimin e burimeve të energjisë nga qymyri dhe nafta në energji të rinovueshme;
• Zhvillimin e transportit publik dhe të qëndrueshëm për të reduktuar emetimet;
• Krijimin e zona me emetim të ulët në qytetet më të ndotura;
• Promovimin e energjisë së pastër për gatim, duke përfshirë zgjerimin e përdorimit të energjisë diellore.

Konferenca e Kartagenës: një mundësi për ndryshim të madh

Konferenca në Kolumbi do të mbledhë liderë politikë, organizata ndërkombëtare dhe përfaqësues të shoqërisë civile për të hartuar një axhendë globale për ajër të pastër. OBSH ka zbuluar Standartet e reja të Cilësisë së Ajrit 2025, të cilat përfshijnë të dhëna nga 140 vende dhe synojnë të mbrojnë shëndetin publik duke reduktuar ndotjen.

“Ajri i pastër nuk është një privilegj, por një e drejtë e njeriut”, tha Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, Drejtori i Përgjithshëm i OBSH-së. Ai theksoi se thirrja e 47 milionë profesionistëve duhet të dëgjohet, pasi ajo bazohet në shkencë dhe urgjencë globale.

Faktet që e bëjnë këtë thirrje të domosdoshme

Sëmundjet jo të transmetueshme (NCD) janë përgjegjëse për 41 milionë vdekje në vit, shumë prej tyre të lidhura me ndotjen e ajrit. Grimcat e imëta shkaktojnë:

• Goditje në tru;
• Sëmundje të zemrës;
• Kancer të mushkërive;
• Sëmundje kronike të frymëmarrjes;
• Pneumoni.

Burimet e ndotjes janë të ndryshme: energjia e përdorur në shtëpi, industria, transporti, bujqësia, mbeturinat dhe evenimente natyrore si stuhitë e shkretëtirës.

Zgjidhjet ekzistojnë—çfarë duhet të bëjnë vendet?

Sipas Dr. Maria Neira, Drejtoresha e OBSH-së për Mjedisin dhe Shëndetin, përparimi është i mundshëm. Shumë qytete kanë përmirësuar cilësinë e ajrit duke zbatuar kufij më të rreptë të ndotjes. Për shembull, vendosja e zona me emetim të ulët ka reduktuar ndotjen në qytetet e mëdha, ndërsa kalimi në energji të rinovueshme ka përmirësuar shëndetin e banorëve.

Konferenca do të jetë gjithashtu një fokus përpara Takimit të Nivelit të Lartë të OKB-së 2025 për NCD, ku liderët botërorë do të thirren për të ndërmarrë veprime më të forta kundër ndotjes dhe sëmundjeve të lidhura me të.

Një thirrje për të gjithë: koha për të vepruar është tani

Ky moment është një shans historik për të ndryshuar kursin. Nëse vendet do të angazhohen për masa konkrete, ajo do të sjellë:

• Rritjen e shëndetit publik duke parandaluar vdekjet e parakohshme;
• Zbutjen e ndryshimeve klimatike përmes reduktimit të emetimeve;
• Zhvillim të qëndrueshëm ekonomik duke investuar në teknologji të pastër;
• Barazi sociale duke garantuar ajër të pastër për të gjithë, duke përfshirë komunitetet më të varfëra.

“Tani është koha për të bashkuar thirjes dhe për të rritur përpjekjet për ajër më të pastër, kudo”, thuhet në thirrje. Ky është një moment që mund të përcaktojë të ardhmen e shëndetit global—a do të dëgjohen zërat e 50 milionë profesionistëve, apo do të mbetet vetëm një thirrje e harruar?

Burimi i lajmit: shendeti.com.al
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.