BDI dhe Nefiu në syri të hetimeve: Projektet energjetike të bllokuara për vite, ndërsa VLEN ndryshon drejtim

BDI dhe Nefiu në syri të hetimeve: Projektet energjetike të bllokuara për vite

Njëri nga projektet më kritike energjetike në Maqedoninë e Veriut, i cili ka mbetur i bllokuar për dekada, po bëhet realitet falë ndryshimeve të reja institucionale. Projekti i lidhjes energjetike me Shqipërinë dhe Kosovën, i cili ishte praktikisht i vdekur, po realizohet nga kompania VLEN, duke ndryshuar drejtimin e një politike të vjetër që favorizonte lidhjet vetëm me Serbinë. Ky ndryshim nuk është vetëm një hap për zhvillimin e rajonit, por edhe një dëshmi e qartë e korrupsionit dhe keqpërdorimeve që kanë ndodhur gjatë dekadave të kaluara.

Ndërrimi i drejtimit: Nga Serbi drejt Shqipërisë dhe Kosovës

Për më shumë se 20 vjet, BDI (Bashkimi Demokratik për Integrim) ka injoruar plotësisht lidhjet strategjike me Shqipërinë dhe Kosovën, duke i kushtuar vëmendje ekskluzive projektet që lidhnin Maqedoninë e Veriut me Serbinë. Rrugët, rrjetet energjetike dhe linjat e transmetimit janë ndërtuar në një drejtim të vetëm, duke lënë jashtë prioritetet e vërteta të shtetit. Sot, për herë të parë, VLEN po ndryshon këtë paradigmë duke nisur lidhje reale me Shqipërinë dhe Kosovën, duke plotësuar një boshllëk që BDI nuk arriti ta mbushë për dekada.

Projekti i bllokuar: Nga 4% realizim në 100%

Sipas të dhënave zyrtare, projekti i lidhjes energjetike me Shqipërinë ishte në një gjendje pothuajse tërësisht të bllokuar, me një realizim prej vetëm 4% gjatë një periudhe katërvjeçare. Kur VLEN mori përgjegjësinë, kontrata kishte skaduar, pa kushte reale për vazhdim dhe pa asnjë aktivitet ndërtimor në terren. Ky projekt, i cili ishte projektuar për të shërbyer interesat e popullsisë, u kthye në një burim korrupsioni dhe shfrytëzimi të paligjshëm.

Nefiu nga Ohri: Njëri nga aktorët kryesorë të korrupsionit

Një nga pyetjet më të rëndësishme që duhet t’i drejtohet BDI-së është roli i anëtarit të tyre partiak Nefi nga Ohri, i cili ishte nënkontraktues kryesor në projektin që shërbente vetëm për vjelje parash nga MEPSO. Pajisjet për këtë projekt ndodheshin në depot e Nefiut, duke ngritur dyshime serioze për shfrytëzimin e fondeve publike për interes personal. Për më tepër, ekzistojnë evidenca se paratë e nxjerra nga ky projekt mund të kenë përfunduar në xhepat personalë të individëve të tillë si Ali Ahmeti dhe Bujar Osmani.

Nëse BDI nuk do të përgjigjet për këto akuza, ka institucione që kanë detyrën ta bëjnë këtë. Prokuroria Publike duhet të hapi hetime të thella për të zbuluar të vërtetën dhe t’i sjellë përpara drejtësinë ata që kanë shfrytëzuar projektet publike për interes personal.

Negociatat e jashtëzakonshme: Kërkesa për 8 milionë euro shtesë

Në vend të ndërtimit, për vite me radhë janë zhvilluar negociata për kërkesa shtesë financiare. Është kërkuar një aneks prej pothuajse 50% të vlerës së kontratës, që do të thotë rreth 8 milionë euro më shumë. Kjo kërkesë është në kundërshtim të hapur me kushtet kontraktuale dhe çdo logjikë ekonomike. Për më tepër, ekzistojnë evidenca për braktisje të njëanshme të kantierit nga ana e kontraktorit, si dhe kushtëzime me kërkesa të reja financiare menjëherë pas lidhjes së kontratës, e cila ishte fituar me një çmim jorealistisht të ulët.

Dëmet e akumuluara: 5 milionë euro humbje në vit

Shteti ka paguar interesa për kredi që nga viti 2015, pa përparim të projektit. Sipas analizave të brendshme të MEPSO dhe studimeve të fizibilitetit, për çdo vit të mospërfundimit të projektit, gjenerohen humbje rreth 5 milionë euro. Kjo do të thotë se dëmi i vërtetë nuk është ai që sot BDI e përdor në retorikën e tyre, por dëmi që është krijuar për vite për shkak të paaftësisë dhe vendimeve të gabuara të tyre.

Vendimi i drejtë: Ndalimi i një kontrate jofunksionale

Vendimi për ndërprerjen e kontratës së tillë jofunksionale nuk është politik, por institucional dhe logjik. Ai nuk është marrë në mënyrë të improvizuar, por pas një forenzike të detajuar dhe një analize të thellë të gjithë projektit, në përputhje me rregullat e Bankës Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim dhe procedurat ndërkombëtare. Për më tepër, një vendim i tillë ishte edhe në planin e menaxhmentit të mëparshëm, gjë që konfirmon se projekti ka qenë i ndërtuar mbi baza të gabuara.

Manipulimi i procedurës: Përpjekjet e BDI-së për ta paraqitur si dëm përfundimtar

Përpjekjet e BDI-së për ta paraqitur procedurën para DAB (Drejtoria e Arbitrazhit Bankar) si një vendim ekzekutiv janë një manipulim i qëllimshëm. Në të vërtetë, bëhet fjalë për një mekanizëm para-arbitrazhi, i cili nuk përbën vendim përfundimtar. Shteti ka të drejtë të përdorë të gjitha mjetet juridike për mbrojtjen e interesave të tij. Paraqitja e këtij procesi si “dëm përfundimtar” është krijim i qëllimshëm i panikut dhe shmangie nga thelbi i çështjes. Arbitrazhi është instanca ku këto mosmarrëveshje do të zgjidhen, dhe aty çështja do të zgjidhet në favor të shtetit dhe buxhetit të qytetarëve.

Zgjedhja e kontraktorit të ri: Dalekovod d.d., një garanci për cilësi

Për zgjedhjen e kontraktorit të ri, është përzgjedhur kompania Dalekovod d.d., një subjekt evropian i dëshmuar, me përvojë shumëvjeçare në fushën e energjisë. Kompania është e listuar në bursë dhe është pjesë e grupit industrial KONČAR Group. Ajo realizon projekte në më shumë se 80 shtete dhe operon në tregjet më të rrepta evropiane, duke përfshirë edhe Skandinavinë, ku standardet teknike janë më të lartat. Bashkëpunimi i tyre me operatorë kryesorë si Statnett, Svenska Kraftnät dhe TenneT është një garanci e mjaftueshme për realizimin cilësor të projektit.

Ndryshimi i paradigmës: Nga stagnimi në ndërtim

Dallimi sot është i qartë. Në kohën e kësaj qeverie, projekti që ishte praktikisht “i vdekur” më në fund po realizohet dhe do të përfundojë. Lidhja e vetme energjetike që BDI nuk arriti ta ndërtonte për 20 vite, sot po bëhet realitet. Kjo kontratë kriminale ishte lidhur në kohën e tyre, stagnimi ishte rezultat i menaxhimit të tyre, dhe dëmet u akumuluan për shkak të paaftësisë së tyre.

Hetimi që BDI kërkon është më se i mirëpritur. Ata do ta marrin atë, sepse pikërisht ky hetim do t’i nxjerrë në dritë të gjitha kriminalitetet e tyre. Qytetarët tashmë e shohin kush bllokoi dhe kush ndërton. BDI mund të gënjejë dhe të insinuon sa të dojë, por e vërteta është një: BDI i bllokoi projektet me interes për shqiptarët në Maqedoninë e Veriut. Nuk u ndërtua lidhja energjetike me Shqipërinë dhe Kosovën, nuk u ndërtua Korridori 8, dhe nuk u ndërtua kalimi drejt Kosovës. Sot, VLEN po ndërton atë që duhej ndërtuar që para 20 vjetësh.

Burimi i lajmit: lajmpress.org
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.