Pesë kompani, miliona euro dhe mungesë kontrolli: Çfarë zbuloi Revizioni në biznesin e lojërave të fatit?

Gjetjet e Entit Shtetëror të Revizionit në pesë kompanitë e lojërave të fatit, në të cilat Lotaria Shtetërore e Maqedonisë së Veriut zotëron 51 për qind të kapitalit, nxjerrin në pah një problem shumë më të madh sesa disa parregullsi kontabël apo mangësi administrative. Ato tregojnë një model të funksionimit të kompanive me kapital dominues shtetëror, ku janë konstatuar mospërputhje në pagesat e kapitalit, kontrata afatgjata, dobësi në prokurime, mungesë dokumentacioni për shpenzime dhe kontrolle të pamjaftueshme ligjore e institucionale.

Raporti i revizionit për vitin 2024, i publikuar më 20 tetor 2026, përfshin pesë shoqëri: Lotaria Shtetërore – 77 BITS, Lotaria Shtetërore – VEZUV, Lotaria Shtetërore – MOZZART, NOVO VLT dhe Video-Lotaria Shtetërore Casinos Austria. Për të gjitha këto shoqëri, Revizioni ka dhënë opinion të pafavorshëm si për realitetin dhe objektivitetin e raporteve financiare, ashtu edhe për pajtueshmërinë e aktiviteteve me legjislacionin dhe rregullat në fuqi.

Ky është një konstatim serioz institucional. Opinioni i pafavorshëm nuk është thjesht një vërejtje teknike. Ai tregon se revizori nuk ka gjetur bazë të mjaftueshme për të konsideruar se pasqyrat financiare dhe aktivitetet e kompanive pasqyrojnë në mënyrë të besueshme gjendjen dhe respektimin e rregullave.

2.17 milionë euro kapital i dakorduar, por vetëm një pjesë e paguar

Një nga gjetjet më domethënëse lidhet me kontributet monetare të ortakëve në kompanitë e themeluara gjatë viteve 2023 dhe 2024.

Sipas raportit, në kontratat për investime të përbashkëta ishte paraparë pagesa e gjithsej 2.171.470 eurove, në tri këste përgjatë tri viteve. Por në marrëveshjet e themelimit të kompanive ishte përcaktuar një shumë tjetër, prej 771.470 eurosh, me afat pagese brenda një viti.

Pra, ekziston një dallim prej 1.4 milionë eurosh ndërmjet shumës së paraparë në kontratat e investimeve dhe asaj të përcaktuar në marrëveshjet e themelimit. Revizioni thekson se nuk i janë paraqitur dëshmi të rregullta dhe të besueshme për arsyet e këtij dallimi.

Problemi nuk përfundon këtu. Afati trevjeçar i pagesës së kontributeve nuk është në përputhje me Ligjin për Shoqëritë Tregtare, i cili parasheh që pjesa e mbetur të paguhet brenda një viti.

Rasti i VEZUV-it është veçanërisht ilustrues: nga 2.171.470 euro të dakorduara, deri në kohën e revizionit ishin paguar vetëm 9 milionë denarë, ose rreth 146 mijë euro.

Kjo ngre një pyetje thelbësore: si është lejuar krijimi dhe funksionimi i strukturave të tilla afariste, kur vetë kapitali i dakorduar nuk është paguar sipas afateve dhe kushteve ligjore?

Për më tepër, te MOZZART dhe VEZUV, pjesët e papaguara të kontributeve nuk ishin evidentuar në librat tregtarë. Kjo nuk është vetëm çështje e vonesës së pagesës, por edhe e besueshmërisë së evidencës financiare të kompanive.

Kontratat 15-vjeçare: konkurrencë e kufizuar dhe varësi afatgjatë nga partnerët privatë

Një tjetër element që meriton vëmendje të veçantë është mënyra se si janë përzgjedhur operatorët ekonomikë për sigurimin e softuerëve, platformave të lojërave në internet dhe shërbimeve teknike për terminalet VLT.

Sipas Revizionit, procedurat janë zhvilluar përmes thirrjeve publike dhe rregulloreve të brendshme, por pa zbatimin e Ligjit për Prokurimet Publike. Në shumicën e procedurave është paraqitur vetëm një ofertë.

Pas këtyre procedurave janë lidhur kontrata me afat 15-vjeçar në disa kompani, ndërsa te NOVO VLT kontrata kishte afat 10-vjeçar.

Këtu qëndron një nga problemet më të rëndësishme ekonomike dhe institucionale të këtij modeli. Kur një kompani me pjesëmarrje dominuese shtetërore lidh kontrata afatgjata me operatorë privatë, pa konkurrencë të mjaftueshme dhe jashtë procedurave të Ligjit për Prokurimet Publike, krijohet rreziku i kufizimit të konkurrencës dhe i varësisë afatgjatë nga partnerët e përzgjedhur.

Një kontratë 15-vjeçare në një sektor që ndryshon me shpejtësi teknologjike dhe ekonomike nuk është vendim i zakonshëm afarist. Ajo mund të ndikojë në mënyrën se si menaxhohen të ardhurat, shpenzimet, teknologjia dhe interesat e kompanisë për një periudhë të gjatë.

Revizioni ka konstatuar gjithashtu dobësi në procedurat e prokurimit dhe në mbikëqyrjen e shpenzimeve për marketing, reklamim, propagandë dhe promovim.

Te MOZZART, 77 BITS dhe Casinos Austria nuk ishte siguruar dokumentacion i plotë dhe i përshtatshëm për një pjesë të këtyre shpenzimeve. Për këtë arsye, Revizioni nuk ka mundur të konfirmojë plotësisht nëse paratë janë shpenzuar për qëllimin e caktuar dhe në mënyrë racionale.

Kjo është veçanërisht e rëndësishme në një industri ku reklamimi dhe promovimi ndikojnë drejtpërdrejt në zgjerimin e tregut të lojërave të fatit.

Qiratë, huatë dhe marrëdhëniet me palët e interesuara

Raporti evidenton edhe probleme konkrete në menaxhimin e pasurisë dhe marrëdhëniet afariste.

Te 77 BITS dhe NOVO VLT janë lidhur kontrata për marrjen me qira të hapësirave afariste me palë të interesuara, pa miratimin paraprak të Kuvendit të Ortakëve, siç kërkohet nga Ligji për Shoqëritë Tregtare.

Te 77 BITS janë konstatuar edhe pagesa paradhënie për qira para lidhjes së kontratës, si dhe dhënie huash për shoqëri të ndërlidhura pa miratimin e nevojshëm. Revizioni sqaron se këto hua më pas janë kthyer.

Këto raste ngrenë çështjen e qeverisjes korporative: kush i ka miratuar vendimet, kush ka mbikëqyrur interesat e kompanive dhe në çfarë mase janë mbrojtur interesat e aksionarit shtetëror?

Kur bëhet fjalë për kompani ku shteti zotëron 51 për qind të kapitalit, përgjegjësia për mbikëqyrjen nuk mund të trajtohet si çështje e brendshme e menaxhmentit. Ajo lidhet drejtpërdrejt me administrimin e pronës me interes publik.

Kompanitë pa licenca dhe një histori që kërkon përgjigje

Një nga gjetjet më serioze lidhet me bazën ligjore të organizimit të lojërave të fatit në internet.

Revizioni konstaton se kompanitë i organizonin këto lojëra mbi bazën e të drejtave të bartura nga kontratat për investime të përbashkëta dhe marrëveshjet e themelimit, por nuk i është paraqitur akti për lëshimin e licencës për organizimin e lojërave të fatit në internet.

Në shtator të vitit 2024, Qeveria kishte miratuar vendime për fillimin e procedurave për ndërprerjen e veprimtarisë së disa prej këtyre kompanive. Në dhjetor të po atij viti, Lotaria Shtetërore kishte paraqitur padi në Gjykatën Themelore Civile në Shkup kundër MOZZART, 77 BITS dhe VEZUV. Sipas raportit, procedurat gjyqësore ende ishin në vijim.

MOZZART dhe 77 BITS e kishin ndërprerë organizimin e lojërave të fatit në internet përmes platformave të tyre, ndërsa VEZUV nuk kishte filluar fare veprimtarinë kryesore për të cilën ishte regjistruar.

Një situatë tjetër është konstatuar te Casinos Austria. Sipas Revizionit, kjo kompani kishte vazhduar organizimin e lojërave të fatit në internet edhe pas skadimit të afatit kontraktual dyvjeçar, më 31 dhjetor 2016, deri në tetor të vitit 2024.

Ndërkaq, NOVO VLT, e themeluar për organizimin e lojërave elektronike të fatit, nuk e kishte filluar veprimtarinë për të cilën ishte regjistruar. Në vitin 2025 kishte ndryshuar statusin juridik dhe më 18 nëntor 2025 ishte fshirë nga Regjistri Tregtar.

Këto zhvillime tregojnë se problemi nuk ishte vetëm te mënyra e menaxhimit të parave, por edhe te vetë baza juridike dhe institucionale mbi të cilën ishin ngritur këto struktura afariste.

Çfarë i lidh të pesë kompanitë?

Nëse gjetjet analizohen së bashku, dalin në pah katër probleme strukturore që përsëriten në këtë grup kompanish.

1. Kapitali shtetëror nuk është mbrojtur me mekanizma të mjaftueshëm.

Lotaria Shtetërore ka 51 për qind të kapitalit në secilën prej pesë shoqërive. Kjo do të thotë se shteti nuk ka qenë një vëzhgues i jashtëm, por aksionari dominues. Për rrjedhojë, duhet të kërkohet përgjegjësi nga përfaqësuesit e tij në organet drejtuese, për mënyrën se si janë miratuar investimet, kontratat dhe shpenzimet.

2. Partneritetet me sektorin privat kanë krijuar angazhime afatgjata.

Kontratat deri në 15 vjet, në disa raste të lidhura pas procedurave me vetëm një ofertues, ngrenë pikëpyetje për konkurrencën, transparencën dhe leverdinë ekonomike. Nuk mjafton të thuhet se ka pasur thirrje publike. Duhet të dihet nëse shteti ka siguruar kushtet më të mira të mundshme.

3. Mungesa e dokumentacionit e bën të vështirë gjurmimin e parave.

Në disa kompani, revizorët nuk kanë mundur të verifikojnë plotësisht shpenzimet e marketingut, reklamimit dhe shërbimeve të tjera. Në një kompani ku kapitali dominues është shtetëror, çdo pagesë duhet të ketë dokumentacion që dëshmon shërbimin, arsyen dhe përfitimin për ndërmarrjen.

4. Shteti nuk ka ndërtuar një sistem të plotë rregullator dhe mbikëqyrës.

Mungesa e akteve nënligjore, standardeve teknike dhe sistemit informativ për mbikëqyrjen e lojërave elektronike krijon një problem që shkon përtej pesë kompanive. Sipas raportit, deri në janar 2026 ishin paraqitur kërkesa për kufizimin e qasjes në 307 faqe interneti dhe aplikacione të lojërave të fatit, ndërsa vazhdonin të ishin të qasshme edhe platforma pa licencë.

Soopstenie_mediumi_Drustva_prireduvanje_igri_srekja_FINAL_mkd_ALB_pdf_4.pdf

Kjo tregon një kontrast të rëndësishëm: shteti kishte hyrë në partneritete biznesore për organizimin e lojërave të fatit, por mekanizmat e tij të kontrollit të këtij sektori nuk ishin plotësisht të konsoliduar.

Nga revizioni te Prokuroria: testi i vërtetë i përgjegjësisë

Dorëzimi i lëndëve në Prokurorinë Publike është zhvillimi që i jep kësaj çështjeje një dimension të ri.

Revizioni është mekanizëm kontrolli institucional. Ai identifikon parregullsi, dokumenton mospërputhje dhe vlerëson nëse veprimet janë në përputhje me ligjin. Prokuroria, nga ana tjetër, duhet të vlerësojë nëse faktet dhe dokumentacioni përmbajnë elemente të veprave penale dhe nëse ka bazë për procedura të mëtejshme.

Në rastin e kompanive të lojërave të fatit, rëndësia e këtij veprimi qëndron te fakti se nuk bëhet fjalë për një mospërputhje të vetme, por për një grup gjetjesh që përfshijnë kapitalin, prokurimet, kontratat, shpenzimet dhe kontrollin e brendshëm.

Flaka ka raportuar veçmas edhe për dorëzimin e lëndës në Prokurori lidhur me Casinos Austria, ndërsa publikimi i gjetjeve për Vëzuvin dhe Mozzartin tregon se problematika shtrihet në disa prej këtyre partneriteteve. Flaka, në çdo lajm…+2

Për këtë arsye, Prokuroria duhet të sqarojë jo vetëm nëse ka elemente për përgjegjësi penale, por edhe nëse ekziston lidhje ndërmjet vendimeve të marra nga menaxhmentet, organeve mbikëqyrëse dhe përfaqësuesve të Lotarisë Shtetërore.

Një hetim serioz duhet të japë përgjigje për disa çështje:

• Kush i ka miratuar kontratat afatgjata dhe mbi çfarë arsyetimi ekonomik?
• Kush ka qenë përgjegjës për verifikimin e kapitalit të papaguar nga partnerët privatë?
• Pse nuk janë evidentuar në mënyrë të rregullt detyrimet financiare?
• Kush i ka autorizuar pagesat për shërbime pa dokumentacion të plotë?
• A janë respektuar procedurat për transaksionet me palët e interesuara?
• Çfarë përgjegjësie kanë pasur përfaqësuesit e shtetit në organet drejtuese?

Këto janë pyetje që nuk mund të marrin përgjigje vetëm përmes deklaratave politike apo arsyetimeve të menaxhmentit. Ato kërkojnë dokumente, vendime, kontrata dhe verifikim të përgjegjësive individuale.

Përfundim: A ishte partneritet për interesin publik apo një model me kontroll të dobët shtetëror?

Rasti i këtyre pesë kompanive duhet të trajtohet si një çështje e përgjegjësisë institucionale, jo thjesht si një problem i menaxhimit të pesë ndërmarrjeve.

Kur shteti zotëron shumicën e kapitalit, por nuk arrin të sigurojë pagesën e kontributeve, konkurrencën në prokurime, dokumentimin e shpenzimeve dhe kontrollin e veprimtarisë, lind një pyetje themelore: çfarë roli ka luajtur realisht aksionari shtetëror në mbrojtjen e interesit publik?

Kontratat afatgjata, kapitali i papaguar, shpenzimet e pamjaftueshme të dokumentuara dhe mangësitë ligjore nuk janë çështje të shkëputura. Së bashku, ato paraqesin një problem të qeverisjes dhe kontrollit të një sektori me ndikim të madh ekonomik dhe shoqëror.

Dorëzimi i lëndëve në Prokurori duhet të jetë pikënisje për zbardhjen e përgjegjësive, jo fundi i debatit publik.

Nëse revizioni ka konstatuar parregullsi në pesë kompani ku shteti është aksionari dominues, atëherë përgjegjësia duhet të kërkohet në të gjitha nivelet: nga menaxhmentet dhe bordet mbikëqyrëse, deri te përfaqësuesit e Lotarisë Shtetërore dhe institucionet që kanë pasur detyrimin të kontrollojnë këtë veprimtari.

Interesi publik nuk mbrohet vetëm duke pasur 51 për qind të aksioneve. Ai mbrohet duke ditur ku shkon çdo euro, kush merr vendime dhe kush përgjigjet kur ligji nuk respektohet.

Dhe pikërisht këtë duhet ta sqarojë tani Prokuroria Publike. Gazeta Flaka

The post Pesë kompani, miliona euro dhe mungesë kontrolli: Çfarë zbuloi Revizioni në biznesin e lojërave të fatit? appeared first on Flaka, në çdo lajm... .

Burimi i lajmit: flaka.com.mk
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.