Kanceri i prostatës rritet alarmantisht: 5 shkaktarë të panjohur që mund të ndryshojnë gjithçka

Kanceri i prostatës kalon kancerin e gjirit: 50,000 meshkuj diagnostikohen çdo vit në Angli

Sipas të dhënave më të fundit të NHS, kanceri i prostatës ka zëvendësuar kancerin e gjirit si sëmundja më e diagnostikuar në Angli. Në katër vitet e fundit (2019–2023), rasti i meshkujve që vuajnë nga kjo sëmundje është rritur për 25%, duke arritur në më shumë se 50,000 diagnoza në vit. Nga këto, rreth 12,000 jetë humbasin çdo vit, duke e bërë atë një nga kërcënimet më serioze për shëndetin e meshkujve.

Ndërkaq, ekspertët theksojnë se rritja e shifrave nuk është vetëm rezultat i ndërgjegjësimit të përmirësuar ose jetëgjatësisë së meshkujve. Ka faktorë të panjohur që po ndikojnë në rritjen e agresivitetit të kësaj sëmundjeje, duke prekur edhe meshkujt në moshën 40–50 vjeç.

1. Obeziteti: Një armë e fshehtë kundër shëndetit meshkullor

Obeziteti është një nga shkaktarët kryesorë të rritjes së agresivitetit të kancerit të prostatës. Sipas Profesorit Chris Eden, urolog në Spitalin London Bridge, inde të dhjamit të tepërta mund të shkaktojnë inflamacion kronik, duke krijuar një mjedis ideal për zhvillimin e qelizave kancerogjene.

• Leptini dhe IGF-1 (hormone të lidhura me rritjen e qelizave) janë sekretuar nga qelizat e dhjamit dhe janë të lidhura me përparimin e kancerit.
• Në Angli, 67% e meshkujve janë mbipeshë ose obezë (BMI >25), krahasuar me 41% në vitin 2010.

“Dieta me yndyrë të ngopur rrit rrezikun e vdekjes nga kanceri i prostatës, megjithëse mekanizmi i saktë nuk është plotësisht i kuptuar,” shpjegon Prof. Eden.

2. Dieta e gabuar: Qumështi, ushqimet e përpunuara dhe rreziku i fshehtë

Cancer Research UK (CRUK) ka zbuluar se konsumimi i rregullt i qumështit dhe produkteve të kafshëve rrit nivelin e IGF-1, një hormon që ndihmon zhvillimin e qelizave kancerogjene. Për më tepër, ushqimet e ultra-përpunuara (të pasura me sheqer, kripë dhe yndyrë të ngopur) kontribuojnë në obezitet dhe rritjen e agresivitetit të kancerit.

Nga ana tjetër, dieta mesdhetare (e pasur me fruta, arra, perime dhe peshk) ka një efekt mbrojtës. Antioksidantët si likopeni (i pranishëm në domate të gatuara) mund të ngadalësojnë rritjen e qelizave kancerogjene.

3. Ndotja e ajrit: Një kërcënim i heshtur por i rrezikshëm

Një studim i botuar në Environmental Research zbuloi se meshkujt e ekspozuar ndaj ndotësve të ajrit (oksid azoti, benzen, grimca të materies) kanë një rrezik më të lartë për të zhvilluar kancer të prostatës. Në një periudhë dhjetëvjeçare, ata që jetonin në zona me ndotje të lartë kishin 30% më shumë gjasa për të diagnostikuar këtë sëmundje.

4. Mungesa e perimeve dhe frutave: Një problem i përhapur në Britani

Sipas një studimi të Nutrients (2020), 50% e burrave anglezë konsumojnë më pak se tre racione fruta dhe perime në ditë. Në grupmoshën 18–24 vjeç, konsumi është edhe më i ulët, duke rritur rrezikun e sëmundjeve kronike.

5. Mosha nuk është gjithmonë faktor vendimtar

Edhe pse kanceri i prostatës diagnostikohet më shpesh te meshkujt 75–79 vjeç, rritja e rasteve në meshkujt 40–50 vjeç është alarmuese. Shkaktarët janë të lidhur me mënyrën e jetesës moderne: dieta e pasigurt, mungesa e aktivitetit fizik dhe ekspozimi ndaj ndotësve.

Si mund të mbrohen meshkujt? Rekomandimet e ekspertëve

• Ushqimi i shëndetshëm: Përmbajini dietën me fruta, perime, arra dhe peshk. Evitoni ushqimet e përpunuara dhe yndyrën e ngopur.
• Testet e rregullta: Meshkujt mbi 50 vjeç duhet të bëjnë testin e PSA çdo vit.
• Lëvizja dhe pesha e shëndetshme: Aktiviteti fizik rregullor redukton rrezikun e obezitetit dhe kancerit.
• Mbrojtja nga ndotja: Përdorni maska në zona me ndotje të lartë dhe mbajini dritaret e shtëpisë të mbyllura gjatë orëve të kulmit.

Nga të dhënat e fundit, është e qartë se kanceri i prostatës nuk është më një problem vetëm i moshës së avancuar. Faktorët e jashtëm si dieta, ndotja dhe mungesa e aktivitetit fizik po e bëjnë atë një kërcënim gjithnjë e më të rëndë për meshkujt e të gjitha moshave.

Burimi i lajmit: shendeti.com.al
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.