Rritje alarmant e vetëvrasjeve në Maqedoninë e Veriut: 37.3% më shumë raste në vitin 2025

Rritje alarmant e vetëvrasjeve në Maqedoninë e Veriut: 37.3% më shumë raste në vitin 2025

Maqedonia e Veriut po përballet me një krize të thellë shëndetësore dhe sociale, pasi statistikat zyrtare të vitit 2025 zbulojnë një rritje të alarmantë prej 37.3% në numrin e vetëvrasjeve, duke e ngritur këtë fenomen në një nivel kritike. Nga 83 raste të regjistruara në vitin 2024, numri u rrit në 114 vetëvrasje gjatë vitit të kaluar, duke theksuar nevojën urgjente për ndërhyrje institucionale dhe mbështetje psikologjike për popullatën.

Një nga të dhënat më shqetësuese është se 88 nga 114 viktimat ishin meshkuj, kryesisht të moshës mbi 30 vjeç, duke treguar se grupmosha dhe gjinia janë faktorë kyç në këtë trend tragjik. Shkupi, si qendra më e madhe urbane e vendit, ka regjistruar 32 raste, duke u vërejtur një rritje prej 28% krahasuar me vitin e kaluar. Ndërkohë, qytetet e Velesit, Shtipit dhe Kumanovës gjithashtu kanë pësuar një rritje të ndjeshme në numrin e vetëvrasjeve, duke theksuar se ky problem nuk është i kufizuar në një zonë të caktuar gjeografike.

Metodat më të përdorura dhe shkaqet e thella

Analiza e metodave të përdorura në vetëvrasje zbulon se varja ishte metoda më e zakonshme, duke u përdorur në 53 raste. Kjo është e ndjekur nga kërcimi nga lartësia (25 raste) dhe përdorimi i armëve të zjarrit (12 raste). Në një numër më të vogël të rasteve, viktimat kanë përdorur helmime me substanca toksike, mbytje në ujë ose prerje venash. Këto metodë të dhunshme dëshmojnë për një desperim të thellë dhe mungesë të mbështetjes emocionale në momentet kritike.

Shkaqet e vetëvrasjeve janë shumëfishe, por çrregullimet mendore përmenden si një nga faktorët kryesorë. Sidoqoftë, në shumë raste, shkaqet e vërteta mbeten të panjohura, duke theksuar nevojën për studime më të thella dhe ndërhyrje të hershme në fushën e shëndetit mendor. Specialistët në fushën e psikologjisë kanë theksuar se stigma shoqërore dhe mungesa e aksesit në trajtim psikologjik janë faktorë që kontribuojnë në rritjen e këtij problemi.

Kriminaliteti dhe dhuna: një panoramë e ndërlikuar

Ndërkohë, statistikat për kriminalitetin e dhunshëm në Maqedoninë e Veriut tregojnë një tendencë në rritje, me një rritje prej 5.7% krahasuar me vitin e kaluar. Gjithsej janë regjistruar 2.020 krime të dhunshme, ku më të shpeshtat janë rreziku i sigurisë, dhuna, lëndimi i rëndë trupor dhe përdorimi i armëve gjatë grindjeve. Dhuna dhe lëndimi i rëndë trupor kanë rënë me 10%, por kjo nuk duhet të mashtrojë, pasi krime të tjera kanë shënuar një rritje midis 6% dhe 13%.

Në vitin 2025, janë regjistruar gjithsej 22 vrasje, nga të cilat 21 janë zgjidhur, ndërsa një rast mbetet i pazgjidhur në zonën e Tetovës. Gjysma e vrasjeve janë kryer me armë zjarri, ndërsa pjesa tjetër me mjete të mprehta ose përdorimin e forcës fizike. Në dy raste janë regjistruar vrasje të dyfishta, të ndjekura nga vetëvrasja e autorit, duke theksuar se dhuna dhe vetëdëmtimi janë të ndërlidhur në shumë situata.

Tentativat e vrasjes: një rënie e vogël por e dukshme

Një ndalesë të vogël në trendin e dhunës është shënuar në tentativat e vrasjes, të cilat kanë pësuar një rënie prej 9.6%. Gjithsej janë regjistruar 47 tentativa, me Shkupin që mbetet qyteti më i prekuri (19 raste). Megjithatë, në zona si Shtipi, Manastiri dhe Ohri, janë regjistruar rritje të konsiderueshme të krimeve, duke treguar se problemet e dhunës janë të përhapura në të gjithë vendin.

Autorët e krimeve janë kryesisht meshkuj, dhe në disa raste janë përfshirë edhe fëmijë, duke theksuar nevojën për programe parandaluese dhe ndërhyrje të hershme në komunitete të caktuara.

Ndërhyrja institucionale dhe thirrja për veprim

Këto statistika të alarmuara kanë nxitur thirrje nga organizatat e të drejtave të njeriut dhe ekspertët e shëndetit mendor për ndërhyrje të menjëhershme. Qeveria e Maqedonisë së Veriut është thirrur të investojë në programet e mbështetjes psikologjike, duke ofruar trajtim falas për ata që kanë nevojë, si dhe të përmirësojë aksesin në shërbimet sociale për grupmoshat më të prekura.

Në një deklaratë të fundit, ministri i Brendshëm ka theksuar se forcat e rendit janë duke intensifikuar kontrollin në zonat më të prekura, ndërsa janë ngritur edhe linja telefonike për ndihmë emergjente për individët që ndihen të rrezikuar. Megjithatë, ekspertët thonë se zgjidhja e këtij problemi kërkon një qasje multidimensionale, që përfshin edhe edukimin e shoqërisë për shëndetin mendor dhe eliminimin e stigmës që rrethon çrregullimet psikologjike.

Perspektiva për të ardhmen: shpresë dhe veprim

Edhe pse statistikat janë të tmerrshme, ka edhe shenja të shpresës. Në vitin 2024, për shembull, kishte një rritje prej 116% në tentativa vrasjeje, duke treguar se problemet e dhunës janë të ndërlidhura me faktorë të ndryshëm socio-ekonomikë. Ndërkohë, rënia e vetëvrasjeve në vitin 2024 (13.5% më pak se në vitin 2023) tregon se ndërhyrjet e hershme mund të kenë efekt pozitiv.

Për të përmirësuar gjendjen, ekspertët propozojnë: krijuar qendra të trajtimit psikologjik në të gjitha qytetet kryesore, fushata ndërgjegjësuese për shëndetin mendor, mbështetje financiare për familjet në nevojë dhe bashkëpunim më të ngushtë me organizatat jo-qeveritare.

Në fund, rritja e vetëvrasjeve dhe kriminaliteti i dhunshëm në Maqedoninë e Veriut janë simptoma të një problemi më të gjerë që prek shoqërinë në të gjitha nivelet. Vetëm përmes një qasjeje të përbashkët dhe të koordinuar mund të arrihet një ndryshim i qëndrueshëm që do të ndihmojë në mbrojtjen e jetëve dhe mirëqenien e qytetarëve.

Burimi i lajmit: lajmpress.org
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.