Shqiptarët diskriminohen në administratën e Maqedonisë së Veriut: Si një koeficient i vjetruar i mbyll rrugën e tyre

Një sistem i vjetruar që mbetet pengesë për të diplomuarit shqiptarë

Në Maqedoninë e Veriut, sistemi i rangimit të universiteteve përdoret si kriter kryesor për punësimin në administratën publike, duke lënë të diplomuarit shqiptarë në një pozicion të pafavorshëm. Ky sistem, i cili shumëzon notat e studentëve me një koeficient universitar, favorizon universitetet e caktuara dhe diskriminon të tjerët, duke ua mbyllur rrugën në sektorin publik shumë kandidatëve të kualifikuar.

Emine Haxhiu Memishi: Një shembull i padrejtësisë sistemike

Në fillim të vitit 2025, Emine Haxhiu Memishi, një diplomuar me notë mesatare 9.88 nga Universiteti i Tregtisë së Stambollit, aplikoi për një pozicion në Ministrinë e Ekonomisë dhe Punës. Pavarësisht përgatitjes së saj të gjerë dhe përvojës profesionale në Turqi dhe Londër, ajo u eliminua që në fazën e parë të konkursit. Arsyeja? Universiteti i saj nuk figuronte në tre rang-listat ndërkombëtare (Shanghai, Times Higher Education, QS), duke iu caktuar një koeficient prej 0.5.

“U ndjeva e zhgënjyer dhe e padrejtësuar”, deklaroi Emineja për KOHA. “Një kandidat me mesatare 7.0 nga Universiteti Shën Kirili dhe Metodi, i cili merr koeficientin maksimal 2.0, do të kishte 14 pikë, ndërsa unë, me 9.88, ua lëvova vetëm 4.94 pikë.”

Balancuesi zhduket, por sistemi mbetet i paprekur

Deri tetorin e vitit 2024, mekanizmi Balancues zbutte pjesërisht efektet e këtij sistemi, duke garantuar përfaqësim të drejtë për komunitetet jo-shumicë, duke përfshirë edhe shqiptarët. Megjithatë, Gjykata Kushtetuese e shfuqizoi atë pas akuzave për abuzime gjatë procesit të punësimit.

Qeveria miratoi një Ligj të ri për Përfaqësim të Drejtë dhe Adekuat në prill 2025, por ky ligj ka ngecur në Parlament. Kritikët thonë se ai nuk ofron mbrojtje të mjaftueshme, ndërsa universitetet dhe studentët mbeten të varur nga një sistem që askush nuk e përditëson.

Universitetet shqiptare: Të prekura nga një koeficient që nuk përditësohet

Shumica e të diplomuarve shqiptarë vijnë nga dy universitetet publike në gjuhën shqipe: Universiteti i Tetovës dhe Universiteti Nënë Tereza në Shkup. Sidoqoftë, sistemi i rangimit i zhvlerëson ata:

• Universiteti i Tetovës (i dyti më i madh në vend) renditet i 8-ti në listën e ministrisë, duke marrë koeficientin 1.43.
• Universiteti Nënë Tereza (themeluar në 2016) nuk figuron fare në listë, duke marrë koeficientin minimal 0.5.

Sipas ligjit, ministria duhet ta përditësojë rang-listën çdo tre vjet, por ajo nuk e ka bërë këtë që nga viti 2022. Universiteti i Tetovës ka kërkuar përmirësime, por nuk ka marrë përgjigje.

Reagimet e ekspertëve: Një sistem që cenon barazinë

Berat Dehari, dekan i Fakultetit Ekonomik në Universitetin Evropian në Shkup, thotë se sistemi duhet të bazohet në meritë, jo në rangimin e universiteteve:

“Rangimi mund të shërbejë si tregues, por nuk duhet të jetë faktor përcaktues. Punësimi duhet të vlerësojë kompetencën dhe aftësitë reale të kandidatëve.”

Blendi Hodai, drejtor i Forumit për Ndryshime në Arsim, shton se hendeku midis koeficientëve nuk ka lidhje me cilësinë reale të universiteteve:

“Universiteti Shën Kirili dhe Metodi ka koeficient 2.0, megjithëse nuk është as në top 500 botëror. Kjo favorizon një universitet dhe i dëmton studentët e tjerë.”

Çfarë thonë institucioni dhe opozita?

Ministria për Administratë Publike mbrojnë sistemin, duke thënë se kriteret aplikohet njëlloj për të gjithë. Megjithatë, ajo pranon se po shqyrton ndryshime:

“Po vlerësohen modele të ndryshme për një sistem më të drejtë, transparent dhe të bazuar në merita.”

Opozita, megjithatë, e kritikon ligjin e ri për mungesën e sanksioneve. Bashkimi Demokratik për Integrim dhe Aleanca për Shqiptarët thonë se pa sanksione, zbatimi do të mbetet vullnetar.

Një problem që nuk ka zgjidhje të shpejtë

Ndërkohë, Emine Haxhiu Memishi nuk e ka vendosur nëse do të aplikojë përsëri në administratën publike. Ajo kërkon vetëm trajtim të drejtë dhe të barabartë:

“Nëse diploma ime është njohur nga institucione kompetente, ajo nuk duhet të zhvlerësohet për shkak të koeficientit të universitetit.”

Problemi i diskriminimit në administratën e Maqedonisë së Veriut mbetet i hapur, ndërsa studentët shqiptarë vazhdojnë të përballen me pengesa të panevojshme në rrugën e tyre drejt punësimit në sektorin publik.

Burimi i lajmit: lajmpress.org
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.