Paga kalimtare për ish-deputetët: 150 mijë euro/muaj – pse ekspertët kërkojnë ndryshime?

Paga kalimtare: një përfitim i diskutueshëm që i kushton shtetit miliona

Në një kontekst ekonomik të vështirë për Kosovën, ku inflacioni arrin 6.8% dhe paga mesatare është vetëm 713 euro, sistemi i pagës kalimtare për ish-deputetët ka hyrë në qendër të debateve. Nga buxheti i shtetit, mbi 150 mijë euro në muaj shkojnë për të paguar ish-deputetët që nuk ushtrojnë më funksionin parlamentar, pavarësisht se ligji e parashikon këtë kompensim. Por a është kjo praktikë e justifikueshme?

Si funksionon paga kalimtare dhe çfarë kushton shtetit?

Sipas Ligjit për të drejtat dhe përgjegjësitë e deputetit, ish-deputetët kanë të drejtë të marrin një pagë mujore prej 1.914 euro për një periudhë deri në 12 muaj pas përfundimit të mandatit. Në legjislaturën e fundit, e cila zgjati vetëm 2 muaj e 17 ditë, 80 nga 120 deputetët aplikuan për këtë përfitim, duke rezultuar në një shpenzim vjetor prej afërsisht dy milionë eurosh.

Një ish-deputet mund të marrë deri në 23 mijë euro në një vit, pa punuar fare në Kuvend. Kjo praktikë, megjithëse e ligjshme, ka nxitur kritika të ashpra nga ekspertët dhe organizatat e shoqërisë civile.

Ekspertët: "Një sistem që krijon hendek midis ligjit dhe etikës"

Sipas Melos Kolshi, hulumtues ligjor në Institutin e Kosovës për Drejtësi (IKD), paga kalimtare, edhe pse e ligjshme, krijon një kontradiktë të qartë midis asaj që lejon ligji dhe asaj që kërkon etika publike. Në një vend ku papunësia është 10.9% dhe kostot e jetesës janë në rritje, një kompensim i tillë për ish-deputetët që kanë mundësi të kthehen në profesionet e tyre ose kanë burime të tjera të të ardhurave, është vështirë të justifikohet.

Kolshi propozon një model më fleksibil, duke sugjeruar që periudha e pagës kalimtare të jetë proporcionale me kohëzgjatjen reale të mandatit, ose të zbatohet një sistem gradual që zvogëlon kompensimin me kalimin e kohës.

Fehmi Mehmeti: "Dy milionë euro mund të përdoren më mirë"

Fehmi Mehmeti, ish-guvernator i Bankës Qendrore të Kosovës, e konsideron këtë pagesë të paarsyeshme në kushtet aktuale ekonomike. Ai sugjeron që paga kalimtare të kufizohet në 3 deri në 6 muaj, ose të lidhet ngushtë me kohëzgjatjen e shërbimit parlamentar.

“Dy milionë euro në vit do të mund të përdoreshin për arsim, shëndetësi, bursa studentore ose programe punësimi”, thotë Mehmeti, duke theksuar se transparenca dhe përgjegjësia në përdorimin e fondeve publike janë thelbësore.

Një sistem politik që shton barrën financiare

Vetëm gjatë një viti e gjysmë, Kosova ka mbajtur tre palë zgjedhje parlamentare, një tregues i paqëndrueshmërisë politike që ndikon drejtpërdrejt në shpenzimet shtetërore. Pas zgjedhjeve të 7 qershorit, rezultatet janë ende në pritje, por sipas të dhënave paraprake, Lëvizja Vetëvendosje ka fituar 53 ulëse, ndërsa partitë e tjera kanë ndarë mandatet e mbetura.

Nga legjislatura e fundit, 36 deputetë kanë mbetur jashtë Kuvendit, por numri përfundimtar i përfituesve të pagës kalimtare do të dihet vetëm pas formimit të Qeverisë së re.

Çfarë duhet ndryshuar në ligj?

Ekspertët pajtohen se baza ligjore duhet të rishikohet, duke përmirësuar kohëzgjatjen, kushtet dhe transparencën e pagës kalimtare. Një model më i drejtë dhe proporcional me kohëzgjatjen reale të mandatit do të ishte një hap i mirë drejt një sistemi më të qëndrueshëm dhe të drejtë.

Ndërkohë, qytetarët e Kosovës vazhdojnë të pyesin: a është koha që ligji të ndryshojë për të përputhur me realitetin ekonomik dhe nevojat e shoqërisë?

Burimi i lajmit: orainfo.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.