Flamuri serb – Një ceremoni, shumë dilema: Identiteti maqedonas në udhëkryq!

Një akt përkujtimor në dukje i zakonshëm në Demir Kapi u shndërrua në një debat të thellë mbi identitetin, historinë dhe drejtimin politik të Maqedonia e Veriut.

Komiteti Komunal i VMRO-DPMNE në këtë lokalitet, publikoi një mesazh përkujtimor për luftëtarët e rënë në luftërat kundër okupatorëve fashistë, i shoqëruar me fotografi nga vendngjarja në Udovë. Por ajo që tërhoqi vëmendjen nuk ishte vetëm ceremonia – ishin flamujt serbë të pranishëm në këtë aktivitet.

Reagimi nuk vonoi. Grupimi joformal në Facebooк “Korridor 8” ngriti pyetje thelbësore që tejkalojnë një ngjarje të vetme: A po instrumentalizohet historia? A ekziston një histori e përbashkët? Dhe si mund të ndërtohet një e ardhme e përbashkët evropiane?

Sot vendosëm lule te Kockorja në Udovë, si shenjë përkujtimi për luftëtarët e rënë që humbën jetën në luftërat kundër okupatorëve fashistë. Lavdi për ta.

Trashëgimia antifashiste dhe themelet e shtetit

Përkujtimet e tilla lidhen me një nga shtyllat kryesore të identitetit shtetëror: luftën kundër fashizmit gjatë Lufta e Dytë Botërore.

Në kuadër të Lufta Nacionalçlirimtare në Jugosllavi, popujt e rajonit – përfshirë maqedonasit – ndërtuan një narrativë të përbashkët rezistence. Kjo histori u bë më pas baza mbi të cilën u ngrit identiteti shtetëror në periudhën jugosllave, nën drejtimin e Lidhja e Komunistëve të Jugosllavisë.

Antifashizmi nuk ishte vetëm kujtesë historike – ishte legjitimitet politik.

Çështjet që dëshirojmë t’i diskutojmë dhe për të cilat besojmë se janë me interes të madh publik janë: 1. Instrumentalizimi i së kaluarës për qëllime politike në kohën moderne. 2. A ekziston një histori e përbashkët midis vendeve dhe popujve tanë? 3. Si mund të ndërtojmë së bashku një histori të re për një të ardhme të përbashkët evropiane?

Rishkrimi i historisë pas pavarësisë

Pas Shpërbërja e Jugosllavisë, narrativat historike në vend filluan të ndryshojnë. Në vend të një historie kolektive jugosllave, u promovuan interpretime më të fokusuara në identitetin kombëtar maqedonas.

Kjo u theksua veçanërisht gjatë periudhave të qeverisjes së VMRO-DPMNE, ku historia u bë një instrument i fortë politik: nga antikiteti deri te periudhat moderne, çdo segment u përdor për të forcuar një narrativë të caktuar kombëtare.

Simbolika që ndan: Pse flamujt kanë rëndësi?

Prania e flamujve serbë në një përkujtim brenda territorit të Maqedonisë nuk është një detaj i rastësishëm.

Për disa, ajo mund të interpretohet si vazhdimësi e trashëgimisë së përbashkët jugosllave, dhe respekt për luftën e përbashkët antifashiste.

Por për të tjerë, kjo është sinjal i ndikimeve të jashtme, relativizim i identitetit kombëtar maqedonas, ose edhe një orientim politik që shkon përtej historisë.

Kjo është arsyeja pse reagimi publik nuk u fokusua te ceremonia, por te simbolika.

Historia si armë politike

Pyetja e parë e ngritur – instrumentalizimi i historisë – është ndoshta më e rëndësishmja.

Në realitetin ballkanik historia nuk është neutrale, ajo përzgjidhet, interpretohet dhe përdoret, madje, shpesh për të legjitimuar politika aktuale.

Në këtë kontekst, çdo flamur, çdo përkujtim dhe çdo deklaratë bëhet pjesë e një beteje më të madhe narrative.

A ka një histori të përbashkët?

Pavarësisht ndarjeve, ekzistojnë momente historike të përbashkëta lufta kundër fashizmit, periudhat e bashkëjetesës në struktura më të mëdha shtetërore, dhe ndërthurja kulturore dhe historike ndër shekuj.

Por interpretimi i këtyre momenteve mbetet i ndryshëm – dhe shpesh konfliktual.

E ardhmja: mes së kaluarës dhe Evropës

Pyetja e tretë – ndërtimi i një historie të përbashkët për të ardhmen – lidhet drejtpërdrejt me aspiratat për integrim në Bashkimi Evropian.

Një e ardhme evropiane kërkon pranim të kompleksitetit historik, largim nga narrativat ekskluzive, si dhe ndërtim të një kujtese që bashkon, jo që ndan.

Një debat që sapo ka filluar

Ngjarja në Demir Kapi nuk është incident i izoluar. Ajo është simptomë e një debati më të thellë që zhvillohet brenda shoqërisë maqedonase.

Në fund, pyetja mbetet e hapur: A do të përdoret historia për të ndërtuar ura drejt së ardhmes,
apo për të thelluar ndarjet e së kaluarës? Sepse në Ballkan, historia rrallëherë mbetet vetëm histori. Gazeta Flaka

The post Flamuri serb – Një ceremoni, shumë dilema: Identiteti maqedonas në udhëkryq! appeared first on Flaka, në çdo lajm... .