Dështuan bisedimet, SHBA lëshon “ofertën përfundimtare” – Irani: “Dy ose tre çështje kyçe” penguan marrëveshjen

Bota po mban frymën pas kolapsit të bisedimeve diplomatike në Pakistan. Zëvendëspresidenti amerikan, JD Vance, njoftoi këtë të diel se ekipi i tij negociator është larguar nga vendi pas 21 orësh diskutimesh intensive pa asnjë marrëveshje me Iranin. E njëjta lëvizje u ndërmor edhe nga delegacioni iranian, duke lënë rajonin në buzë të një humnere të re, përcjell INA.

Një diplomaci e dështuar nën hijen e luftës

Bisedimet, të cilat u konsideruan historike, duket se ishin të dënuara që në nisje. Të dyja palët u ulën në tavolinë duke pretenduar secila “fitoren në luftë”, çka e bëri kompromisin të pamundur. Pyetja që dominon tani është: Çfarë vijon pas kësaj?

Armëpushimi i dakordësuar të mërkurën nisi nën kërcënimet apokaliptike të Presidentit të SHBA-së, i cili paralajmëroi “shkatërrimin e civilizimit iranian”. Ndonëse nuk është konfirmuar zyrtarisht nëse sulmet do të rinisin menjëherë, gjasat për një përshkallëzim ushtarak janë rritur ndjeshëm.

Bllokada në Ngushticën e Hormuzit dhe prania ushtarake

Sa i përket Ngushticës së Hormuzit – rrugës jetike ujore që Irani ka bllokuar në mënyrë selektive – rihapja përmes diplomacisë nuk duket më si opsion. Ardhja e dy anijeve luftarake amerikane në Gjirin Persik sugjeron se Shtetet e Bashkuara po përgatiten për një zgjidhje tjetër, ndoshta me forcë.

Pika kryesore e fërkimit mbetet programi bërthamor. Uashingtoni kërkoi një zbatim të prerë që Irani të mos posedojë kurrë armë bërthamore, ndërsa Teherani, i cili gjithmonë e ka mohuar këtë synim, duket se po forcon bindjen e brendshme për nevojën e këtij mjeti mbrojtës pas dy luftërave brenda një viti.

Akuzat e ndërsjella: “Kërkesa të paarsyeshme” vs “Fleksibilitet”

Mediat shtetërore iraniane fajësuan “kërkesat e paarsyeshme” të SHBA-së për dështimin e bisedimeve. Nga ana tjetër, JD Vance deklaroi se pala amerikane ishte “fleksibile” dhe “bashkëpunuese”.

“Erdhëm me vullnet të mirë dhe bëmë përpjekjet maksimale, por fatkeqësisht nuk arritëm asnjë përparim. Kjo ishte oferta jonë e fundit dhe më e mira,” u shpreh Vance para largimit. Zëvendëspresidenti amerikan, J.D. Vance, e përshkroi situatën si “lajm të mirë dhe lajm të keq”: pozitiv ishte fakti që u zhvilluan diskutime thelbësore, ndërsa negative mbetet mungesa e një marrëveshjeje konkrete. Sipas tij, kjo përbën një zhvillim të pafavorshëm për Iranin.

Kryetari i parlamentit iranian, Mohammad Bagher Ghalibaf, i cili udhëhoqi delegacionin e Teheranit, reagoi ashpër në rrjetin social X:

Për besimin: “Tani është koha që SHBA të vendosë nëse mund ta fitojë besimin tonë apo jo. Pas dy luftërave, ne nuk kemi asnjë grimë besimi te pala tjetër.”

Për mbrojtjen: “Nuk do të ndalemi për asnjë moment në përpjekjet tona për të çimentuar arritjet e 40 ditëve të mbrojtjes kombëtare iraniane.”

Ndërsa bota pret lëvizjen e radhës, dështimi në Pakistan mund të mbetet në histori si dështimi i fundit i diplomacisë përpara një konflikti total.

BBC shkruan se amerikanët shkuan në Pakistan me pikëpamjen se Irani e ka pësuar keq në këtë luftë dhe se kompromisi i shpejt ishte i mundur.

” Ata zgodhën që të mos i pranojnë kushtet tona” tha Vance. Por, Irani po ashtu i ka vijat e veta të kuqe. Negociatave u është qasur me besimin se ka një dorë të fortë në proces. Sipas, BBC pavarësisht dëmeve që i janë bërë ushtrisë, Teherani është ende i aftë dhe me vullnet për luftë. Po ashtu ende ka hise të rëndësishme në Ngushticën e Hormuzit.

Marrëveshja e mëparshme bërthamore, Joint Comprehensive Plan of Action, u arrit vetëm pas rreth 18 muajsh negociatash intensive, të shoqëruara me ndërprerje dhe rifillime të shpeshta.

Në këtë kontekst sipas BBC Trump tani përballet me dilemën, të rrisë presionin apo të negociojë.(INA)