Pusteci, simbolika e tensionit: pse Shkupi i afrohet Greqisë, Bullgarisë dhe Serbisë, por e sfidon Shqipërinë?

Pusteci, simbolika e tensionit: pse Shkupi i afrohet Greqisë, Bullgarisë dhe Serbisë, por e sfidon Shqipërinë?

Vizita e kryeministrit maqedonas Hristijan Mickoski në Pustec nuk ishte një akt i thjeshtë ceremonial. Nga organizimi i aktivitetit deri te mesazhet politike që u artikuluan, gjithçka doli si një demonstrim identitar maqedonas në territorin shqiptar, duke lënë simbolikën e shtetit mikpritës në plan të dytë.

Në Ballkan, simbolika nuk është një detaj i vogël. Himnet, flamujt, gjuha dhe protokolli janë mjete të fuqishme politike. Prandaj, mungesa e himnit shqiptar, mungesa e flamujve shqiptarë dhe mos përkthimi i fjalimit të Mickoskit në shqip nuk u perceptuan si gabime teknike, por si një sjellje me ngarkesë politike të qartë.

Paradoksi i madh: me kë ka problem Shkupi?

Nëse analizojmë historinë moderne të rajonit, Maqedonia e Veriut ka pasur konflikte të vazhdueshme me pothuajse të gjithë fqinjët e saj:

• Greqia ka kontestuar emrin, simbolikën shtetërore dhe identitetin historik maqedonas, duke arritur deri në Marrëveshjen e Prespës, e cila solli ndryshimin e emrit kushtetues dhe modifikimin e flamurit në periudha të ndryshme.
• Bullgaria vazhdon të kontestojë gjuhën dhe identitetin maqedonas, duke përdorur integrimin evropian si mekanizëm presioni politik.
• Serbia ka ushtruar ndikim të madh politik, kulturor dhe kishtar mbi rajonin maqedonas, ndërsa tensionet rreth Kishës Ortodokse Maqedonase kanë qenë pjesë e konflikteve të gjata rajonale.

Në këtë kontekst, dy shtetet që nuk kanë hapur konteste identitare ndaj maqedonasve janë Shqipëria dhe Kosova.

Pse Shkupi i afrohet fqinjëve që e kanë sfiduar, por e sfidon Shqipërinë?

Shqipëria:

• Njeh pakicën maqedonase;
• Lejon organizimin kulturor dhe arsimor;
• Nuk konteston gjuhën maqedonase;
• Nuk ka pretendime territoriale;
• Nuk ka kërkuar ndryshim identiteti apo simbolesh shtetërore.

Kjo e bën edhe më të habitshme faktin që ndaj shqiptarëve dhe Shqipërisë shfaqet herë pas here një nervozizëm politik në Shkup.

Arsyet politike për këtë sjellje

Ka disa faktorë që shpjegojnë këtë dinamikë:

1. Nacionalizmi i brendshëm maqedonas kërkon një “kundërshtar”
   Pas kompromisit me Greqinë dhe presionit nga Bullgaria, politika maqedonase ndodhet në krizë identitare. Një pjesë e elitës politike në Shkup kërkon të rikthejë legjitimitetin përmes demonstrimeve simbolike të “mbrojtjes së identitetit maqedonas”.
2. Shqiptarët shihen si faktor i brendshëm, jo si fqinj klasik
   Zyrtarisht, shqiptarët përbëjnë rreth 29.5% të popullsisë në Maqedoninë e Veriut, ndërsa vlerësime të ndryshme pretendojnë për përqindje më të lartë. Kjo e bën çështjen shqiptare shumë më sensitive për establishmentin maqedonas.

Pusteci si demonstrim identitar: disproporcioni simbolik

Ceremonia në Pustec kishte një karakter të fortë identitar maqedonas. Vetë Mickoski foli për maqedonasit në Shqipëri si “pjesë e pandashme e trungut maqedonas”.

Por problemi nuk ishte përkujtimi i komunitetit maqedonas në Shqipëri. Problemi ishte disproporcioni simbolik:

• Vetëm himni maqedonas;
• Dominim vizual i flamujve maqedonas;
• Mungesë e gjuhës shqipe në komunikim;
• Mungesë e hapësirës për media shqiptare.

Kjo krijoi perceptimin se ceremonia nuk ishte aktivitet bilateral miqësor, por afirmim unilateral nacional.

Heshtja e partnerëve shqiptarë në Shkup: një element i rëndësishëm

Mungesa e një reagimi të fortë nga partnerët shqiptarë në qeverinë e Shkupit ka krijuar përshtypjen se:

• Për hir të pushtetit, relativizohen çështje simbolike;
• Minimizohen incidentet që në rrethana të tjera do të kishin prodhuar reagime të forta politike.

Kjo lidhet edhe me tensionet e fundit midis eksponentëve të VLEN-it dhe mediave apo figurave publike në Shqipëri, ku debatet për një skeç humoristik u shndërruan në sulme politike ndaj “Tiranës zyrtare”.

Konkluzioni: Pusteci si simptomë e një krize më të thellë

Ajo që ndodhi në Pustec nuk është një incident i izoluar. Ai përputhet me një klimë më të gjerë politike ku:

• Nacionalizmi maqedonas po rikthehet në formë simbolike;
• Raportet me shqiptarët trajtohen me dyshim;
• Shqipëria, edhe pse fqinj që nuk ka konteste identitare ndaj maqedonasve, po trajtohet me ftohtësi politike.

Paradoksi mbetet i madh: Shtetet që kanë kontestuar identitetin maqedonas kanë detyruar Shkupin në kompromise historike. Ndërsa ndaj shqiptarëve — që nuk kanë hapur konteste identitare — shpesh shfaqet më shumë nervozizëm sesa mirëkuptim.

Dhe pikërisht kjo e bën episodin e Pustecit më shumë se një debat protokolli: e bën simptomë të një krize politike dhe identitare në raportin e Shkupit me shqiptarët.

Burimi i lajmit: flaka.com.mk
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.