Rrjetet sociale: Kërcënim i madh për shëndetin mendor të fëmijëve dhe adoleshentëve

Rrjetet sociale po krijojnë varësi të rrezikshme tek të rinjtë

Një raport i fundit nga ekspertët në fushën e psikologjisë dhe pedagogjisë ka nxjerrë në pah një realitet shqetësues: rrjetet sociale po bëhen një burim i varësisë dixhitale për fëmijët dhe adoleshentët, duke rrezikuar jo vetëm performancën akademike, por edhe shëndetin mendor të tyre. Ky fenomen, i cili po përhapet me shpejtësi në të gjithë botën, ka marrë përmasa kritike edhe në vendet e Ballkanit, duke përfshirë edhe Shqipërinë dhe Maqedoninë e Veriut.

Varësia dixhitale: Një kërcënim i fshehtë për brezat e rinj

Sipas studimeve të fundit, fëmijët në moshën 10-18 vjeç kalojnë mesatarisht 6 deri në 9 orë në ditë duke u ekspozuar përmbajtjeve në rrjetet sociale si TikTok, Instagram, YouTube dhe Snapchat. Kjo kohë e tepërt e përdorimit të mediave sociale ka lidhje të drejtpërdrejtë me rritjen e niveleve të ansietetit, depresionit dhe vetëvlerësimit të ulët tek të rinjtë. Ekspertët theksojnë se algoritmet e këtyre platformave janë dizajnuar për të mbajtur përdoruesit të gjithë kohën në rrjet, duke i ekspozuar ata përmbajtjeve që nxitin reagime emocionale të forta, duke filluar nga lavdërimi i pamëshirshëm deri te kritika e ashpër.

Ndërhyrja e prindërve: Mjeti më i rëndësishëm kundër varësisë

Psikologët janë të mendimit se kontrolli i prindërve dhe edukimi dixhital janë dy faktorë kyç për të parandaluar varësinë nga rrjetet sociale. Në vendet si Shqipëria, ku përdorimi i smartphone-ve fillon që nga mosha 8-9 vjeç, prindërit duhet të vendosin kufij të qartë për kohën e përdorimit të internetit dhe të monitorojnë përmbajtjet që fëmijët konsumojnë. Një studim i kryer në Evropën Juglindore tregon se fëmijët që kanë kufizime të qarta në përdorimin e mediave sociale kanë rezultate më të mira akademike dhe emocionale.

Shkollat dhe institucioneve duhet të marrin masa urgjente

Ekspertët po kërkojnë që institucione të tilla si shkollat dhe qendrat e shëndetit mendor të marrin masa aktive për të trajtuar këtë problem. Në disa vende të Evropës, janë futur programe të specializuara në arsimin e shëndetit mendor dhe përdorimit të shëndoshë të teknologjisë. Në Maqedoninë e Veriut, për shembull, janë organizuar seminare për mësues dhe prindër për të njohur rreziqet e varësisë dixhitale dhe mënyrat se si të ndërhyjnë në kohë.

Ndërhyrja e shtetit: Një nevojë e papritur

Qeveritë duhet të ndërhyjnë duke hartuar ligje të reja që rregullojnë përdorimin e mediave sociale nga të miturit. Në disa shtete të Evropës, janë futur kufizime të moshës për krijimin e llogarive në platforma si TikTok dhe Instagram, duke kërkuar që përdoruesit të jenë të paktën 16 vjeç. Në Shqipëri, megjithatë, ky problem ende nuk ka marrë përgjigje të duhur nga institucione të ndryshme, duke lënë fëmijët në një situatë të rrezikshme.

Si të njohim nënshkrimet e varësisë dixhitale tek fëmijët?

Ekspertët kanë identifikuar disa shenja të dukshme që mund të tregojnë se një fëmijë po kalon në varësi nga rrjetet sociale:

• Ndryshime të shpeshta të humorit: Nxitja e emocioneve të forta gjatë përdorimit të mediave sociale, e ndjekur nga zhgënjim ose irritim kur nuk ka akses në internet.


• Përdorimi i tepërt gjatë natës: Fëmijët që qëndrojnë në rrjet gjatë orëve të vona, duke neglizhuar gjumin e tyre.


• Izolim social: Humëria nga aktivitetet fizike dhe shoqërore në favor të kohës së kaluar në internet.


• Rënie në performancën shkollore: Vështirësia në përqendrim dhe ulja e notave si pasojë e përdorimit të tepërt të mediave sociale.

Çfarë mund të bëjnë prindërit për të ndihmuar fëmijët e tyre?

Për të luftuar këtë problem, ekspertët rekomandojnë një sërë veprimesh konkrete:

• Krijimi i një plani të përdorimit të internetit: Vendosja e kufizimeve të qarta për kohën e kaluar në rrjet dhe zbatimi i tyre në mënyrë konsistente.


• Promovimi i aktiviteteve jashtë internetit: Inkurajimi i fëmijëve për të marrë pjesë në aktivitete fizike, artistike ose sociale që nuk përfshijnë përdorimin e teknologjisë.


• Komunikimi i hapur: Diskutimi i rreziqeve të rrjetave sociale me fëmijët dhe nxjerrja në pah të rëndësisë së përdorimit të shëndoshë të internetit.


• Monitorimi i përmbajtjeve: Kontrollimi i llojit të përmbajtjeve që fëmijët konsumojnë dhe bllokimi i atyre që janë të dëmshme.

Perspektiva e të rinjve: Një realitet që duhet të ndryshojë

Një sondazh i fundit midis adoleshentëve në Shqipëri dhe Maqedoninë e Veriut ka treguar se 70% e tyre e pranojnë se përdorimin e tepërt të rrjetave sociale ndikon negativisht në jetën e tyre. Megjithatë, shumë nga ata nuk janë të gatshëm të ndalojnë përdorimin e tyre, duke iu referuar presionit social dhe mungesës së aktiviteteve alternative. Kjo tregon se problemet nuk janë vetëm teknologjike, por edhe sociale dhe kulturore.

Përfundim: Një thirrje për veprim të menjëhershëm

Varësia nga rrjetet sociale po bëhet një nga kërcënimet më të mëdha për shëndetin mendor të brezave të rinj. Pa ndërhyrje të menjëhershme nga prindërit, shkollat dhe institucione të ndryshme, ky problem do të vazhdojë të rritet, duke lënë pasoja të thella në gjeneratat e ardhshme. Është koha që të gjithë aktorët e rëndësishëm të marrin përgjegjësinë dhe të veprojnë për të krijuar një mjedis më të shëndoshë dhe të sigurt për fëmijët tanë.

Burimi i lajmit: zhurnal.mk
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.