Çfarë duhet të dini rreth sistemit EES para futjes së tij më 10 prill?

Ajo që duhet të dini rreth Sistemit të Hyrje/Dalje (EES) para futjes së tij më 10 prill është një pyetje që po bëhet e rëndësishme për udhëtarët nga Maqedonia e Veriut dhe vendet e tjera jashtë BE-së dhe Shengenit, pasi që nga 10 prilli 2026 Sistemi i Hyrjes/Daljes në Bashkimin Evropian do të bëhet plotësisht funksional në kufijtë e jashtëm të 29 vendeve evropiane. Kjo do të thotë që për qëndrime të shkurtra deri në 90 ditë në një periudhë 180-ditore, vulat klasike të pasaportave do të zëvendësohen nga të dhënat digjitale të hyrjes, daljes dhe refuzimit të mundshëm të hyrjes, dhe do të mblidhen gjithashtu fotografi të fytyrës, gjurmët e gishtërinjve dhe të dhënat e dokumentit të udhëtimit, transmeton Portalb.mk.

Në praktikë, sistemi i ri do të zbatohet për shtetasit jo-BE ose Shengen që udhëtojnë për turizëm, biznes ose qëndrime të tjera të shkurtra, duke përfshirë ata që nuk kërkojnë vizë hyrjeje. Irlanda dhe Qiproja nuk janë pjesë e këtij regjimi, dhe ka përjashtime për qytetarët e vendeve që përdorin sistemin, për personat me leje qëndrimi ose vizë afatgjatë, si dhe për disa kategori të tjera të udhëtarëve. Fëmijëve nën 12 vjeç nuk do t’u merren gjurmët e gishtërinjve, por ata gjithashtu do të fotografohen gjatë regjistrimit.

Ajo që pasagjerët do të ndiejnë më shumë është kontakti i parë në kufi. Regjistrimi zakonisht do të bëhet me mbërritjen, ndërsa një pasaportë biometrike nuk është zyrtarisht e detyrueshme, megjithëse lejon një procedurë më të shpejtë përmes kioskave të vetëshërbimit. Pasagjerët me pasaportë të rregullt do të duhet të kalojnë nëpër një regjistrim në sportel dhe refuzimi për të dhënë të dhëna biometrike mund të nënkuptojë refuzim hyrjeje. Disa nga të dhënat do të ruhen deri në tre vjet, në mënyrë që kontrollet pasuese të jenë më të shpejta. Paralelisht, ekziston edhe aplikacioni zyrtar Travel to Europe, përmes të cilit disa pasagjerë me pasaportë biometrike mund të fusin të dhëna dhe një foto paraprakisht, deri në 72 orë para udhëtimit, por kjo nuk zëvendëson bisedën dhe kontrollin në vetë kufi.

Panorama më e gjerë është se Brukseli e paraqet EES si një mjet për kontroll më të mirë të qëndrimit, zbulimin e mashtrimit me identitetin dhe parandalimin e migracionit të parregullt, dhe rezultatet e para tashmë po përdoren si argument se sistemi forcon sigurinë. Komisioni Evropian tha se gjatë fazës së futjes në faza, u regjistruan më shumë se 45 milionë kalime kufitare, u bënë më shumë se 24,000 refuzime hyrjeje dhe mbi 600 persona u shënuan si rreziqe sigurie. Por në të njëjtën kohë, aeroportet dhe linjat ajrore evropiane po paralajmërojnë për radhë më të gjata dhe vonesa fillestare, veçanërisht në muajt e parë pas aktivizimit të plotë, kështu që sistemi i ri, të paktën në fillim, do të thotë si më shumë siguri ashtu edhe më shumë ankth për pasagjerët.

Cili është qëllimi i EES?

Qëllimi i këtij sistemi siç raportohet nga BE është modernizojë menaxhimin e kufijve në të gjitha vendet evropiane që përdorin sistemin, si dhe

• regjistrimin elektronik të hyrjeve dhe daljeve të shtetasve jo-BE, ose refuzimet e hyrjes;
• bën kontrollet kufitare më efikase, duke përmirësuar gradualisht përvojën për udhëtarët;
• lufton në mënyrë efektive mashtrimin me identitetin duke mbledhur të dhëna biometrike;
• përmirëson sigurinë brenda BE-së;
• ndihmon në luftimin e terrorizmit dhe krimit të rëndë të organizuar duke vepruar si një mjet për verifikimin e identitetit.

Për shumicën e shtetasve jo-BE, EES:

• ofron informacion të saktë mbi kohëzgjatjen maksimale të qëndrimeve të tyre të autorizuara në territorin e të gjitha vendeve evropiane që përdorin EES;
• zëvendëson nevojën për vulosjen e pasaportave (përveç nëse zbatohen përjashtime);
• zvogëlon gradualisht kohën e pritjes në radhët e kontrollit të pasaportave duke futur kontrolle të automatizuara kufitare (aty ku janë të disponueshme dhe nën mbikëqyrjen e oficerëve të kontrollit të pasaportave).

EES gjithashtu e bën më të lehtë identifikimin e personave:

• që kanë qëndruar më gjatë se sa lejohet (që kanë tejkaluar afatin e qëndrimit);
• që përdorin identitete ose pasaporta të rreme;
• që nuk kanë të drejtë të hyjnë në vendet evropiane duke përdorur EES.

Si rezultat, EES mbështet identifikimin e terroristëve, kriminelëve, të dyshuarve dhe viktimave të krimeve.

Cilët identifikues biometrikë do t’i ruajë EES?

Sistemi EES do të ruajë identifikues të ndryshëm biometrikë në varësi të faktit nëse ju nevojitet apo jo vizë afatshkurtër.

• A ju nevojitet një vizë afatshkurtër për të udhëtuar në vendet evropiane duke përdorur Sistemin EES?

Në këtë rast, sistemi do të ruajë vetëm imazhin tuaj të fytyrës (gjurmët e gishtërinjve tashmë janë regjistruar kur aplikuat për vizë).

• Nuk ka nevojë për vizë?

Në këtë rast, sistemi do të ruajë 4 nga gjurmët e gishtërinjve tuaj dhe imazhin tuaj të fytyrës.

Aktualisht, gjurmët e gishtërinjve të fëmijëve nën 12 vjeç nuk skanohen, edhe nëse i nënshtrohen Sistemit EES.

Çfarë lloj pasaporte ju nevojitet për të përdorur sistemin e vetëshërbimit?

Ju duhet të keni pasaportë biometrike – pasaportë që përmban një çip me informacionin tuaj biometrik të mbledhur prej jush në momentin që keni aplikuar për pasaportë.

Nëse nuk keni pasaportë biometrike, nuk do të jeni në gjendje të përdorni sistemet e vetëshërbimit.

Sistemi ka hyrë në fuqi më 12 tetor 2025 në zonën Shengen. Vendet evropiane që përdorin EES-në prej atëkohë filluan prezantimin e sistemin gradualisht në kufijtë e tyre të jashtëm. Kjo do të thotë që mbledhja e të dhënave prezantohet gradualisht në pikat e kalimit kufitar me zbatim të plotë deri më 10 prill 2026. Këto vende evropiane prezantojnë komponentët e ndryshëm të EES në faza, duke përfshirë mbledhjen e të dhënave biometrike, siç janë imazhi i fytyrës dhe gjurmët e gishtërinjve. Kjo do të thotë që të dhënat biometrike të udhëtarëve (imazhi i fytyrës dhe gjurmët e gishtërinjve) mund të mos mblidhen menjëherë në çdo pikë kalimi kufitar, dhe informacioni i tyre personal mund të mos regjistrohet në sistem. Pasaportat do të vazhdojnë të vulosen si zakonisht.

Ky zbatim progresiv do të zgjasë deri më 9 prill 2026. Nga 10 prilli 2026, EES do të jetë plotësisht funksional në të gjitha pikat e kalimit kufitar të jashtëm të vendeve evropiane që përdorin sistemin.