Kongresi VLEN 2024: Bashkimi i Partive Politike në Maqedoninë e Veriut – Sfidat Juridike dhe Perspektivat e Zgjedhjeve të Ardhshme

Kongresi i VLEN: Një Bashkim Politik Me Efekt Simbolik, Jo Juridik

Kongresi i bashkimit të subjekteve politike brenda koalicionit VLEN ka rezultuar në një deklaratë me rëndësi më shumë simbolike sesa juridike. Sipas deklaratave të Bilall Kasamit, kryetarit të Lëvizja Besa dhe bashkëkryetarit të VLEN, subjektet politike që përbëjnë këtë koalicion vazhdojnë të ekzistojnë formalisht si parti të veçanta deri në zgjedhjet e ardhshme parlamentare. Arsyeja kryesore është mungesa e një bazë ligjore që të lejon bashkimin e tyre në një subjekt të vetëm me transferimin e të drejtave juridike, financiare dhe zgjedhore.

Kasami ka sqaruar se Ligji për Partitë Politike dhe Kodi Zgjedhor në Maqedoninë e Veriut nuk parashikojnë institucionin e bashkimit të partive politike në një subjekt të vetëm. Ai ka theksuar se njohja e të drejtave të partive ekzistuese — si financimi shtetëror, pjesëmarrja në zgjedhje dhe strukturat organizative — kërkon që ato të mbeten aktive juridikisht deri në momentin e regjistrimit zyrtar të VLEN si parti e re.

Problemet Formale-Juridike: Pse VLEN Nuk Mund të Regjistrohet Si Parti Para Zgjedhjeve

Juristi Gent Aliu, në një intervistë për Flaka, ka shpjeguar se kongresi i mbajtur nuk prodhon efekte juridike të menjëhershme. Sipas tij, VLEN nuk ka statusin e një partie politike të regjistruar, por funksionon si një platformë politike e përbashkët e partive ekzistuese. Ai ka theksuar se:

• Ligji nuk njeh bashkimin e partive në një subjekt të vetëm me transferimin e të drejtave.
• Partitë ekzistuese duhet të çregjistrohen sipas procedurave ligjore për të lejuar themelimin e një partie të re.
• Deri atëherë, subjektet aktuale mbeten bartëse të të drejtave zgjedhore dhe financiare.

Aliu ka shtuar se kongresi i bashkimit mund të shihet si një deklaratë politike ose nisja e një procesi, por jo si një akt juridik që shuan subjektet ekzistuese. Ai ka vlerësuar se, nëse zgjedhjet parlamentare mbahen në vitin 2028, subjektet e koalicionit mund të vazhdojnë të funksionojnë paralelisht për vite, pavarësisht retorikës politike.

Anëtarësimi Dyfishtë: Një Çështje Statutore, Jo Ligjore

Në një analizë të hollësishme, juristi ka sqaruar se Ligji për Partitë Politike nuk ndalon shprehimisht anëtarësinë e dyfishtë në parti politike. Megjithatë, pothuajse të gjitha partitë në Maqedoninë e Veriut kanë kufizime të tilla në statutet e tyre të brendshme. Për shembull:

• BDI në nenin 8 ndalon anëtarësinë e personave që janë pjesë e partive të tjera.
• VMRO-DPMNE kërkon që anëtarët të mos jenë pjesë e një partie tjetër politike.
• Aleanca për Shqiptarët, Lëvizja BESA, PDSH kanë kufizime të ngjashme në statutet e tyre.

Aliu ka theksuar se aktivizimi në dy parti zakonisht sjell masa disiplinore, përjashtim nga partia ose humbje të funksioneve. Kjo praktikë është e zakonshme edhe pse nuk ekziston një ndalim ligjor i drejtpërdrejtë.

VLEN Si Koalicion: Alternativa Ligjore Para Regjistrimit

Nëse VLEN nuk regjistrohet si parti politike deri në zgjedhjet e ardhshme, Kodi Zgjedhor ofron dy mundësi për pjesëmarrje:

1. Si koalicion zgjedhor i partive ekzistuese, ku në fletëvotim mund të paraqitet emri i koalicionit, por subjektet mbeten juridikisht të ndara.
2. Si parti e re e regjistruar, vetëm pasi plotësohen të gjitha kërkesat ligjore për trashëgiminë juridike, financimin dhe të drejtat zgjedhore.

Sipas Aliut, përdorimi i emrit VLEN në këtë fazë ka karakter politik dhe jo juridik. Ai ka sqaruar se:

• Nuk ka regjistrim si parti e vetme deri në këtë moment.
• Subjektet ekzistuese mbeten aktive dhe janë bartëse të të drejtave të tyre.
• Në fletëvotim, sigla "VLEN" nuk mund të përdoret si subjekt i vetëm pa regjistrim formal.

Skenarët e Mundshëm për Zgjedhjet e 2028

Juristi ka paraqitur disa skenarë të mundshëm për pjesëmarrjen e VLEN në zgjedhjet parlamentare:

• Pjesëmarrja përmes një partie ekzistuese (p.sh. Lëvizja Besa) me përdorimin e emrit VLEN në fushatë.
• Paraqitja si koalicion zgjedhor me emrin e përbashkët, por subjektet juridike mbeten të ndara.
• Regjistrimi i VLEN si parti e re vetëm nëse plotësohen të gjitha kërkesat ligjore para shpalljes së zgjedhjeve.

Aliu ka theksuar se vetëm pas regjistrimit zyrtar VLEN mund të paraqitet si subjekt i vetëm juridik në fletëvotim. Deri atëherë, ai mbetet një platformë politike e përbashkët pa identitet juridik të plotë.

Modeli i Funksionimit të VLEN: Bashkëjetesa e Roleve Dyjesh

Në strukturën aktuale të VLEN, liderët e partive përbërëse mbajnë role të dyfishta. Për shembull:

• Bilall Kasami (Lëvizja Besa) është bashkëkryetar i VLEN.
• Izet Mexhiti (Lëvizja Demokratike) është gjithashtu bashkëkryetar.
• Bekim Sali (Alternativa) shërben si sekretar i përgjithshëm i VLEN.

Kjo konfiguracion krijon një model të funksionimit paralel, ku rolet partiake dhe ato të koalicionit mbivendosen. Në diskursin publik, janë përmendur edhe figura të tjera si Bekim Qoku dhe Mimoza Musë, megjithëse statusi i tyre institucional mbetet i kontestuar.

Në këtë kontekst, VLEN paraqitet si një model në tranzicion: i unifikuar në fushatë dhe diskurs, por i fragmentuar në aspektin juridik dhe organizativ. Ky model reflekton sfidën e harmonizimit ndërmjet strukturave ekzistuese partiake dhe një identiteti të ri politik të përbashkët.

Perspektiva e Ardhme: A Do të Regjistrohet VLEN Si Parti Para Zgjedhjeve?

Sipas analistëve politikë, perspektiva e regjistrimit të VLEN si parti e vetme para zgjedhjeve të 2028 varet nga dy faktorë kryesorë:

1. Ndryshimi i Kodit Zgjedhor ose Ligjit për Partitë Politike për të lejuar bashkimin e partive.
2. Vullneti politik i liderëve të koalicionit për të avancuar procedurat e regjistrimit.

Deri më tani, asnjë ndryshim ligjor nuk është njoftuar, duke lënë VLEN në një situatë të pazakontë juridike. Nëse status quo mbetet i pandryshuar, subjektet ekzistuese do të vazhdojnë të funksionojnë, ndërsa VLEN do të mbetet një emërtim politik pa bazë juridike të plotë.

Përfundim: Një Bashkim Politik Me Kufizime Ligjore

Kongresi i VLEN ka shënuar një hap simbolik drejt bashkimit të partive politike në Maqedoninë e Veriut, por mungesa e një bazë ligjore e kufizon atë në një deklaratë politike. Deri në regjistrimin zyrtar si parti e vetme ose ndryshimin e legjislacionit, VLEN do të funksionojë si një koalicion i partive ekzistuese, duke reflektuar sfidën e harmonizimit ndërmjet aspiratave politike dhe kufizimeve juridike.

Për zgjedhjet e ardhshme, alternativa më e mundshme është pjesëmarrja si koalicion zgjedhor, me përdorimin e emrit VLEN në fushatë, por pa një identitet juridik të plotë. Vetëm me ndryshime në legjislacion ose avancimin e procedurave të regjistrimit, VLEN mund të bëhet një subjekt i vetëm politik në Maqedoninë e Veriut.

Burimi i lajmit: flaka.com.mk
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.