Maqedonia e Veriut në rrezik: A po përsëritet modeli hungarez i ndikimit rus?

Maqedonia e Veriut në rrezik: A po përsëritet modeli hungarez i ndikimit rus?

Në një kontekst të ndërlikuar gjeopolitik, afera e spiunazhit në Maqedoninë e Veriut po ngre shqetësime serioze për depërtimin e ndikimeve të huaja në institucione të rëndësishme shtetërore. Ky incident nuk është më një çështje e izoluar ballkanike, por një alarm i drejtpërdrejtë për Perëndimin, i cili vëzhgon me shqetësim rritjen e presionit rus në vende anëtare të NATO-s dhe Bashkimit Evropian.

Raportet e fundit, duke përfshirë edhe ato të The Washington Post, tregojnë se Hungaria e Viktor Orbánit ka shërbyer si një "dritare ruse" brenda BE-së. Ish-ministri i Jashtëm hungarez, Péter Szijjártó, dyshohet se ka transmetuar informacione të brendshme të BE-së te Rusia, duke i dhënë Moskës një avantazh strategjik në negociatat e ndryshme.

Modeli hungarez: Një shembull alarmant

Sipas analistëve, depërtimi rus në institucione nuk ndodh më përmes operacioneve spektakolare, por përmes:

• Depërtimit politik në qarqet vendimmarrëse;
• Ndërhyrjes në proceset vendimmarrëse të BE-së;
• Kontrollit të narrativave përmes medieve dhe rrjeteve sociale;
• Shfrytëzimit të institucioneve të dobëta për të përhapur ndikim.

Ky model, i cili ka bërë që Hungaria të shihet si një "portë e ndikimit rus" në BE, po shqetëson gjithnjë e më shumë edhe në Shkup. Nëse dyshimet për rrjedhje informacioni nga institucione të tilla si Presidenca ose Siguria janë të vërteta, atëherë Maqedonia e Veriut po përsërit modelin e Hungarisë.

Lidhjet politike mes Shkupit dhe Budapestit

Afërsia midis qeverisë së Hristijan Mickoskit dhe Viktor Orbánit është një faktor kyç që shton shqetësimin. Qeveria hungareze ka mbështetur strukturat konservatore dhe nacionaliste në Ballkan, duke përfshirë edhe VMRO-DPMNE-në. Një shembull i tillë është azili politik i ish-kryeministrit Nikolla Gruevski në Hungari, një akt që ka ngritur dyshime për lidhjet e thella midis elitave politike të të dy vendeve.

Për më tepër, Maqedonia e Veriut ka marrë mbështetje financiare nga Hungaria, gjë që kritikuet e Mickoskit e shohin si një formë të varësisë strategjike. Kjo bashkëpunim nuk është vetëm ekonomik, por edhe politik, duke rritur perceptimin e një ndikimi të jashtëm në vend.

Reagimi i Mickoskit: Një strategji e njohur

Kritikët e Mickoskit argumentojnë se ai po përdor të njëjtën strategji si Viktor Orbán: minimizimin e rrezikut, sulm ndaj institucioneve hetuese dhe relativizimin e ndikimit rus. Në vend që të trajtojë aferën me seriozitet, ai e paraqet si një "lojë politike" dhe propagandë opozitare.

Sidoqoftë, analistët e sigurisë shohin këtë reagim si një rrezik të madh. Historia e Hungarisë ka treguar se depërtimi rus fillon gradualisht, përmes normalizimit të ndikimit politik dhe diskreditimit të institucioneve që hetojnë.

Ballkani: Një terren i ndjeshëm për luftë hibride

Ballkani ka qenë gjithmonë një rajon i ndjeshëm për ndikime të huaja. Në këtë kontekst:

• Serbia mbetet e lidhur ngushtë me Rusinë;
• Moska investon në media dhe rrjete politike anti-perëndimore;
• Vendet e rajonit kanë institucione të dobëta dhe polarizim politik të thellë.

Nëse në Maqedoninë e Veriut flitet për rrjedhje informacioni, depërtim në institucione presidenciale dhe mungesë bashkëpunimi institucional, atëherë alarmi bëhet jo vetëm vendor, por edhe rajonal dhe euroatlantik.

Deklarata e Bardhyl Mahmutit: Një sinjal alarmues

Në këtë klimë tensioni, deklarata e Bardhyl Mahmutit, i cili ka thënë se Maqedonia e Veriut është bërë "e rrezikshme për shqiptarët dhe stabilitetin rajonal", nuk është vetëm emocionale. Ajo reflekton frikën se institucione të rëndësishme po dobësohen ndërsa ndikimet e huaja po shtohen.

Ky është modeli klasik i luftës hibride: destabilizim gradual përmes mosbesimit, polarizimit dhe krizës institucionale.

A po hyn Maqedonia e Veriut në zonën gri të sigurisë?

Pyetja që po shtrohet në qarqet diplomatike është: A po hyn Maqedonia e Veriut në një zonë të "gri" të sigurisë, ku ajo mbetet anëtare e NATO-s por është e depërtuar gradualisht nga ndikime të huaja?

Një shtet që heton dyshime për spiunazh në nivele të larta, ka përplasje institucionale dhe relativizon rrezikun, rrezikon të shihet si një hallkë e dobët në arkitekturën euroatlantike të Ballkanit.

Nëse Hungaria sot shihet si "dera e Moskës" në BE, frika është që Maqedonia e Veriut të mos bëhet versioni ballkanik i këtij modeli: një shtet formalisht pro-perëndimor, por i depërtuar nga rrjete politike, mediatike dhe inteligjente të lidhura me interesa të huaja.

Në fund të fundit, afera e spiunazhit në Shkup nuk është më vetëm një krizë politike e brendshme. Ajo është një test serioz për sigurinë e gjithë rajonit.

Burimi i lajmit: flaka.com.mk
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.