Gjykata Speciale në Hagë: Verdikti kundër katër ish-krerëve të UÇK-së pritet këtë vit

Gjyqi i katër ish-krerëve të UÇK-së: Përfundimi i një procesi të gjatë dhe të diskutueshëm

Gjykatat Speciale në Hagë janë në prag të shpalljes së një aktgjykimi historik kundër katër ish-udhëheqësve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës (UÇK): Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Jakup Krasniqi dhe Rexhep Selimi. Ata janë akuzuar për krime lufte dhe kundër njerëçimit, duke u pretenduar se janë kryer gjatë dhe menjëherë pas luftës në Kosovë (1998–1999).

Procesi gjyqësor, i cili ka zgjatur më shumë se tre vjet, ka përfshirë dëgjimin e dhjetëra dëshmitarëve dhe shqyrtimin e qindra provave. Fillimisht, gjyqtarët kishin afat deri më 19 maj 2026, por për shkak të kompleksitetit të rastit, vendimi është shtyrë për 20 korrik 2026. Shtyrja mund të vazhdojë edhe më tej, sipas deklaratave zyrtare të Dhomave Speciale.

Çfarë pretendon prokuroria?

Prokuroria e Specializuar kërkon dënim me 45 vjet burg për secilin prej të akuzuarve, duke pretenduar se ata kanë qenë pjesë e një “ndërmarrjeje të përbashkët kriminale”. Sipas aktakuzës, viktimat përfshinin jo vetëm serbë, por edhe romë dhe shqiptarë që nuk mbështesnin UÇK-në. Në total, janë raportuar 102 vrasje dhe më shumë se 20 zhdukje.

Një nga pretendimet kryesore të prokurorisë është se të akuzuarit, për shkak të pozicioneve të tyre drejtuese, mbajnë përgjegjësi edhe për krimet e kryera nga vartësit e tyre. Megjithatë, të akuzuarit kanë mohuar gjithë akuzat, duke i cilësuar ato si “të pavërteta, absurde dhe thellësisht fyese”.

Mbrojtja: UÇK-ja ishte një ushtri vullnetare pa hierarki strikte

Avokati i licencuar në Dhomat Speciale, Artan Qerkini, argumenton se prokuroria nuk ka provuar dy shtyllat kryesore të aktakuzës: ekzistencën e një ndërmarrjeje të përbashkët kriminale dhe përgjegjësinë komanduese të të akuzuarve. Sipas tij, UÇK-ja ishte një ushtri vullnetare pa hierarki strikte, ku anëtarët iu bashkuan me vullnetin e tyre dhe nuk kishin detyrime të qëndronin në luftë deri në fund.

Ndër dëshmitarët që kanë mbështetur mbrojtjen janë edhe figura të njohura të diplomacisë perëndimore, si ish-zëdhënësi i Departamentit të Shtetit të SHBA-së, James Rubin, dhe ish-komandanti i NATO-s për Evropë, Wesley Clark. Ata kanë deklaruar se UÇK-ja nuk funksiononte si një strukturë e centralizuar dhe se të akuzuarit kishin kontroll të kufizuar mbi ngjarjet në terren.

Çfarë pritet nga ekspertët?

Opinionet midis ekspertëve janë të ndara. Ndërsa disa, si Qerkini, pritet të shpallen të pafajshëm, të tjerë janë më të rezervuarë. Profesori William Schabas, specialist i së Drejtës Ndërkombëtare, thotë se gjyqtarët janë të pavarur dhe do të vendosin bazuar në fakte, pavarësisht nga presionet politike.

Nga ana tjetër, Nevenka Tromp, hulumtuese e Tribunalit të Hagës, nuk e përjashton asnjë skenar: shpallja e pafajësisë për të gjithë, dënimi i të gjithëve ose një vendim të përzier. Ajo beson se gjykata do të përpiqet të ruajë një ekuilibër mes pritjeve të palës serbe dhe asaj kosovare.

Kritika ndaj procesit gjyqësor

Gjatë procesit kanë qenë ngritur shqetësime serioze lidhur me standardet procedurale. Raporti paraprak i Dhomave Speciale ka theksuar probleme si kohëzgjatja e paraburgimit, kufizimet në lirimin e përkohshëm dhe barazia midis prokurorisë dhe mbrojtjes. Këto kritika janë vërejtur edhe nga institucione të tilla si Këshilli i Avokatëve të Anglisë dhe Uellsit.

Sociologu Eric Gordy ka theksuar se një nga dobësitë kryesore të këtij procesi ka qenë komunikimi me publikun. Ai beson se gjyqi ka qenë i interpretuar si një përballje politike ndërmjet palëve ndërluftuese, në vend që të përqendrohet në përgjegjësinë individuale.

Pasojat e një aktgjykimi dënues

Një vendim dënues kundër ish-krerëve të UÇK-së mund të ketë pasoja të rëndësishme. Sipas Qerkinit, kjo mund të ndikojë negativisht në perceptimin e UÇK-së si organizatë, duke e paraqitur atë si një grup kriminal në vend të një lëvizjeje çlirimtare. Ndërsa Tromp argumenton se një aktgjykim i tillë mund të përdoret nga Serbia dhe vende të tjera për të sfiduar legjitimitetin e luftës çlirimtare të Kosovës.

Përfundimisht, pavarësisht nga rezultati, shumë ekspertë janë të mendimit se aktgjykimi nuk do të sjellë një pajtim të gjerë në shoqërinë kosovare. Schabas thotë se, siç ka ndodhur me vendimet e mëparshme të Tribunalit për ish-Jugosllavinë, interpretimet do të ndryshojnë në varësi të këndvështrimit politik dhe shoqëror.

Çfarë ndodh tani?

Me afrimin e datës së shpalljes së vendimit, të gjitha syrit janë drejtuar te gjykatat ndërkombëtare në Hagë. Pavarësisht nga rezultati, ky aktgjykim do të mbetet një moment kyç në historinë e Kosovës, duke ndikuar jo vetëm në drejtësinë, por edhe në marrëdhëniet ndërkombëtare dhe perceptimin e luftës së Kosovës.

Një gjë është e qartë: pavarësisht nga vendimi, debati rreth tij do të vazhdojë për shumë vite të tjera.

Burimi i lajmit: orainfo.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.