Kosova shënon përparim në lirinë e mediave pas ndryshimeve gjyqësore – Raporti i Reporterëve pa Kufij

Kosova përmirëson pozicionin në indeksin botëror të lirisë së mediave

Sipas Raportit vjetor të Reporterëve pa Kufij për vitin 2026, Kosova ka shënuar një përparim të dukshëm në lirinë e medias, duke u ngritur në vendin e 99-të nga 180 shtete, nga vendi i 112-të në vitin 2025. Ky ndryshim pozitivi vlerësohet si rezultat i reformave gjyqësore dhe rishikimit të ligjeve që kanë ndikuar në pavarësinë e mediave.

Çfarë thotë raporti për lirinë e shtypit në Kosovë?

Raporti thekson se Gjykata Kushtetuese e Kosovës ka luajtur një rol kyç në mbrojtjen e lirisë së medias, duke shfuqizuar Ligjin për Komisionin e Pavarur për Media (KPM) në prill 2025. Gjykata konstatoi se disa nene të ligjit ishin jo-kushtetuese, duke iu referuar procedurave të paqëndrueshme në zgjedhjen e anëtarëve të KPM-së, kompetencave të komisionit dhe mungesës së transparencës në sanksionet ndaj mediave.

Sulmet ndaj gazetarëve dhe kufizimet në qasjen e informacionit

Edhe pse sistemi gjyqësor po përmirësohet, gazetarët në Kosovë vazhdojnë të përballen me sfida të mëdha:

• Paditë SLAPP: Gazetarët janë subjekt i padive strategjike nga bizneset dhe politikanët, të cilat kanë për qëllim të cenojnë lirinë e tyre të shprehjes.
• Kufizime në informacionin publik: Zbatimi i dobët i ligjit pengon qasjen në dokumentet zyrtare, duke bërë që shumë media të varen nga financime private apo ndërkombëtare.
• Sulme fizike dhe kërcënime: Disa gazetarë kanë qenë viktima të sulmeve nga rrjete kriminale ose për shkak të tensioneve politike ndërmjet Prishtinës dhe Beogradit.
• Diskriminimi ndaj mediave në gjuhën serbe: Këto media raportojnë për presion nga forcat politike serbe dhe mungesë të qasjes në informacion në gjuhën e tyre, edhe pse kjo është e garantuar nga Kushtetuta.

Financimi i mediave: Varësia nga interesat politike dhe biznesore

Raporti vëren se shumica e mediave në Kosovë financohen nga reklamat private, ndërsa disa mbështeten nga autoritetet lokale apo partitë politike. Kjo ekspozon redaksitë ndaj ndërhyrjeve nga grupet me interes të veçantë. Mediat në gjuhën serbe janë veçanërisht të prekshme, pasi varen nga financime nga Serbia, ndërsa mediat e pavarura mbështeten nga donatorë ndërkombëtarë.

Përgjigja e institucioneve dhe reagimi i ekspertëve

Këshilltarja ligjore Flutura Kusari, nga Qendra Evropiane për Liri të Shtypit, ka vlerësuar se përmirësimi i pozicionit të Kosovës është 100% meritë e sistemit gjyqësor. Ajo ka kritikuar ashpër Qeverinë për hartimin e ligjeve pa konsultim me sektorin e mediave, duke iu referuar procesit të nxituar për Ligjin e KPM-së, i cili ka dëmtuar reputacionin e vendit në nivel global.

Kusari ka shprehur shpresën se Lëvizja Vetëvendosje do të përmirësojë gabimet në legjislacion gjatë hartimit të një ligji të ri për KPM-në, duke garantuar pavarësinë e mediave dhe respektimin e standardeve evropiane.

Si është gjendja e medias në Ballkanin Perëndimor?

Edhe pse Kosova ka përmirësuar pozicionin e saj, ajo nuk është më e mirë në rajon. Sipas Raportit të Reporterëve pa Kufij:

• Mali i Zi: Vendin e 41-të (nga 37 në 2025).
• Maqedonia e Veriut: Vendin e 45-të (rënie nga vendi i 42-të).
• Shqipëria: Vendin e 83-të (rënie nga 80).
• Bosnja dhe Hercegovina: Vendin e 90-të (rënie nga 86).
• Serbia: Vendin e 104-të (rënie nga 96).

Raporti thekson se edhe pse disa nga këto vende po përpiqen të bëhen pjesë e Bashkimit Evropian, ato janë të ekspozuara ndaj propagandës dhe kanë një mjedis të ashpër për gazetarët. Rajoni i Evropës Lindore dhe Azisë Qendrore vazhdon të renditet në vendin e parafundit në indeks, ndërsa zona e BE-së dhe Ballkanit Perëndimor po përballet me rënie në kushte të gazetarisë.

Përfundim: Një hapi përpara, por rrugë e gjatë për të ardhmen

Përparimi i Kosovës në indeksin e lirisë së mediave është një sinjal i mirë, por sfidat mbeten të mëdha. Sistemi gjyqësor ka treguar se mund të jetë mbrojtësi më i fortë i lirisë së shprehjes, por pa reforma të mëtejshme në legjislacion, transparencë dhe mbrojtje kundër sulmeve ndaj gazetarëve, Kosova mund të humbasë përsëri pozicionet e fituara. Raporti i Reporterëve pa Kufij shërben si një thirrje për veprim, duke theksuar nevojën për një mediat të pavarur, të financuar në mënyrë të qëndrueshme dhe të mbrojtur nga ndërhyrjet politike.

Burimi i lajmit: ina-online.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.