Reformatim i sistemit të subvencioneve bujqësore: Ekspertët propozojnë kalimin në modelin e autputit për efikasitet më të lartë

Reformatim i sistemit të subvencioneve bujqësore: Ekspertët propozojnë kalimin në modelin e autputit për efikasitet më të lartë

Shqipëria po ballafaqohet me një sfidë të rëndësishme në fushën e bujqësisë: nevoja për një reformë të thellë në sistemin e subvencioneve, të cilat aktualisht bazohen në sipërfaqen e mbjellë për hektar, duke mos siguruar kështu efikasitetin e dëshiruar. Akademiku i shquar Taki Fiti ka paraqitur një propozim të guximshëm: kalimi në një model të bazuar në autput, i cili do të siguronte që subvencionet të shkonin drejtpërdrejt tek produktet bujqësore me vlerë të shtuar, duke përmirësuar kështu prodhimin dhe konkurrencën në sektor.

Problemet e sistemit aktual të subvencioneve

Sipas analizave të akademikut, sistemi aktual i subvencionimit në bujqësi është i strukturuar dobët dhe nuk arrin të sigurojë transparencë në përdorimin e fondeve. “Subvencionet bazohen në sipërfaqen e mbjella për hektar, e jo në rezultatet e prodhimit, pra në autput,” shpjegon Fiti. Ai thekson se “nuk është e qartë se ku në fakt përfundojnë këto subvencione, duke bërë që ato të mos kenë efekt pozitiv mbi prodhimin bimor.”

Një nga problemet kryesore është mungesa e lidhjes direkte midis subvencioneve dhe rezultateve konkrete. Në vend që të inkurajojë prodhimin e efikas dhe të cilësisë së lartë, sistemi aktual shpesh çon në përdorim të panevojshëm të fondeve, duke mos nxitur inovacionin ose përmirësimin e praktikave bujqësore. “Ne kemi një sistem subvencionimi të bujqësisë që nuk i kushton vëmendje rezultateve, por vetëm sipërfaqes,” shton akademiku.

Propozimi: Një model i bazuar në autput

Propozimi i akademikut Taki Fiti është i thjeshtë por revolucionar: kalimi në një sistem të subvencionimit të bazuar në autput. Kjo do të thotë që subvencionet do të lidheshin drejtpërdrejt me rezultatet e prodhimit, duke siguruar që fonde të mëdha të shkojnë tek atyre që prodhojnë më shumë dhe me cilësi më të lartë. “Duhet të përcaktohet me saktësi se ku përfundojnë subvencionet në bujqësi, me qëllim rritjen e efikasitetit,” thekson Fiti.

Ky model do të inkurajonte bujqit të adoptojnë teknologji moderne, të përdorin plehra të cilësisë së mirë dhe të përmirësojnë praktikat e tyre, duke sjellë kështu një efekt domino pozitiv në të gjithë sektorin. “Nuk është vetëm çështja e pagesës me para në dorë për blerjen e mekanizmit, por edhe për masa teknike dhe plehra, të cilat mund të japin rezultate shumë më të mëdha,” shpjegon ai.

Rrjeti Kombëtar Bujqësor: Subvencionet për duhanin duhet të paguhen menjëherë

Ndërkohë, Rrjeti Kombëtar Bujqësor ka ngritur alarm për situatën kritike të subvencioneve për prodhimin e duhanit, të cilat ende nuk janë paguar. Në një njoftim zyrtar, ata kanë kërkuar pagesë urgjente të këtyre subvencioneve, duke theksuar se vonesa në këtë drejtim po shkakton dëme të mëdha për bujqit e interesuar. “Pagesa duhet të kryhet menjëherë, pa asnjë kushtëzim shtesë dhe pa vonesë nga ana e institucioneve,” thuhet në njoftim.

Kjo situatë e shton nevojën për një reformë të menjëhershme në sistemin e subvencioneve, duke siguruar që të gjitha sektoret bujqësore të trajtohen në mënyrë të barabartë dhe të drejtë. Një sistem i bazuar në autput do të ishte një hap i madh përpara, duke siguruar që subvencionet të përdoren në mënyrën më efikase të mundshme.

Përfitimet e një sistemi të ri të subvencioneve

Një reformë e tillë do të sjellë shumë përfitime për sektorin bujqësor dhe për ekonominë e vendit në tërësi:

• Efikasitet i lartë: Subvencionet do të shkojnë tek ata që prodhojnë më shumë, duke nxitur konkurrencën dhe inovacionin.
• Transparencë e përmirësuar: Do të jetë më e lehtë të trackohen fondet dhe të sigurohet që ato përdoren në mënyrë të duhur.
• Rritje e prodhimit: Bujqit do të jenë të motivuar të përmirësojnë praktikat e tyre për të marrë subvencione më të mëdha.
• Mbrojtje e mjedisit: Një sistem i bazuar në rezultate do të inkurajonte përdorimin e praktikave të qëndrueshme bujqësore.
• Zhvillim rural: Një bujqësi më e fuqishme do të kontribuojë në zhvillimin e zonave rurale dhe në krijimin e vendeve të reja të punës.

Çfarë duhet të bëjnë institucionet?

Për të zbatuar këtë reformë, institucionet duhet të veprojnë me shpejtësi dhe vendosmëri. Disa nga hapat e nevojshëm janë:

• Analiza e hollësishme: Të bëhet një studim i hollësishëm i sistemit aktual dhe të identifikohen dobësitë kryesore.
• Konsultim me ekspertët: Të merren parasysh propozimet e akademikëve dhe ekspertëve të fushës.
• Hartimi i një plani të qartë: Të përcaktohen kriteret e reja të subvencionimit dhe të bëhet një kalim gradual në modelin e autputit.
• Monitorim dhe vlerësim: Të vendosen mekanizma të fortë për monitorimin e përdorimit të subvencioneve dhe të bëhet vlerësimi i tyre në mënyrë të rregullt.

Një reformë e tillë do të ishte një hap i madh përpara për bujqësinë shqiptare, duke e bërë atë më konkurruese, të qëndrueshme dhe të suksesshme në tregun ndërkombëtar. Është koha që institucionet të marrin iniciativën dhe të veprojnë për të përmirësuar sistemin e subvencioneve, duke siguruar një të ardhme më të mirë për bujqit dhe për vendin në tërësi.

Burimi i lajmit: lajmpress.org
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.