Gratë në politikë të Maqedonisë së Veriut: Sulmet e fshehta që rrezikojnë demokracinë

Gratë politikanë në Maqedoninë e Veriut: Në vijën e parë të gjuhës së urrejtjes

Gratë që aktivizohen në skenën politike të Maqedonisë së Veriut janë në rrezik të vazhdueshëm nga gjuha e urrejtjes me bazë gjinore, një fenomen që kalon kufijtë e diskutimeve të ligjshme dhe hyn në terrenin e kërcënimeve, fyerjeve seksiste dhe diskreditimit sistematik. Raportet e fundit tregojnë se 20% e incidenteve të gjuhës së urrejtjes në vend kanë si bazë gjininë, duke e bërë këtë problem një pengesë reale për pjesëmarrjen e grave në jetën publike.

Sipas Fondacionit “Metamorfozis”, gjatë vitit 2025 janë regjistruar 138 incidente të tilla në mediat tradicionale dhe rrjetet sociale, duke e vendosur gjininë si bazën e tretë më të shpeshtë të sulmeve. Por pse gratë politikanë janë veçanërisht të prekshme? Përgjegjësia e tyre politike, pamja fizike dhe aktivizmi i tyre janë objektiva të lehta për sulme që kanë për qëllim të tërhiqen gratë nga debati publik. ---

Nga kritika e ligjshme te gjuha e urrejtjes: Ku kalon kufiri?

Një ndër pyetjet më të rëndësishme që ngrehet është: ku ndalet kritika politike dhe ku fillon gjuha e urrejtjes? Sipas Komisionit për Parandalimin dhe Mbrojtjen nga Diskriminimi, gratë në pozicione të larta politike, mediatike ose publike janë më të rrezikuara nga sulmet që kombinohen me stereotipe seksiste, fyerje për pamjen fizike dhe kërcënime direkte.

Një shembull i tillë është Marija Miteva, zëdhënëse e Qeverisë, e cila ka përjetuar sulme që nga koha e aktivitetit të saj në parti dhe si deputete. Ajo shpjegon se anonimiteti online i jep mundësi sulmuesve të fshehin identitetin e tyre, duke bërë që gjuha e urrejtjes të bëhet një shoqërues i vazhdueshëm i postit publik.

• Sulmet më të shpeshta: Fyerje për pamjen fizike, stereotipe seksiste, kërcënime direkte.
• Dëmi i dyfishtë: Nuk prek vetëm individin, por dërgon një mesazh të qartë: “Gratë nuk kanë vend në politikë”.
• Roli i mediave sociale: Platforma si Facebook janë epicentri i mesazheve toksike, me 55% të komenteve të klasifikuara si jashtëzakonisht të dhunshme.

---

Raportime pa rezultat: Kur institucioneve u mungon veprim

Një problem tjetër që theksohet nga politikanet e prekura është mungesa e ndjekjes së gjyqësore për kërcënimet dhe sulmet e tyre. Sllavjanka Petrovska, ish-ministre e Mbrojtjes, ka raportuar sulme që kanë përfshirë edhe foto të ndërtesës ku banon, por asnjëherë nuk ka marrë përgjigje nga policia ose institucione të tjera.

“Raportoi një kërcënim për jetën para shtëpisë time, por nuk kam marrë asnjë njoftim për përfundimin e hetimit”, thotë ajo. Gjuha e urrejtjes kundër saj ishte më e dukshme gjatë periudhës kur mbështeti ndihmën për Ukrainën, duke e bërë atë objektiv të sulmeve nga grupe të organizuara me lidhje me qendra ruse dhe partitë opozitare.

Nga ana tjetër, Kaltrina Zekolli Shaqiri, zëvendësministre e Transportit, nuk ka raportuar ende sulme, por ajo thekson se fokusi i saj është te puna, megjithëse pranon se ky fenomen duhet trajtuar me seriozitet. ---

Gratë kundër grave: Kur solidariteti mungon

Një zbulim i rëndësishëm nga Marija Mitevafyerjet më të dhunshme shpesh vijnë nga gra të tjera. Ajo shpjegon se sulmet nga personat me bindje politike të ndryshme janë të parashikueshme, por kur gratë sulmojnë gratë, dëmi është më i thellë.

“Shoh gra që përdorin fyerje ndaj grave të tjera, sidomos zonja të moshuara që duhet të jenë shembull dinjiteti. Kjo më zhgënjen më shumë se çdo sulm tjetër”, thotë ajo. ---

Çfarë thonë institucione të ndryshme për këtë problem?

Komisioni për Parandalimin dhe Mbrojtjen nga Diskriminimi ka një rol kyç në trajtimin e këtyre incidenteve. Edhe pse zakonisht pranojnë ankesat vetëm nëse viktima i paraqet një ankesë zyrtare, ata mund të veprojnë edhe me iniciativën e tyre nëse deklaratat kanë potencial të nxitin urrejtje ndaj një grupi të gjerë.

Sipas tyre, gjuha e urrejtjes me bazë gjinore nuk prek vetëm individin, por kontribuon në krijimin e një mjedisi armiqësor për gratë në përgjithësi, duke rritur pabarazinë gjinore dhe duke deteruar gratë nga pjesëmarrja politike. ---

Aktivistët thonë: “Duhen ligje më të forta dhe ndërgjegjësimi i publikut”

Marta Stevkovska, aktiviste për barazi gjinore, thotë se dhuna kundër grave nuk fillon me sulme fizike, por me komente seksiste dhe gjuhë urrejtjeje. Ajo thekson se Maqedonia e Veriut ka nevojë për Ligjin për Barazinë Gjinore dhe përmirësimin e legjislacionit ekzistues për të mbrojtur gratë në jetën publike.

“Pjesëmarrja e grave në politikë është ende shumë e ulët, edhe pse ligji kërkon të paktën 40% përfaqësim. Por standardet evropiane kërkojnë 50%. Pa barazi, demokracia nuk mund të funksionojë plotësisht”, shton ajo. ---

Studim i rastit: Sulmet gjatë zgjedhjeve presidenciale 2024

Gjatë zgjedhjeve presidenciale të vitit 2024, Gordana Siljanovska Davkova, presidentja aktuale, ishte objektiv i sulmeve intensive në mediat sociale. Një nga fyerjet më të përdorura ishte termi “Baba Goga”, i cili nuk ishte vetëm një ofendim për moshën e saj, por edhe një mënyrë për ta tallur përfshirjen e saj politike.

Sipas Institutit për Studime të Komunikimit (ISK), 55% e komenteve në Facebook kundër kandidatëve femra ishin jashtëzakonisht toksike. Kandidata e partisë “E Majta”, Biljana Vankovska, megjithatë, nuk pësoi sulme të njëjtit nivel, duke treguar se lidhja me partitë e mëdha politike rrit rrezikun e sulmeve. ---

Çfarë mund të bëhet për të ndaluar këtë fenomen?

Për të luftuar gjuhën e urrejtjes kundër grave në politikë, ekspertët propozojnë:

• Moderim më i rreptë në mediat sociale, me algoritme që identifikojnë dhe fshijnë komente toksike.
• Ndërgjegjësimi i publikut përmes fushatave që theksojnë rëndësinë e pjesëmarrjes së grave në jetën politike.
• Ligje më të forta që parojnë kërcënimet dhe diskriminimin me bazë gjinore.
• Mbështetje institucionale për viktimat, duke garantuar ndjekje gjyqësore dhe mbrojtje të duhur.

Pa veprim të menjëhershëm, rreziku është që gratë të tërhiqen plotësisht nga debati politik, duke dobësuar demokracinë dhe duke e lënë vendin në duart e atyre që përdorin gjuhë të urrejtjes për të manipuluar opinionin publik.

Burimi i lajmit: lajmpress.org
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.