Provimi i jurisprudencës në shqip: VLEN feston, studentët kërkojnë zbatimin 100% të ligjit

Bekim Sali dhe Izet Mexhiti e shpallin si arritje historike miratimin e nismës në Qeveri, por studentët e drejtësisë paralajmërojnë se e drejta nuk është realizuar plotësisht. Në debat përfshihen edhe gazetari Furkan Saliu dhe kritikat ndaj mënyrës se si po prezantohet vendimi.

Miratimi nga Qeveria i nismës për zhvillimin e provimit të jurisprudencës në gjuhën shqipe është shndërruar në një tjetër përplasje politike dhe institucionale rreth statusit të gjuhës shqipe në Maqedoninë e Veriut. Ajo që përfaqësuesit e VLEN-it po e prezantojnë si realizim të një premtimi historik, për studentët e drejtësisë mbetet një proces i papërfunduar, përderisa nuk garantohet zhvillimi i të gjithë provimit në gjuhën shqipe.

Zëvendëskryeministri Bekim Sali e cilësoi vendimin e Qeverisë si një hap historik, duke theksuar se pas 35 vitesh pritje po bëhet realitet një e drejtë e merituar për studentët shqiptarë.

„Ligji për dhënien e provimit të jurisprudencës në gjuhën shqipe po bëhet realitet! Sot, në seancën e Qeverisë së Republikës së Maqedonisë së Veriut, ligjit iu dha drita e gjelbër! Pas 35 vitesh pritje, një e drejtë e merituar po bëhet realitet. E premtuam, punuam dhe po e realizojmë!“, deklaroi Sali.

Mesazhi i tij synon ta paraqesë vendimin si rezultat konkret të pjesëmarrjes së VLEN-it në pushtet dhe të angazhimit të përfaqësuesve shqiptarë në institucionet qeveritare. Megjithatë, pikërisht përmbajtja dhe shtrirja e zgjidhjes së propozuar janë bërë objekt i kritikave.

Studentët: Nuk kërkojmë zgjidhje të pjesshme, por zbatim të plotë të ligjit

Reagimi më i drejtpërdrejtë ndaj deklaratave të përfaqësuesve të VLEN-it erdhi nga Jon Selimi, kryetar i studentëve të drejtësisë, i cili kritikoi atë që e konsideron si përpjekje për ta paraqitur një zgjidhje të pjesshme si realizim përfundimtar të kërkesës së studentëve shqiptarë.

Selimi vuri në pikëpyetje faktin se si Bekim Sali dhe Izet Mexhiti po e festojnë arritjen, ndërkohë që ministri i Drejtësisë ende po kërkon mendim nga Komisioni i Venecias për modelin e propozuar.

„Njëri na e uron provimin e jurisprudencës në gjuhën shqipe, tjetri na thotë se premtimi u bë realitet, ndërsa ministri i Drejtësisë ende po kërkon mendim nga Komisioni i Venecias!“, deklaroi Selimi.

Sipas tij, kërkesa e studentëve nuk mund të konsiderohet e përmbushur nëse nuk sigurohet që i gjithë provimi, përfshirë edhe pjesën praktike, të zhvillohet në gjuhën shqipe.

„Të mos e ngatërrojmë opinionin publik me deklarata festive. Nuk është realizuar kërkesa jonë, përderisa nuk garantohet i gjithë provimi në gjuhën shqipe. Një zgjidhje e pjesshme, që sipas qëndrimit tonë bie ndesh me Ligjin për Përdorimin e Gjuhëve, nuk mund të shitet si barazi dhe as si realizim i një premtimi“, theksoi ai.

Studentët kundërshtojnë edhe arsyetimin se dërgimi i modelit në Komisionin e Venecias përbën garanci për ligjshmërinë e tij.

„Një zgjidhje e kundërligjshme nuk bëhet e ligjshme vetëm pse dërgohet në Venecia! Këtë veprim mund ta trajtojmë lirisht edhe si zvarritje të mëtejshme të procesit“, u shpreh Selimi, duke përsëritur kërkesën për respektimin e plotë të Ligjit për Përdorimin e Gjuhëve.

Ai e përmbylli reagimin me një mesazh të drejtpërdrejtë ndaj institucioneve: „O respektojeni Ligjin për Përdorimin e Gjuhëve 100%, o qetësi nuk ka!“

Mexhiti: Shtatë provime në shqip, por praktika mbetet jashtë

Në anën tjetër, bashkëkryetari i VLEN-it, Izet Mexhiti, e cilësoi marrëveshjen për zhvillimin e një pjese të provimit të jurisprudencës në gjuhën shqipe si arritje historike, duke ia atribuar këtë rezultat pjesëmarrjes së VLEN-it në Qeveri.

Në emisionin „Verdikt“ në TVM 2, Mexhiti deklaroi se për herë të parë në historinë e shtetit po krijohet një zgjidhje ligjore që u mundëson studentëve shqiptarë të japin provimet në gjuhën e tyre.

„Ne nuk iu kundërvumë studentëve dhe nuk thamë se kjo e drejtë nuk ka qenë e mundur të realizohet në të kaluarën. Por, në këtë Qeveri, me këta numra, arritëm marrëveshjen që për herë të parë në historinë e këtij shteti të sillet ligj për provimin e jurisprudencës, ashtu siç kërkuan studentët, që provimet t’i kenë në gjuhën shqipe“, deklaroi Mexhiti.

Ai përmendi shtatë fusha të provimit që, sipas tij, do të mund të zhvillohen në gjuhën shqipe, përfshirë të drejtën penale, civile, të punës, kushtetuese dhe administrative.

Megjithatë, një element i rëndësishëm i deklaratës së tij ishte pranimi se pjesa praktike e provimit nuk do të zhvillohet në gjuhën shqipe sipas modelit aktual të propozuar.

Mexhiti këtë kufizim e lidhi me tri fushat që, sipas tij, kanë mbetur të hapura pas shqyrtimit të Ligjit për Përdorimin e Gjuhëve nga Komisioni i Venecias: gjyqësori, uniformat dhe monedhat.

Kjo pikë është pikërisht ajo që e vë në pikëpyetje pretendimin për realizimin e plotë të kërkesës së studentëve. Nëse pjesa praktike mbetet në gjuhën maqedonase, atëherë zgjidhja e propozuar nuk përputhet me kërkesën për zhvillimin e të gjithë provimit në shqip.

Furkan Saliu vë në pikëpyetje qëndrimet politike

Në këtë debat u përfshi edhe gazetari Furkan Saliu, i cili kritikoi qëndrimet e politikanëve shqiptarë për statusin e gjuhës shqipe, duke vënë në pikëpyetje ndryshimet në pozicionet e tyre politike.

Reagimi i tij e zhvendos vëmendjen nga gara se kush e ka realizuar premtimin, te mënyra se si përfaqësuesit politikë e kanë trajtuar ndër vite çështjen e gjuhës shqipe dhe të drejtave që burojnë nga legjislacioni ekzistues.

Në këtë kontekst, deklaratat e Mexhitit se para hyrjes së VLEN-it në Qeveri studentët shqiptarë e jepnin provimin në gjuhën maqedonase kanë hapur një tjetër debat: nëse bëhet fjalë për një të drejtë që nuk është realizuar për dekada, përgjegjësia politike nuk mund të kufizohet vetëm në prezantimin e vendimit aktual si sukses qeveritar.

Përtej propagandës politike, mbetet çështja e zbatimit

Rasti i provimit të jurisprudencës nxjerr në pah një kontradiktë që shkon përtej komunikimit politik të VLEN-it. Nga njëra anë, përfaqësuesit e tij e shpallin vendimin si dëshmi se pjesëmarrja në Qeveri po prodhon rezultate konkrete për shqiptarët. Nga ana tjetër, vetë deklaratat e tyre konfirmojnë se modeli i propozuar nuk e përfshin të gjithë provimin në gjuhën shqipe.

Dallimi mes miratimit të një nisme në Qeveri dhe realizimit të plotë të një të drejte ligjore është thelbësor. Drita e gjelbër në një seancë qeveritare nuk nënkupton automatikisht se procesi legjislativ ka përfunduar, se zgjidhja është miratuar nga Kuvendi dhe se zbatimi i saj është garantuar në praktikë.

Prandaj, pyetja kryesore nuk është vetëm nëse studentët shqiptarë do të mund t’i zhvillojnë shtatë provime teorike në gjuhën shqipe, por pse pjesa praktike mbetet jashtë këtij modeli dhe nëse kjo përputhet me frymën dhe dispozitat e Ligjit për Përdorimin e Gjuhëve.

Në fund, suksesi i kësaj nisme nuk do të matet me deklaratat e Bekim Salit, Izet Mexhitit apo me numrin e konferencave për shtyp, por me të drejtën konkrete që do të kenë studentët shqiptarë kur të paraqiten për ta dhënë provimin e jurisprudencës.

Për studentët, çështja nuk është kush e merr meritën politike, por nëse gjuha shqipe do të respektohet në të gjithë procesin, pa përjashtime dhe pa zgjidhje gjysmake.

Qeveria kërkon mendim urgjent nga Komisioni i Venecias për provimin e jurisprudencës

Qeveria, në mbledhjen e sotme, miratoi nevojën për marrjen e një mendimi urgjent nga Komisioni i Venecias lidhur me modelin e propozuar për dhënien e provimit të jurisprudencës.

“Me këtë hap sigurohet një vlerësim i pavarur ndërkombëtar dhe profesional për përputhshmërinë e zgjidhjes së propozuar me Kushtetutën, instrumentet juridike ndërkombëtare dhe standardet evropiane.

Në kuadër të kësaj procedure, raportuesit e Komisionit të Venecias do të zhvillojnë takime me përfaqësues të institucioneve relevante, partitë politike parlamentare, dekanët e pesë fakulteteve juridike dhe përfaqësuesit e organizatave studentore. Gjithashtu, janë paraparë demonstrime praktike të pjesës me shkrim të provimit në Gjykatën e Apelit në Shkup dhe të pjesës me gojë në Ministrinë e Drejtësisë.

Modeli i propozuar parasheh një sistem unik të dhënies së provimit, me kushte të barabarta dhe kritere të njëjta profesionale për të gjithë kandidatët, pa provime të veçanta apo standarde të ndryshme Komisioni i Venecias, organ këshillëdhënës i Këshillit të Evropës, në të cilin janë të përfaqësuara 61 shtete anëtare, do të ofrojë një perspektivë të pavarur ndërkombëtare profesionale në vlerësimin e zgjidhjes së propozuar ligjore.

Gazeta Flaka

The post Provimi i jurisprudencës në shqip: VLEN feston, studentët kërkojnë zbatimin 100% të ligjit appeared first on Flaka, në çdo lajm... .

Burimi i lajmit: flaka.com.mk
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.