Mbipopullimi në burgjet e Evropës: Raport alarmues i KE-së për kushtet e degraduara dhe rreziku i sistemit penal

Mbipopullimi në burgjet e Evropës: Një krizë që po thellohet

Evropa ballafaqohet me një krizë të thellë në sistemet e saj të burgjeve, ku mbipopullimi ka arritur nivele kritike. Raporti i fundit i Këshillit të Evropës, i publikuar nga Euronews, zbulon se kushtet e degraduara, higjiena e dobët dhe mungesa e kujdesit mjekësor po bëjnë që burgjet të funksionojnë si "përfaqësues të një sistemi penal të dështuar".

Të dhënat alarmuese të KE-së

Sipas të dhënave të mbledhura nga 46 shtete anëtare, numri i të burgosurve për 100 vende të lira ka rritur nga 94.7 në 95.2 në vitin e kaluar, pavarësisht dallimeve rajonale. Nëntë vende tani raportojnë mbipopullim të rëndë, ndërsa pesë të tjera janë nën presion të moderuar. Midis tyre, Turqia (131 të burgosur për 100 vende) dhe Franca (131) janë ndër më të prekura, të ndjekur nga Kroacia, Italia, Malta dhe Hungaria.

Një vend që po afrohet gjithnjë e më shumë në krizë është Maqedonia e Veriut, me një shkallë mbushjeje prej 104%, duke u renditur në mesin e vendeve që ballafaqohen me mbipopullim të moderuar. Kjo situatë është veçanërisht shqetësuese për shkak të kushteve të përmendura në raport si "çnjerëzore".

Shkallët e larta të burgosjes në Evropën Lindore

Raporti thekson se shkallët e burgosjes janë më të larta në Evropën Lindore, me Turqinë (458 të burgosur për 100,000 banorë), Azerbajxhanin (271) dhe Moldavinë (245) në krye të listës. Në Ballkan, Hungaria (206) dhe Polonia (189) janë ndër vendet që kanë shkallë të larta burgosjeje brenda Bashkimit Evropian.

Një tjetër shqetësim është rritja e numrit të të burgosurve mbi 65 vjeç, të cilët kanë nevoja të veçanta shëndetësore që shumë burgje nuk janë në gjendje t’i përmbushin. Portugalia, megjithatë, ka moshën mesatare më të lartë të të burgosurve (42 vjet), ndërsa Moldavia dhe Suedia kanë popullata më të re.

Problemet strukturore: Dënime të gjata dhe paraburgim i tepërt

Një nga faktorët kryesorë që kontribuon në mbipopullim është zgjatja e dënimeve. Portugalia, për shembull, ka dënime mesatare prej 31.4 muajsh, duke e bërë atë vendin me dënimet më të gjata në Evropë (mesatarja evropiane është 9.7 muaj). Kjo, së bashku me përdorimin e tepërt të paraburgimit (57 ditë mesatarisht, krahasuar me 21 ditë në nivel evropian), shton presion mbi sistemin penal.

Sipas Vítor Ilharco, sekretar i përgjithshëm i Shoqatës Portugeze për Mbështetjen e të Burgosurve (APAR), shumë njerëz burgosen për krime të lehta, si drejtimi pa patentë, ndërsa kushtet e paraburgimit janë aq të këqija saqë shumë të burgosur preferojnë të qëndrojnë në paraburgim sesa të dënohen me burg.

Kushtet e degraduara: Një sistem në prag të kolapsit

Raporti përmend se shumë burgje në Evropë, duke përfshirë edhe Burgu i Lisbonës, janë në gjendje të tilla që asnjë vend i civilizuar nuk do t’i konsideronte të përshtatshme edhe për një strehë qeni. Në Portugali, kushtet janë aq të rënda saqë:

• Të burgosurve u mungojnë ushqime të mjaftueshme (vaktet kushtojnë vetëm 80 centë).
• Mungesa e higjienës dhe privatësisë ka çuar në raste të shumta të sëmundjeve të transmetueshme.
• Sistemi i burgjeve nuk ka mjekë të mjaftueshëm, me më shumë se 1,500 roje në pushim mjekësor.
• Të burgosurve janë të detyruar të ndajnë qeli të vogla, duke u bërë viktima të dhunës dhe abuzimit.

Një raport i Mekanizmit Parandalues Kombëtar (MNP) tregon se më shumë se 50 raste janë para Gjykatës Evropiane të të Drejtave të Njeriut (GJEDNJ) për kushtet e degraduara në burgjet portugeze, me kompensime që kanë arritur mbi 1.5 milion euro që nga viti 2019.

Rreziqet për shëndetin dhe sigurinë

Sistemi i burgjeve në shumë vende evropiane po bëhet një "pikë e zezë" për shëndetin publik. Raporti i KE-së thekson se:

• Mungesa e infrastrukturës mjekësore rrezikon jetën e të burgosurve, veçanërisht të moshuarve.
• Përdorimi i tepërt i paraburgimit pa arsye të mjaftueshme rrit numrin e të burgosurve pa nevojë.
• Kultura penale e shumë vendeve favorizon dënimet e gjata dhe izolim, duke dobësuar mundësitë e riintegrimit.

Vítor Ilharco shprehet shumë i shqetësuar: "Nuk ka asnjë të burgosur të shëndetshëm në sistemin tonë. Struktura e burgjeve është projektuar për të nxitur inerci, jo për rehabilitim."

Çfarë duhet bërë? Zgjidhje për një sistem në krizë

Për të përmirësuar situatën, ekspertët propozojnë një sërë reformash:

• Zbatimi i dënimeve alternative (puna në komunitet, gjobat e përshtatshme) për krime të lehta.
• Urzimi i përdorimit të paraburgimit vetëm për krime të rënda, duke ulur kohëzgjatjen mesatare në 21 ditë.
• Investime në infrastrukturë dhe staf mjekësor, duke siguruar që të burgosurve të kenë akses në kujdes shëndetësor të duhur.
• Ndalimi i praktikave të tilla si mbushja e qelive me dy persona, e cila shkel të drejtat themelore të njeriut.

Pa ndryshime të menjëhershme, sistemi penal evropian do të vazhdojë të jetë një burim i tensionit social, duke rritur rrezikun e kriminalitetit të ri dhe duke dobësuar besimin e publikut në drejtësi.

Për më shumë informacion, vizitoni faqen zyrtare të Këshillit të Evropës ose ndiqni raportet e fundit të Euronews.

Burimi i lajmit: lajmpress.org
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.