Macedonia e Veriut: vendi me numrin më të lartë të vdekjeve nga ndotësia PM2.5 në Evropë

Macedonia e Veriut: vendi me numrin më të lartë të vdekjeve nga ndotësia PM2.5 në Evropë

Një raport i fundit i Agjencisë Evropiane të Mjedisit (EEA) ka hedhur dritë mbi një problem serioz shëndetësor në Macedoninë e Veriut. Sipas këtij dokumenti, vendi ynë renditet në kreshtën e parë të Evropës për numrin e vdekjeve të lidhura drejtpërdrejt me ndotësinë e ajrit, konkretisht me grimcat e hollë PM2.5.

Cfarë thotë raporti i EEA?

Sipas të dhënave të EEA-s, Macedonia e Veriut ka një nga normat më të larta të vdekshmërisë në kontinentin evropian për shkak të ekspozimit ndaj grimcave PM2.5. Këto grimca, të cilat kanë diametër më të vogël se 2.5 mikrometra, janë aq të vogla sa depërtojnë thellë në mushkëri dhe gjak, duke shkaktuar sëmundje të rënda si kanceri i mushkërive, sëmundjet kardiovaskulare dhe problemet respiratore.

Numrat që alarmojnë

Raporti i EEA-s vëren se në Macedonia e Veriut, numri i vdekjeve të parakohshme për shkak të ndotësisë së ajrit arrin në mbi 3,000 vjetërisht. Kjo do të thotë se, në mesatarë, 8 persona vdesin çdo ditë për shkak të ajrit të ndotur. Për krahasim, në vendet e BE-së, kjo normë është shumë më e ulët, duke treguar se problemi i ndotësisë në vendin tonë është një emergjencë publike.

Shkaqet e ndotësisë PM2.5 në vend

Ndotësia e ajrit në Macedonia e Veriut është rezultat i një kombinimi të faktorëve, duke përfshirë:

• Industrializimi i papërballuar: Fabrikat dhe uzinat e vjetëruara lëshojnë sasi të mëdha të grimcave të dëmshme.
• Transporti i tepërt: Automjetet e vjetra dhe mungesa e transportit publik efikas kontribuojnë në rritjen e ndotësisë.
• Pemëzimi i dobët: Mungesa e hapësirave të gjelbra dhe pemëzimi i pamjaftueshëm pengojnë filtrimin natyror të ajrit.
• Përdorimi i lëndëve djegëse të ngurtë: Shumë familje përdorin dru ose qymyr për ngrohje, duke shtuar ndotësinë gjatë dimrit.

Pasojat për shëndetin publik

Ekspertët shëndetësorë kanë lidhur ndotësinë e ajrit me një rritje të sëmundjeve kronike, duke përfshirë astmën, bronkitin kronik dhe sëmundjet e zemrës. Fëmijët dhe të moshuarit janë grupet më të prekura, por edhe të rriturit në fuqi punuese vuajnë nga efekte të tilla si lodhja e përhershme, kollitja dhe ulja e performancës kognitive.

Çfarë duhet të bëhet?

Për të përmirësuar cilësinë e ajrit dhe të reduktojë numrin e vdekjeve, ekspertët rekomandojnë:

• Modernizimi i industriës: Investime në teknologji të pastër dhe rregullore më të rrepta për emetimet e ndërmarrjeve.
• Zhvillimi i transportit publik: Nxitja e përdorimit të mjeteve publike dhe elektrike për të ulur emetimet nga automjetet.
• Fushatat e pemëzimit: Rritja e numrit të pemëve në qytete për të përmirësuar cilësinë e ajrit.
• Ndërhyrjet në nivel shtëpiak: Subvencionimi i sistemeve të ngrohjes alternative për familjet që përdorin lëndë djegëse të ngurtë.
• Monitorimi i vazhdueshëm: Përmirësimi i sistemit të monitorimit të cilësisë së ajrit për të siguruar të dhëna në kohë reale.

Një thirrje për veprim

Raporti i EEA-s nuk është thjesht një sinjal paralajmërues, por një thirrje urgjente për veprim. Nëse nuk merren masa të menjëhershme, Macedonia e Veriut mund të përballet me një krize shëndetësore edhe më të thellë në vitet që vijnë. Qeveria, institucionet lokale dhe shoqëria civile duhet të bashkohen për të zbatuar strategji të qëndrueshme që do të mbrojnë shëndetin e qytetarëve.

Ndotësia e ajrit nuk është vetëm një problem mjedisor, por edhe një çështje jetësore. Koha për të vepruar është tani, përpara se situata të dalë nga kontrolli.

Burimi i lajmit: zhurnal.mk
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.