Studentët shqiptarë protestojnë në Shkup për provimin e jurisprudencës në gjuhën shqipe – Kërkesat, reagimet dhe sfidat ligjore

Studentët shqiptarë nisin protestë të re në Shkup për të drejtën e provimit në gjuhën amtare

Nesër, më 18 maj 2026, në orën 16:30, studentët shqiptarë nga Maqedonia e Veriut do të mblidhen para Ursë së Gurit në Shkup për të protestuar kundër mohimit të të drejtës për të dhënë provimin e jurisprudencës në gjuhën shqipe. Ky aktivitet, i organizuar me moton “Bashkohuni me studentët – të gjithë një zëri”, synon të mbështesë kërkesën e tyre për respektimin e Ligjit për Përdorimin e Gjuhëve, i cili garanton përdorimin e gjuhës shqipe në institucione shtetërore, duke përfshirë edhe procedurat profesionale.

Protesta vjen si pasojë e një periudhe të gjatë mosrespektimi ligjor, gjatë së cilës institucione të ndryshme kanë refuzuar të zbatojnë dispozitat e këtij ligji. Studentët kanë ngritur zërin që nga fillimi i vitit, duke organizuar protesta të mëdha, si ajo e 6 prillit 2026, ku mijëra qytetarë dhe studentë kërkuan drejtësi dhe dorëheqjen e ministrit të Drejtësisë, Igor Fillkov, i cili është akuzuar për mohim të të drejtave të garantuara me kushtetutë.

Thirrja për unitet dhe mbështetje të gjerë

Në thirrjen e tyre, studentët kanë adresuar edhe figura të shquara të shoqërisë civile, duke iu drejtuar sportistëve, artistëve dhe personaliteteve publike për të dhënë zërin e tyre në mbështetje të kësaj kauze. Mesazhi është i qartë: “Kjo nuk është kundër askujt. Është për mbrojtjen e gjuhës shqipe, dinjitetit tonë dhe të drejtave si qytetarë të barabartë.”

Thirrja për pjesëmarrje është e hapur për të gjithë shqiptarët, duke theksuar se një zë i vetëm nuk mjafton – solidariteti është kyç për të arritur ndryshime të qëndrueshme.

Reagimet e institucioneve: premtime pa veprim konkret

Kryeministri Hristijan Mickoski ka deklaruar se Qeveria po punon për një zgjidhje ligjore, duke premtuar se do të paraqesë një propozim konkret së shpejti. Megjithatë, deklaratat e tij janë shoqëruar me akuza për “konotacione politike” dhe përpjekje për destabilizim, një reagim që ka nxitur kritika nga opozita dhe shoqëria civile.

Ndërkaq, Bilall Kasami, bashkëkryetar i partisë VLEN, ka theksuar se problemi është më kompleks se sa duket, duke përfshirë jo vetëm provimin e jurisprudencës, por edhe atë të avokatëve, kontabilistëve dhe noterëve. Ai ka deklaruar se partia e tij është e angazhuar për zgjidhjen e këtij problemi, por pa dhënë një afat kohor të qartë.

Prapavija ligjore: pse kërkesa e studentëve është e drejtë

Kërkesa e studentëve bazohet në disa dispozita kyçe të Ligjit për Përdorimin e Gjuhëve (në fuqi që nga viti 2019), të cilat detyrojnë institucione shtetërore të përdorin gjuhën shqipe në procedurat administrative dhe profesionale, duke përfshirë edhe provimet. Sipas këtij ligji:

• Neni 2: Institucionet shtetërore duhet të mundësojnë përdorimin e gjuhëve zyrtare të folura nga të paktën 20% e popullsisë – në këtë rast, gjuha shqipe.
• Neni 5: Të gjitha procedurat para gjykatave dhe organeve shtetërore duhet të mundësojnë përdorimin e gjuhës shqipe.

Përkundër kësaj, Ministria e Drejtësisë, nën drejtimin e Igor Fillkov, ka vazhduar të insistojë se provimi i jurisprudencës nuk mund të jepet në gjuhën shqipe, duke u bazuar në argumentin se ky është një “provim profesional” dhe jo procedurë administrative. Ky qëndrim ka bërë që edhe Inspektorati për Përdorimin e Gjuhëve t’i tërheqë vërejtje ministrisë, duke e quajtur këtë mosrespektim si “presion ligjor”.

Një zhvillim i rëndësishëm erdhi nga Avokati i Popullit, i cili ka propozuar ndryshime në tre ligje kyçe – Jurisprudencën, Noterinë dhe Përfundimin – për t’i harmonizuar ato me Ligjin për Përdorimin e Gjuhëve. Megjithatë, Ministria e Drejtësisë ka përgjigjur se procesi është i ndërlikuar dhe se vendimi final do të merret nga Komisioni i Venedikut.

Kronologjia e ngjarjeve: nga peticione te protesta masive

Çështja e provimit të jurisprudencës në gjuhën shqipe ka një histori të gjatë. Në vitin 2024, Ministria e Drejtësisë kishte paraqitur një propozim-ligj për të mundësuar këtë të drejtë, por me ndryshimin e qeverisë, propozimi u hoq nga agenda parlamentare. Në vitin 2026, 385 studentë nga tre fakultete juridike (UT, UEJL, UNT) kanë ngritur një peticion duke kërkuar respektimin e ligjit, por kërkesa ka hasur në vesh të shurdhër.

Protestat e mëdha të vitit 2026, si ajo e 6 prillit, kanë sjellë reagime të ndryshme: ndërsa opozita shqiptare ka dorëzuar propozime-ligj dhe rezoluta, qeveria ka akuzuar protestat për “përpjekje destabilizimi”. Shoqëria civile dhe ekspertët kanë vlerësuar se mohimi i këtij të drejte nuk ka asnjë bazë ligjore dhe se duhet të reflektojë realitetin demografik të vendit.

Çfarë presin studentët dhe shoqëria civile?

Përfaqësuesit e studentëve dhe shoqërisë civile kanë deklaruar se nuk janë kundër strukturës së provimit, por kërkojnë që ai të jetë i aksesueshëm në gjuhën amtare. Argumenti është i thjeshtë: nëse studentët studiojnë në gjuhën shqipe, është e drejtë që edhe provimet të jenë në këtë gjuhë. Për më tepër, ky kërkesë nuk paraqet asnjë rrezik për integritetin e sistemit, por thjesht një korrigjim ligjor për të zbatuar atë që ligji tashmë parashikon.

Me protestën e nesërme, studentët shpresojnë të shtojnë presionin mbi institucione për të nxitur ndryshime të qëndrueshme. Nëse kërkesa e tyre do të mbështetet nga një front i gjerë, ajo mund të bëhet një simbol i luftës për drejtësi gjuhësore dhe barazi në Maqedoninë e Veriut.

Perspektiva e ardhshme: çfarë mund të ndodhë më tej?

Nëse Qeveria nuk vepron me shpejtësi, rreziku është se çështja do të mbetet e pazgjidhur, duke rritur tensionet sociale. Ndërkohë, opozita dhe shoqëria civile kanë ngritur zërin se zgjidhja është e mundur vetëm përmes ndryshimeve ligjore, duke përfshirë edhe ndërhyrjen e institucioneve ndërkombëtare si Komisioni i Venedikut.

Për studentët shqiptarë, kjo protestë nuk është vetëm një thirrje për drejtësi, por edhe një mesazh i qartë: gjuha shqipe nuk është një privilegji, por një të drejtë e tyre si qytetarë.

Burimi i lajmit: lajmpress.org
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.