Varfëria tek fëmijët në Maqedoninë e Veriut: 1 nga 3 fëmijë në rrezik – Analiza e re dhe rrugët për reforma sociale

Varfëria tek fëmijët në Maqedoninë e Veriut: 1 nga 3 fëmijë në rrezik – Analiza e re dhe rrugët për reforma sociale

Në një konferencë të rëndësishme organizuar nga Ministria e Politikës Sociale, Demografisë dhe Të Rinjve në bashkëpunim me UNICEF-in, do të prezantohen të dhënat e fundit për varfërinë e fëmijëve në Maqedoninë e Veriut. Ngjarja, e titulluar “Investimi tek çdo fëmijë – nxitja e kapitalit njerëzor, punësimi i grave dhe rritja inkluzive”, synon të nxjerrë në pah problemet strukturore që prekin sistemin aktual të mbështetjes sociale dhe të ofrojë zgjidhje konkrete për përmirësimin e jetës së fëmijëve dhe familjeve të prekura.

Një problem që prek një të tretën e fëmijëve

Sipas të dhënave zyrtare, çdo i treti fëmijë në vend është i ekspozuar ndaj rrezikut të varfërisë, një shkallë që është pothuajse 50% më e lartë se mesatarja kombëtare e varfërisë. Kjo situatë është veçanërisht e rëndë për familjet e mëdha, familjet me një prind dhe komunitetin rom, ku pothuajse çdo familje e dytë jeton nën kufirin e varfërisë.

Varfëria e fëmijëve ka pasoja të thella në zhvillimin e tyre fizik, mendor dhe social. Fëmijët që rriten në kushte të pamjaftueshme ushqimore, mungesë mbrojtje shëndetësore ose akses të kufizuar në arsim, kanë mundësi shumë të kufizuara për të arritur potencialin e tyre të plotë. Kjo jo vetëm që zvogëlon kapitalin njerëzor të vendit, por edhe ndikon negativisht në prodhueshmërinë e ardhshme të fuqisë punëtore.

Sistemi aktual i mbështetjes monetare: dobësitë dhe pasojat

Sistemi i mbështetjes monetare në Maqedoninë e Veriut, megjithëse relativisht i zhvilluar, nuk arrin të mbulojë në mënyrë adekuate të gjitha familjet e prekura. Vetëm 19% e amvisërive marrin ndihma të dedikuara për fëmijë, në krahasim me 88% në vendet e Bashkimit Evropian. Gjithashtu, që nga viti 2019, vlera e shtesave për fëmijë ka pësuar një ulje prej 30% në krahasim me rrogën minimale, duke e bërë këtë mbështetje edhe më pak efektive.

Një tjetër problem i rëndësishëm është mungesa e diferencimit adekuat në ndihmat për familjet me më shumë fëmijë. Për shembull, familjet me katër ose më shumë fëmijë marrin të njëjtën sasi shtesë si ato me tre fëmijë, edhe pse shpenzimet e tyre janë dukshëm më të larta. Shtesa për fëmijë shtesë rritet vetëm për 10% të vlerës themelore, ndërsa rekomandimi ndërkombëtar është një rritje prej 30% për të përmbushur nevojat reale.

Një problem shtesë është demotivimi i punësimit formal. Shumë familje që kanë një anëtar të punësuar formalisht, humbasin të drejtën për mbështetje sociale, duke i detyruar shumë individë, veçanërisht gratë, të mbeten jashtë tregut të punës ose të punësohen në mënyrë informale.

Shtesa universale e fëmijëve: një zgjidhje e mundshme

Për të adresuar këto probleme, shumë vende evropiane kanë filluar të zbatojnë shtesat universale për fëmijë – një formë mbështetjeje monetare që sigurohet për të gjithë fëmijët, pavarësisht nga të ardhurat e familjes. Kjo masë ka shumë përfitime:

• Redukton varfërinë e fëmijëve duke siguruar akses të barabartë në ushqim, shëndetësi dhe arsim;
• Nxit zhvillimin e hershëm të fëmijëve, veçanërisht në vitet kritike të jetës, ku investimi ka kthim më të lartë;
• Përmirëson mundësitë e punësimit të grave duke lehtësuar barrën financiare të familjes;
• Zbut barrierat sociale duke i dhënë familjeve më shumë stabilitet ekonomik.

Sipas Ministrisë së Politikës Sociale, implementimi i këtij sistemi mund të kontribuojë në rritjen e kapitalit njerëzor dhe në përmirësimin e produktivitetit afatgjatë të vendit.

Konferenca e sotme: diskutime dhe rekomandime për reforma

Konferenca e organizuar sot do të mblidhë pjesëmarrës të shumtë, duke përfshirë përfaqësues nga ministritë e ndryshme, institucione ndërkombëtare, organizata të shoqërisë civile dhe ekspertë në fushën sociale. Në program janë paraparë:

• Prezentimi i analizës së hollësishme për ndihmat monetare dhe efektet e tyre;
• Diskutime mbi reformën e sistemit të mbrojtjes sociale;
• Rekomandime për përshtatjen e shtesave universale të fëmijëve;
• Nxjerrja e konkluzioneve dhe planit të veprimit për qeverinë.

Fjalimin hyrës do ta mbajë ministri Fatmir Limani, ndërsa përfaqësuesja e UNICEF-it në vend, Lesli Miler, do të ndajë perspektivën ndërkombëtare mbi këtë çështje. Në fund të ngjarjes, sekretari shtetëror Fatmir Sabriu do të mbajë fjalën përmbyllëse, duke përmbledhur diskutimet dhe duke nxjerrë në pah përpjekjet e ardhshme të qeverisë për përmirësimin e mbrojtjes sociale.

Rruga përpara: investimi në të ardhmen e vendit

Varfëria e fëmijëve nuk është vetëm një problem social, por edhe një barrierë ekonomike që pengon zhvillimin e qëndrueshëm të vendit. Për të përmirësuar këtë situatë, duhen reformë të thella në sistemin e mbështetjes sociale, duke përfshirë:

• Zgjerimin e shtesave universale për fëmijë;
• Përshtatjen e ndihmave sipas numrit të fëmijëve në familje;
• Incentivizimin e punësimit formal pa humbur të drejtat sociale;
• Përmirësimin e aksesit në arsim dhe shëndetësi për të gjithë fëmijët.

Siç theksohet në paralajmërimin për konferencën, investimi në fëmijë nuk është një shpenzim, por një të ardhur e sigurt për të ardhmen e vendit. Duke u fokusuar në përmirësimin e kushteve të jetesës së fëmijëve sot, Maqedonia e Veriut mund të ndërtuar një shoqëri më të barabartë, produktive dhe të qëndrueshme në të ardhmen.

Konferenca e sotme shërben si një hap i rëndësishëm drejt këtij qëllimi, duke sjellë së bashku ekspertë, vendimmarrës dhe partnerë ndërkombëtarë për të gjetur zgjidhje të qëndrueshme për një problem që prek jetën e mijëra fëmijëve.

Burimi i lajmit: lajmpress.org
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.