Marrëveshja SHBA-Iran: Fituesit, humbësit dhe 300 miliardë dollarë që ndryshojnë Lindjen e Mesme

Marrëveshja që ndryshoi paradigmën: Kush fitoi dhe kush humbi në marrëveshjen SHBA-Iran

Një marrëveshje historike ka ndryshuar rrjedhën e luftës ndërmjet Shteteve të Bashkuara dhe Iranit, duke i detyruar të dy palët të pranojnë realitetin e ri në Lindjen e Mesme. Pas dekadave të konflikteve, sanksionesh dhe tensionesh, marrëveshja e draftuar paraqet një kthesë të madhe në marrëdhëniet ndërkombëtare. Por kush janë fituesit dhe humbësit në këtë marrëveshje? dhe çfarë ndryshimesh sjell ajo për rajonin? ---

Armiqësia e shuar: Armëpushimi që përfshin edhe Libanin

Neni i parë i marrëveshjes përcakton një armëpushim të menjëhershëm dhe të përhershëm midis SHBA-së dhe Republikës Islamike të Iranit. Por ndryshe nga marrëveshjet e mëparshme, ky armëpushim nuk kufizohet vetëm në luftimet direkte ndërmjet të dy palëve. Kërkesa iraniane për përfshirjen e Libanit u pranua plotësisht, duke e bërë këtë vend një pjesë të pandashme të marrëveshjes.

• Përfundimi i luftës në të gjitha frontet, duke përfshirë edhe zonat e konfliktit në Liban.
• Angazhimi për mosfillim të operacioneve ushtarake në të ardhmen.
• Garancia për integritetin territorial të vendeve të përfshira në marrëveshje.

Për Uashingtonin, ky armëpushim është një kapitulim i detyruar, ndërsa për Teheranin, është njohja e Libanit si një shtyllë politike e rëndësishme. Përfshirja e këtij vendi në paragrafin e parë ishte një kusht i domosdoshëm për regjimin iranian. ---

60 ditë për marrëveshjen finale: Një garë kundër kohës apo diplomaci e shpejtë?

Marrëveshja parashikon që palët të finalizojnë një marrëveshje përfundimtare brenda 60 ditëve, një afat shumë i shkurtër për një konflikt që zgjatë dekada. Për Donald Trump, ky është një mundësi për të pretenduar një sukses të madh politik, duke arritur një marrëveshje bërthamore me Iranin në një kohë shumë më të shkurtër se ajo që mori Barack Obama për marrëveshjen JCPOA.

Sidoqoftë, shumë ekspertë janë skeptikë në lidhje me këtë afat të shkurtër. Përfshirja e kufijve për pasurimin e uraniumit, rregullat e inspektimeve dhe kalendari i heqjes së sanksioneve janë çështje komplekse që kërkojnë kohë. Është kjo një garë kundër kohës për propagandë apo një hap i vërtetë drejt paqes? ---

Ngushtica e Hormuzit: Kontrolli i Iranit mbi një arterie globale

Një nga kapitujt më të rëndësishëm të marrëveshjes është ajo që trajton rihapjen e ngushticës së Hormuzit, një nga arteriet më të rëndësishme të tregut të naftës në botë. Shtetet e Bashkuara pranojnë të heqin bllokadën detare dhe të lejojnë rikthimin e trafikut në nivelet para konfliktit. Në këmbim, Irani pranon të rihapë ngushticën dhe të garantojë kalimin e sigurt të anijeve tregtare për 60 ditë.

Por pika kyçe është se Irani do të kontrollojë menaxhimin e ardhshëm të ngushticës. Dokumenti parashikon që Teherani të nisë dialog me shtetet bregdetare të Gjirit Persik për të përcaktuar shërbimet detare. Kjo do të thotë se, edhe pse ngushtica do të rihapet, kontrolli i saj do të mbetet në duart e Iranit, duke e vendosur atë në një pozicion të fuqishëm në marrëdhëniet e ardhshme. ---

Paketa financiare e madhe: 300 miliardë dollarë për rindërtimin e Iranit

Një nga fitimet më të mëdha për Iranin është paketa financiare e madhe që parashikohet në marrëveshje. Shtetet e Bashkuara, në koordinim me partnerët rajonalë, angazhohen të vënë në dispozicion të paktën 300 miliardë dollarë për rindërtimin dhe zhvillimin ekonomik të Iranit. Kjo përfshin:

• Fonde për rindërtimin e infrastrukturës të shkatërruara gjatë luftës.
• Licenca dhe lehtësira financiare për të lejuar qarkullimin e fondeve.
• Përjashtime dhe autorizime për të lehtësuar importet dhe eksportet.

Për Teheranin, kjo është një dëshmi se SHBA-ja ka pranuar përgjegjësinë për dëmet e luftës. Për amerikanët, është një mënyrë për të bindur Iranin të ulet në tryezën e negociatave për çështjen bërthamore. ---

Fundi i sanksioneve: Nafta, fondet e ngrira dhe një rrugëdalje nga kriza

Një nga fitoret më të mëdha për Iranin është heqja e të gjitha sanksioneve, duke përfshirë ato të Këshillit të Sigurimit të OKB-së dhe të Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike. Kjo do të thotë fundi i izolimit ekonomik që ka dobësuar monedhën kombëtare dhe ka vështirësuar importet e teknologjisë dhe ilaçeve.

Një tjetër fitore e madhe është rihapja e eksportit të naftës iraniane. Dokumenti parashikon që SHBA-ja të lëshojë autorizime për eksportin e naftës bruto, produkteve të naftës dhe shërbimeve të lidhura me to. Kjo do të sjellë valutë të huaj për Iranin, duke i lejuar atë të rikuperojë ekonominë e tij.

Përfundimisht, marrëveshja parashikon edhe rikthimin e fondeve të ngrira jashtë vendit. Kjo do të thotë që Irani do të rimarrë kontrollin mbi miliarda dollarë që kanë qenë të bllokuara për vite me rradhë. ---

Perspektiva e ardhshme: Një marrëveshje që mund të ndryshojë gjithçka

Marrëveshja ndërmjet SHBA-së dhe Iranit është një hap i madh drejt paqes në Lindjen e Mesme. Por ajo gjithashtu paraqet shumë sfida. Nga kontrolli i ngushticës së Hormuzit te heqja e sanksioneve, secili kapitul i marrëveshjes ka implikime të mëdha për të dy palët dhe për rajonin në tërësi. A do të jetë kjo marrëveshja një fillim i ri apo thjesht një armëpushim i përkohshëm?

Një gjë është e qartë: Lindja e Mesme nuk do të jetë më e njëjta pas këtij marrëveshjeje.

Burimi i lajmit: opinion.al
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.